Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq: kim toʻlaydi va qanday hisoblanadi

Soliqni kim toʻlaydi

Aholi punktlarini suv bilan taʼminlash uchun suv yetkazib beruvchi tashkilotlar soliqni faqat oʻz ehtiyojlari uchun suv boʻyicha toʻlaydi. Aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllash suv soligʻidan ozod qilmaydi: SK 448-moddasida aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari uchun avans toʻlovlari tartibi bevosita belgilangan.

• Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxslari;
• Oʻzbekistonda doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezidentlar;
• suvdan tadbirkorlik faoliyati uchun foydalanuvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar va tadbirkorlik yoki daromad olish uchun moʻljallangan noturar koʻchmas mulkka ega jismoniy shaxslar;
• dehqon xoʻjaliklari va qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarga ega jismoniy shaxslar (SK 441-moddasi).

Obyekt va nima soliqqa tortilmaydi

Obyekt — yer usti va yer osti manbalaridan foydalaniladigan suv resurslari (SK 442-moddasi). Xususan, quyidagilar soliqqa tortilmaydi:

• notijorat tashkilotlar notijorat faoliyatida foydalanadigan suv;
• sogʻliqni saqlash muassasalari davolash maqsadida foydalanadigan mineral yer osti suvlari (sotish uchun suvdan tashqari);
• GESlarning gidroturbinalari ishlashi uchun suv va IES hamda IEMlar tomonidan qayta tashlanadigan suv;
• shoʻrlangan qishloq xoʻjaligi yerlarini norma doirasida yuvish uchun suv;
• kollektor-drenaj tarmoqlaridan olinadigan suv.

Soliq bazasi: hajm qanday aniqlanadi

Baza — foydalanilgan suv hajmi (SK 443-moddasi). U birlamchi hisob hujjatlarida aks ettirilgan suv oʻlchash asboblari koʻrsatkichlari boʻyicha; asboblar boʻlmasa — suv olish limitlari, texnologik va sanitariya isteʼmol normalari, ekinlarni sugʻorish normalari yoki boshqa ishonchli usullar boʻyicha aniqlanadi (SK 444-moddasi).

Yer usti va yer osti manbalaridan olingan hajmlar alohida hisobga olinadi. Suv vodoprovoddan kelsa, baza ham manbalar boʻyicha boʻlinadi: suv yetkazib beruvchi 15-yanvargacha soliq organlariga nisbatni maʼlum qiladi, ular esa uch kun ichida uni toʻlovchilarga yetkazadi.

SK 444-moddasining foydali qoidalari: binoning bir qismi ijaraga berilganda bazani suv yetkazib beruvchi bilan shartnoma tuzgan ijaraga beruvchi aniqlaydi; yetkazib beruvchi bilan solishtirishda aniqlangan farq solishtirish oʻtkazilgan davrda aks ettiriladi; buyurtmachi hududidagi taʼmirlash-qurilish ishlarida suv uchun buyurtmachi, yangi qurilish maydonida esa — qurilish tashkiloti toʻlaydi. Ichimlik ishlab chiqaruvchilar bazani ishlab chiqarish va boshqa maqsadlarga ishlatilgan suv boʻyicha hisoblaydi.

2026-yil uchun stavkalar

Stavkalar limit doirasida 1 kub metr uchun soʻmda belgilangan (SK 445-moddasi, OʻRQ-1108 tahririda):

• barcha tarmoqlar korxonalari, YaTT va biznes uchun noturar koʻchmas mulkka ega jismoniy shaxslar — 749 soʻm (yer usti manbalari) va 910 soʻm (yer osti);
• elektr stansiyalari va kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari — 118 va 144 soʻm;
• qishloq xoʻjaligi yerlarini sugʻorish va baliqchilik — 107 soʻm, suv tejovchi texnologiyalar va hisoblagichlar boʻlganda 0,5 yoki 0,7 pasaytiruvchi, ular boʻlmaganda 1,1 oshiruvchi koeffitsiyent bilan;
• avtotransport vositalarini yuvish — 16 050 soʻm;
• alkogolsiz ichimliklar va alkogol mahsulotlari (pivo va vinodan tashqari) ishlab chiqarish — 40 660 soʻm.

Shartli hisob-kitob misoli

Kompaniya yil davomida vodoprovoddan 2 000 kub m suv ishlatgan. Yetkazib beruvchi manbalar nisbatini maʼlum qilgan: 60 foiz yer usti va 40 foiz yer osti. Baza 1 200 va 800 kub m ga boʻlinadi. Soliq: 1 200 × 749 = 898 800 soʻm va 800 × 910 = 728 000 soʻm, jami 1 626 800 soʻm — limit oshirilmagan va mahalliy Kengash koeffitsiyent belgilamagan sharti bilan. Agar suvning bir qismi hisoblagichsiz oʻz qudugʻidan olingan boʻlsa, shu hajm boʻyicha stavka besh baravar boʻlardi.

Stavka qachon besh baravar oshadi

Xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlari stavkalarga 0,7 gacha pasaytiruvchi yoki 1,5 gacha oshiruvchi koeffitsiyentlarni qoʻllashga haqli — elektr stansiyalari, kommunal korxonalar, qishloq xoʻjaligi va yirik soliq toʻlovchilar stavkalaridan tashqari (SK 445-moddasi). Shuning uchun yakuniy stavkani oʻz tuman yoki shahringiz Kengashi qarori boʻyicha tekshiring.

• belgilangan limitlardan ortiq suv olish — oshgan qism boʻyicha;
• ruxsat beruvchi hujjatlarsiz suv resurslaridan foydalanish;
• avtomoykalar tomonidan yer usti manbalaridan suvdan foydalanish;
• yer osti suvini suv oʻlchash asboblarisiz olish (jismoniy shaxslarning shaxsiy ehtiyojlar uchun sutkasiga 5 kub m gacha yakka tartibda olishiga taalluqli emas).

Avanslar, hisobot va toʻlash

• soliq davri — kalendar yil (SK 446-moddasi);
• joriy yil uchun taxminiy hajm boʻyicha soliq summasi haqida maʼlumotnoma — 20-yanvargacha, yangi kompaniyalar uchun — davlat roʻyxatidan oʻtgandan keyin oʻttiz kun ichida (SK 448-moddasi);
• avanslar: yillik soliq summasi BHMning ikki yuz baravaridan koʻp boʻlgan yuridik shaxslar (aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilaridan tashqari) — har oy 20-sanagacha 1/12 qismdan; qolgan yuridik shaxslar, aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari va YaTT — har chorakning uchinchi oyi 20-sanasigacha 1/4 qismdan;
• avanslar hisobotdagi summaga nisbatan 10 foizdan koʻp kam koʻrsatilsa, soliq organi ularni penya hisoblagan holda haqiqiy summa boʻyicha qayta hisoblaydi;
• suvdan foydalanish joyi boʻyicha yillik hisobot: yuridik shaxslar (qishloq xoʻjaligi korxonalaridan tashqari) — keyingi yilning 1-martigacha; doimiy muassasa orqali norezidentlar va YaTT — 20-yanvargacha; qishloq xoʻjaligi korxonalari — joriy yilning 15-dekabrigacha (SK 447-moddasi);
• yakuniy toʻlov — hisobot taqdim etish muddatidan kechiktirmay.