Kompaniyada soliq komplaensi: ichki soliq nazorati reglamenti

Reglament nima uchun kerak va nimalardan iborat

Soliq kodeksi soliq nazorati shakllarini belgilaydi: soliq tekshiruvlari va soliq monitoringi. Ichki reglamentning vazifasi — har qanday tekshiruv paytida kompaniyada tasdiqlangan maʼlumotlar tayyor boʻlishi va masʼul shaxslar oʻz vazifalarini bilishi.

Minimal reglamentni beshta blokdan tuzish qulay: hisob siyosati va masʼuliyatni taqsimlash; birlamchi hujjatlar va ularni saqlash; hisobot va toʻlovlar kalendari; xatolarni tuzatish tartibi; muntazam oʻz-oʻzini tekshirish (ichki yoki tashqi maslahatchi ishtirokida).

• Soliq solish maqsadlari uchun hisob siyosati va masʼullar toʻgʻrisida buyruq
• Birlamchi hujjatlar reyestri va rasmiylashtirish standartlari
• Hisobot topshirish va soliq toʻlash kalendari, zaxira ijrochi bilan
• Xatolarni tuzatish va aniqlashtirilgan hisobot topshirish tartibi
• Xavfli sohalarni har chorakda oʻz-oʻzini tekshirish

1-blok. Hisob siyosati va masʼul shaxslar

Soliq solish maqsadlari uchun hisob siyosatini soliq toʻlovchi mustaqil belgilaydi va erkin shaklda tasdiqlaydi. SKga koʻra unda, xususan, uning bajarilishiga masʼul mansabdor shaxslar, majburiy boʻlgan hollarda alohida hisob yuritish tartibi, foyda soligʻi uchun xarajatlarni chiqim sifatida tan olish va QQSni hisobga olish usullari, aktivlar guruhlari boʻyicha amortizatsiya normalari aks ettirilishi kerak.

Amaliy jihat — muddatlar. Hisob siyosatini shakllantirishda tanlangan hisob yuritish usullari uni tasdiqlagan yildan keyingi yilning 1 yanvaridan qoʻllanadi, kalendar yil davomida hisob siyosati oʻzgartirilmaydi: oʻzgarishlarga faqat soliq qonunchiligi yoki soliq solish shartlari oʻzgargan taqdirda va faqat shunga bogʻliq qismida yoʻl qoʻyiladi. Shuning uchun hisob siyosatini toʻrtinchi chorakda qayta koʻrib chiqish maqsadga muvofiq.

Reglamentda quyidagilarni mustahkamlang: hisob siyosatini kim tasdiqlaydi, har bir soliq uchun kim javob beradi, masʼul taʼtilda boʻlganda kim oʻrnini bosadi, bahsli talqinlar qanday qayd etiladi (buxgalterning asoslangan yozma maʼlumotnomasi).

2-blok. Hujjatlar: nimani yuritish va qancha saqlash

Soliq solish maqsadlaridagi hisob, qoida tariqasida, buxgalteriya hisobi maʼlumotlariga asoslanadi. Hisob hujjatlari birlamchi hujjatlar, buxgalteriya hisobi registrlari va soliq solish obyektlarini aniqlash hamda soliqlarni hisoblash uchun asos boʻladigan boshqa hujjatlardan iborat.

Saqlash: hisob hujjatlari soliq majburiyati boʻyicha daʼvo muddati tugaguniga qadar saqlanadi, soliq hisoboti va unga ilova qilingan hujjatlar esa hisobot topshirilgan yildan keyingi kamida uch yil saqlanadi. Agar imtiyoz, stavka yoki ayirma shartlarning bajarilishiga bogʻliq boʻlsa, tasdiqlovchi hujjatlar bu shartlar amal qilishi tugagan yildan keyingi kamida uch yil saqlanadi.

Reglament uchun bu quyidagini bildiradi: yillar boʻyicha yagona arxiv, har bir imtiyoz boʻyicha majburiy tasdiqlovchi hujjatlar toʻplami (shartnoma, dalolatnoma, shartlar bajarilganini tasdiqlovchi hujjat), elektron hujjatlar uchun elektron nusxalar. Alohida tekshiring: soliq organi bilan almashinuv shaxsiy kabinet orqali ketayotgani — yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun bu axborot almashishning yagona kanali.

