Soliq organi tomonidan hudud va binolarni koʻzdan kechirish: kompaniya huquq va majburiyatlari

Kimni va qanday asosda kiritish kerak

Tekshiriladigan shaxsning hududi va binosiga kirish xizmat guvohnomalari hamda soliq tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisidagi rahbar (rahbar oʻrinbosari) buyrugʻi (qarori) taqdim etilgan taqdirda amalga oshiriladi (SK 144-modda). Yaʼni faqat guvohnomaning oʻzi yetarli emas: tekshiruvning oʻziga oid hujjat ham kerak.

Maʼmur, qorovul yoki ombor mudiri uchun amaliy tartib:

• xizmat guvohnomalari va tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq (qaror)ni koʻrsatishni soʻrang;
• buyruqda kompaniyangiz va tekshiruv turi koʻrsatilganini solishtiring;
• kirgan barcha shaxslarning familiyasi, lavozimi va kirish vaqtini yozib oling;
• rahbarni va soliq tekshiruvlari uchun masʼul shaxsni darhol xabardor qiling;
• inspektorlarni kompaniya xodimisiz qoldirmang.

Inspektor nimani koʻzdan kechirishi mumkin

Soliq kodeksining 144-moddasi tadbirkorlik faoliyati uchun foydalaniladigan hudud va binolarni, shuningdek soliq solish obyektlarini — haqiqiy maʼlumotlarni kompaniya taqdim etgan hujjatli maʼlumotlar bilan solishtirish maqsadida — koʻzdan kechirishga imkon beradi. 145-modda maqsadni aniqlashtiradi: tekshiruvning toʻliqligi uchun ahamiyatli holatlarni aniqlash; hudud, bino, hujjat va buyumlar koʻzdan kechirilishi mumkin.

Amalda bu ombor qoldiqlari, savdo va ishlab chiqarish maydonlari, uskunalar, asosiy vositalardir. Haqiqiy mavjudlik bilan hisob maʼlumotlari oʻrtasidagi farq qoʻshimcha hisob-kitoblarning odatiy sababi, shuning uchun koʻzdan kechirishdan oldin qoldiqlar va asosiy vositalar roʻyxatini buxgalteriya maʼlumotlari bilan solishtirib chiqish foydali.

Hujjat va buyumlarni asosiy holatdan tashqari koʻzdan kechirish ikki hollda mumkin: ular soliq organi tomonidan avval oʻtkazilgan soliq nazorati harakatlari natijasida olingan boʻlsa yoki egasi koʻzdan kechirishga rozilik bergan boʻlsa.

Koʻzdan kechirish qanday oʻtadi va nimalar qayd etiladi

Koʻzdan kechirish videoga olish bilan amalga oshiriladi, buning imkoni boʻlmasa — guvohlar ishtirokida (SK 145-modda). Yozuv ikkala tomonga yordam beradi: u aynan nima koʻzdan kechirilganini koʻrsatadi.

Koʻzdan kechirishda tekshiriladigan shaxsning oʻzi yoki uning vakili, shuningdek mutaxassislar ishtirok etishga haqli. Maydonni biladigan odamni — omborchi, bosh muhandis yoki moddiy hisob buxgalterini — yuborish maqsadga muvofiq. Zarur hollarda koʻzdan kechirish vaqtida suratga olish va videoyozuv amalga oshirilishi, hujjatlardan nusxa olinishi yoki koʻzdan kechirish bilan bogʻliq boshqa harakatlar bajarilishi mumkin.

Oʻzingizning jurnalingizni yuritgan ham foydali: nima koʻzdan kechirildi, qaysi vaqtda, kimlar qatnashdi — va uni bayonnomaga ilova qilinadigan materiallar bilan solishtirib turing.

