Soliq nazorati harakatlari bayonnomasi: imzolashdan oldin nimani tekshirish kerak

Bayonnomaning soliq auditi dalolatnomasidan farqi

Bayonnoma soliq nazorati harakatlari — koʻrik, olib qoʻyish va shu kabilar oʻtkazilganda tuziladi. Uning vazifasi — qayerda, qachon, kim nima qilgani va harakat vaqtida qanday faktlar aniqlangani qayd etilishi.

Soliq auditi dalolatnomasi esa boshqa hujjat. Audit yakunlari boʻyicha dalolatnoma tuzilishi shart; unda soliq huquqbuzarligi qonun normasiga havola bilan tavsiflanadi hamda xulosa va takliflar keltiriladi. Bayonnoma bunday xulosalarning oʻrnini bosmaydi, ammo undagi maʼlumotlar soliq organi keyinroq tayanadigan materiallar orasida boʻlishi mumkin. Shu sababli eʼtiborsiz imzolangan bayonnoma keyingi bosqichda muammo tugʻdirishi mumkin.

SK 154-moddasiga koʻra bayonnomada nimalar boʻlishi shart

Imzolashdan oldin bayonnomani majburiy maʼlumotlar roʻyxati bilan solishtiring. Unda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

• tekshiruvning asoslari, turi va davri;
• muayyan harakat amalga oshirilgan joy va sana;
• harakat boshlangan va tugagan vaqt;
• bayonnomani tuzgan shaxsning lavozimi va F.I.Sh.;
• harakatda qatnashgan yoki unda hozir boʻlgan har bir shaxsning F.I.Sh., zarur hollarda esa manzili;
• harakatning mazmuni va oʻtkazilish ketma-ketligi;
• harakat vaqtida aniqlangan, ish uchun muhim faktlar va holatlar.

Imzolashdan oldin nimani tekshirish kerak

Amaliy tartib quyidagicha: bayonnomani toʻliq oʻqing, uni haqiqatda boʻlgan voqealar bilan solishtiring va shundan keyingina imzolash-imzolamaslikni hamda qanday izohlar bilan imzolashni hal qiling. Qonunga koʻra bayonnomani harakatda qatnashgan yoki hozir boʻlgan barcha shaxslar oʻqib chiqadi va ular izoh berishga haqli; izohlar bayonnomaga kiritiladi yoki materiallarga ilova qilinadi.

• Tekshiruvning asoslari, turi va davri toʻgʻri koʻrsatilgan va sizga koʻrsatilgan hujjatlarga mos.
• Boshlanish va tugash vaqti haqiqatga mos: xodimlar uzoqroq boʻlgan yoki harakat toʻxtatilgan boʻlsa, buni aks ettirish kerak.
• Ishtirokchilar roʻyxati toʻliq: hech kim tushib qolmagan va aslida boʻlmagan kishi yozilmagan.
• Harakat mazmuni boʻlgani kabi bayon etilgan: aynan nima koʻrikdan oʻtkazilgan yoki olib ketilgan va qanday ketma-ketlikda.
• «Aniqlangan faktlar va holatlar» haqiqatan ham faktlar, baho yoki huquqbuzarlik haqidagi xulosa emas; xulosalar dalolatnomaga tegishli.
• Foto, video va boshqa materiallar olingan boʻlsa, ular bayonnomaga ilova qilingan.

Koʻrik xususiyatlari

Hududlar, xonalar, hujjatlar va buyumlarni koʻrik video suratga olish bilan oʻtkaziladi, bunday imkoniyat boʻlmasa — xolislar ishtirokida. Koʻrikda tekshiriluvchi shaxs yoki uning vakili hamda mutaxassislar qatnashishga haqli. Koʻrik oʻtkazilgani haqida bayonnoma tuziladi.