3-blok. Hisobot kalendari va solishtirmalar

Kalendar tuzing: har bir soliq boʻyicha topshirish muddati, toʻlash muddati, masʼul, tekshiruvchi va ichki solishtirma sanasi koʻrsatilsin. Aniq muddatlarni kalendar tuzilgan sanadagi SK va amaldagi hujjatlardan oling — ular soliq turi va rejimga bogʻliq, shuning uchun xotiradan koʻchirmang.

Soliq hisobotini oʻz vaqtida taqdim etmaganlik uchun yuridik shaxsning mansabdor shaxsi maʼmuriy javobgarlikka tortiladi. Demak, xavfni muayyan shaxs koʻtaradi, zaxira ijrochili kalendar esa kompaniyani ham, rahbarni ham himoya qiladi.

Hisobotni yuborishdan oldin uchta solishtirma foydali: soliq hisoboti va buxgalteriya registrlari, kontragentlar bilan hisobvaraq-fakturalar qoldigʻi, QQS hisob-kitoblari va shaxsiy kabinetdagi maʼlumotlar.

4-blok. Xato topilsa nima qilish kerak

SK tanlov qoldirmaydi: topshirilgan hisobotda ishonchsiz yoki toʻliq boʻlmagan maʼlumotlar yoxud hisoblangan soliq summasining kamayishiga olib kelgan xatolarni aniqlagan soliq toʻlovchi zarur tuzatishlar kiritishi va aniqlashtirilgan soliq hisobotini topshirishi shart.

Agar aniqlashtirilgan hisobot soliq toʻlash muddati oʻtgandan keyin topshirilsa, javobgarlikdan ozod etish ikki shart bir vaqtda bajarilganda mumkin: hisobot soliq organi xatoni aniqlaganini yoki soliq auditi tayinlanganini soliq toʻlovchi bilishidan oldin topshirilgan boʻlishi va topshirishdan oldin yetishmayotgan soliq hamda unga tegishli penya toʻlangan boʻlishi kerak.

Reglament uchun tartib: topilgan xatoni masʼul qayd etadi, buxgalteriya kam toʻlovni va penyani hisoblaydi, toʻlov aniqlashtirilgan hisobot topshirilgunga qadar oʻtkaziladi, soʻng hisobot topshiriladi, xatolar jurnalida sabab belgilanadi — shunda faqat raqamlar emas, jarayonning oʻzi ham tuzatiladi.

5-blok. Javobgarlik va reglament yopishi kerak boʻlgan xavflar

Xatolarning aksariyati boʻyicha asosiy xavf — soliqni toʻlamaslik yoki toʻliq toʻlamaslik uchun jarima: boshqa huquqbuzarlik belgilari boʻlmasa, toʻlanmagan soliq summasining yigirma foizi. Soliq bazasini yashirish (kamaytirish) yashirilgan soliq bazasi summasining yigirma foizi miqdorida jarima bilan jazolanadi, shu bilan birga soliqlar qoʻshimcha hisoblanadi.

Misol (shartli raqamlar): xarajatlarni chiqimga olishdagi xato tufayli 50 mln soʻm soliq kam toʻlangan. Umumiy norma boʻyicha jarima 20 % — 10 mln soʻm, bundan tashqari kam toʻlov va penya. Xato yuqorida koʻrsatilgan tartibda oʻzingiz topib tuzatilsa, javobgarlikdan qutulish mumkin.

Jarimani hisoblash uchun yana uchta qoida muhim. Javobgarlikka tortishning daʼvo muddati — uch yil. Yengillashtiruvchi holat boʻlsa, jarima ikki barobar kamaytiriladi. Soliq organining yozma tushuntirishlariga rioya qilish aybni istisno qiladi, lekin faqat ular soliq toʻlovchi bergan toʻliq va ishonchli axborotga asoslangan boʻlsa — shuning uchun organga soʻrovlarni yozma rasmiylashtirib, javoblarni saqlang.

Joriy etishdagi tipik xatolar

Reglament «tekshiruv uchun» yoziladi va qoʻllanmaydi; masʼullar nomma-nom tayinlanmaydi; hisob siyosati SK oʻzgargandan keyin yangilanmaydi; imtiyozlar boʻyicha tasdiqlovchi hujjatlar bir joyda saqlanmaydi; tuzatishlar penyani hisoblamay kiritiladi. Reglament ishlashi uchun jarayon egasini tayinlang, har chorakda oʻz-oʻzini tekshiring va natijalarni hisob hujjatlari bilan birga saqlang.