Koʻzdan kechirish bayonnomasi: unda nimalar boʻlishi kerak

Koʻzdan kechirish oʻtkazilgani haqida bayonnoma tuziladi (SK 145-modda). Uning mazmuniga qoʻyiladigan umumiy talablar 154-moddada belgilangan: tekshiruvning asoslari, turi va davri, harakat joyi va sanasi, boshlanish va tugash vaqti, tuzgan shaxsning lavozimi va F.I.Sh., barcha ishtirokchilarning F.I.Sh., harakat mazmuni va uning ketma-ketligi, aniqlangan muhim faktlar.

Bayonnoma barcha ishtirokchilar tomonidan oʻqib chiqiladi. Ular bayonnomaga kiritilishi yoki materiallarga ilova qilinishi lozim boʻlgan eʼtirozlarni bildirishga haqli, bayonnomani esa uni tuzgan mansabdor shaxs hamda harakatda ishtirok etgan yoki hozir boʻlgan barcha shaxslar imzolaydi. Bayonnomaga fotosuratlar, videoyozuvlar va koʻzdan kechirish vaqtida tayyorlangan boshqa materiallar ilova qilinadi.

Eng koʻp uchraydigan xato — bayonnomani oʻqimay yoki eʼtirozsiz imzolash, holbuki unda qoldiqlar, binolar yoki holatlar noaniq tasvirlangan. Bayonnomani toʻliq oʻqib chiqing, haqiqatda boʻlgan holat bilan solishtiring va imzolashdan oldin eʼtirozlarni yozma ravishda kiriting.

Agar kirishga ruxsat berilmasa

Tekshiriladigan shaxs hududga yoki binolarga (turar joylardan tashqari) kirishga toʻsqinlik qilsa, mansabdor shaxs dalolatnoma tuzadi, uni u va tekshiriladigan shaxs imzolaydi. Kompaniya dalolatnomani imzolashdan bosh tortsa, unda tegishli yozuv kiritiladi (SK 144-modda).

Oqibati jiddiy: shu dalolatnoma asosida soliq organi tekshiriladigan shaxs haqidagi yoki shunga oʻxshash soliq toʻlovchilar haqidagi mavjud maʼlumotlarga koʻra toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasini mustaqil aniqlashga haqli. Shu sababli guvohnoma va buyrugʻi bor inspektorlarni kiritmaslik odatda koʻzdan kechirishning oʻzidan qimmatroqqa tushadi.

Turar joylarga alohida qoida: u yerda yashovchi jismoniy shaxslarning irodasiga qarshi kirish faqat qonunda belgilangan hollarda yoki sud qarori asosida mumkin (SK 144-modda).

Tayyorgarlik roʻyxati va odatiy xatolar

Tekshiruv allaqachon tayinlangan boʻlsa, oldindan tayyorlaning.

• inspektorlarni kutib oladigan va koʻzdan kechirishda hamrohlik qiladigan masʼul shaxsni tayinlang;
• qorovul va maʼmurlarga yoʻriqnoma bering: guvohnoma va buyruqni tekshirish, mojaro qilmaslik, darhol rahbarga qoʻngʻiroq qilish;
• ombor qoldiqlari va asosiy vositalarni hisob maʼlumotlari bilan solishtiring;
• joyida koʻzdan kechirilishi mumkin boʻlgan hujjatlar roʻyxatini tayyorlang;
• oʻz koʻzdan kechirish jurnalingizni yuriting;
• bayonnomaga rozi boʻlmasangiz, uni oʻqimay va eʼtirozsiz imzolamang.

Odatiy xatolar

Odatiy xatolar — hujjatlarni tekshirmay kiritish, asossiz ravishda kirishga ruxsat bermaslik, inspektorlarga hamrohlik qilmaslik va bayonnomani rasmiy ravishda imzolash. Huquqlar buzilgan boʻlsa, esda tuting: tekshiriluvchi shaxslarga soliq organining noqonuniy qarorlari yoki mansabdor shaxslarning tekshiruv vaqtidagi harakatlari bilan yetkazilgan zararlar toʻliq hajmda qoplanishi lozim (SK 155-modda).