153-moddaga koʻra yozuv uzluksiz va ketma-ket olib boriladi, video materiallar nusxasi esa soliq nazorati tadbiri tugagach soliq toʻlovchi yoki uning vakiliga beriladi. Uni soʻrang: nima va qanday boʻlgani haqida bahs chiqsa, yozuv ishtirokchilar xotirasidan kuchliroq.

Hujjatlarni olib qoʻyish xususiyatlari

Olib qoʻyish soliq tekshiruvini amalga oshirayotgan mansabdor shaxsning asoslantirilgan qarori asosida oʻtkaziladi, tunda amalga oshirilmaydi va xolislar hamda hujjatlar olib qoʻyilayotgan shaxs ishtirokida oʻtadi. Boshlashdan oldin qaror koʻrsatiladi, hozir boʻlganlarga ularning huquq va majburiyatlari tushuntiriladi. Soliq tekshiruvi predmetiga aloqador boʻlmagan hujjat va buyumlar olib qoʻyilmaydi.

Shuning uchun olib qoʻyish bayonnomasida qoʻshimcha ravishda tekshiring: qarorga havola bormi; olib qoʻyilgan hujjat va buyumlar bayonnomada yoki ilova roʻyxatlarda aniq nomi, soni va individual belgilari bilan sanab oʻtilganmi; ular orasida tekshiruvga aloqasi yoʻqlari bormi. Olib qoʻyilgan hujjatlar raqamlanishi, tikilishi va muhr yoki imzo bilan mustahkamlanishi kerak; agar siz mustahkamlashdan bosh tortsangiz, bu haqda bayonnomada maxsus belgi qilinadi.

Asl nusxalar olib qoʻyilsa, ulardan nusxa olinadi, tasdiqlanadi va sizga topshiriladi. Buni bir vaqtda qilishning iloji boʻlmasa, nusxalar olib qoʻyilgandan keyin besh kun ichida topshiriladi. Olib qoʻyish bayonnomasining nusxasi hujjatlar olib qoʻyilgan shaxsga tilxat bilan topshiriladi yoki joʻnatiladi.

Izohlarni qanday kiritish va rozi boʻlmasangiz nima qilish kerak

Izohlarni yozma va aniq bayon etgan maʼqul: bayonnomaning aynan qaysi qismi haqiqatga mos emas va aslida qanday boʻlgan. Qonun izohlarni bayonnomaning oʻziga kiritishga yoki materiallarga ilova qilishga imkon beradi; izohlarning nusxasi sizda qolib, qabul qilingani haqida belgi qoʻyiladigan variantni tanlang.

Bayonnomani uni tuzgan soliq organi mansabdor shaxsi hamda harakatda qatnashgan yoki hozir boʻlgan barcha shaxslar imzolaydi. 154-modda imzodan bosh tortish oqibatlarini tavsiflamaydi, shu sababli oqibatlar haqida oldindan xulosa chiqarmang: tushuntirishsiz rad etgandan koʻra, «izohlar bilan» deb imzolab, izohlarni ilova qilgan ishonchliroq. Agar harakatlar tartib buzilgan holda oʻtkazilgan yoki sizga zarar yetkazilgan deb hisoblasangiz, maslahatga murojaat qiling: tekshiruv vaqtida mansabdor shaxslarning notoʻgʻri qarorlari yoki harakatlari tufayli yetkazilgan zararlar toʻliq hajmda qoplanishi lozim (155-modda).

Odatiy xatolar

• «Bu shunchaki rasmiyat» deb, bayonnomani oʻqimay imzolash.
• Boʻsh grafalarni yoki vaqt va joyi orqaga sana bilan yozilgan bayonnomani imzolash.
• Bayonnoma va video yozuv nusxasini soʻramaslik.
• Bayonnomani dalolatnoma bilan aralashtirish va hali faktlar qayd etilayotgan bosqichda xulosalar ustida bahslashish.
• Harakat boshlanishidan oldin vakil yoki maslahatchini jalb qilmaslik.