Sinov muddati: davomiyligi, ish haqi va ishdan boʻshatish

Sinovni qanday belgilash kerak

Sinov sharti mehnat shartnomasida kelishilgan boʻlishi kerak. Bunday shart boʻlmasa, xodim sinovsiz qabul qilingan hisoblanadi — ogʻzaki kelishuv yoki faqat buyruqdagi band yetarli emas. Kodeks dastlabki sinov shartini mehnat shartnomasining qoʻshimcha shartlariga kiritadi.

Sinov faqat ishga qabul qilishda belgilanadi. Boshqa ishga oʻtkazishda va boshqa ish beruvchiga vaqtincha yuborishda sinov belgilash mumkin emas.

Sinov muddati qancha davom etishi mumkin

Umumiy maksimum — uch oy. Tashkilot rahbarlari, ularning oʻrinbosarlari, bosh buxgalterlar va alohida boʻlinmalar rahbarlari uchun — olti oygacha. Shu chegaralarda muddatni tomonlar shartnomada belgilaydi.

Sinov muddatiga vaqtincha mehnatga layoqatsizlik davri va xodim ishda amalda boʻlmagan boshqa davrlar kiritilmaydi. Agar xodim ikki hafta kasal boʻlsa, sinov muddati shu vaqtga avtomatik uzayadi — alohida kelishuv kerak emas, lekin kadrlar hisobida buni aks ettirish lozim.

Kimga sinov belgilanmaydi

MKning 129-moddasida sinov bilan qabul qilish mumkin boʻlmagan shaxslar roʻyxati keltirilgan. Jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi yoki lokal hujjat uni kengaytirishi mumkin, lekin qisqartira olmaydi.

• homilador ayollar, uch yoshgacha bolasi bor ayollar, shuningdek uch yoshgacha bolani yolgʻiz oʻzi tarbiyalayotgan ota (vasiy);
• zaxiraga olingan ish oʻrinlariga yuborilgan aholining ijtimoiy zaif toifalaridagi shaxslar;
• davlat grantlari asosida oʻqigan va oʻqishni tamomlaganidan keyin uch oy ichida yoʻllanma boʻyicha mutaxassisligi boʻyicha ishga kirayotgan oliy taʼlim tashkilotlari bitiruvchilari;
• taʼlim tashkilotini tamomlaganidan keyin bir yil ichida mutaxassisligi boʻyicha birinchi marta mustaqil ishga joylashayotgan maktab, kollej, texnikum va oliy taʼlim bitiruvchilari;
• olti oygacha muddatga mehnat shartnomasi tuziladigan xodimlar;
• oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar;
• ilgari ushbu ish beruvchi tomonidan ayrim asoslar boʻyicha ishdan boʻshatilgan va qayta qabul qilinayotgan shaxslar;
• ish beruvchida ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasi boʻyicha oʻqigan oʻquvchilar;
• vaqtinchalik xodimlar (ikki oygacha muddatli shartnoma) — ular uchun taqiq MKning alohida 496-moddasida belgilangan.

Sinov davridagi huquqlar va ish haqi

Sinov davrida xodimga mehnat qonunchiligi va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar toʻliq tatbiq etiladi. Demak, ish haqi shartnoma va MKda belgilangan miqdor va muddatlarda toʻlanadi, xodim barcha kafolatlarni oladi — taʼtil puli, kasallik varaqasi, ish vaqtidan tashqari ish va bayram kunlaridagi ish uchun haq. Kodeksda alohida «sinov» stavkasi yoki soddalashtirilgan haq toʻlash tartibi yoʻq; sinovda kamroq toʻlamoqchi boʻlsangiz, bu shartnomada yozilishi va mehnatga haq toʻlashning umumiy kafolatlarini buzmasligi kerak.

Sinov davri mehnat stajiga, shu jumladan har yilgi mehnat taʼtili huquqini beradigan stajga qoʻshiladi.

Sinovdan oʻtmagan xodimni qanday ishdan boʻshatish

Sinov muddati tugagunga qadar har bir tomon boshqa tomonni kamida uch kun oldin yozma ravishda ogohlantirib, mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli. Bu uch kunlik muddatni faqat tomonlarning kelishuvi bilan qisqartirish mumkin.

Ish beruvchi sinov natijasi qoniqarsiz boʻlganda shartnomani oʻz tashabbusi bilan bekor qiladi va xodimni sinovdan oʻtmagan deb topishga asos boʻlgan sabablarni koʻrsatishi shart. Amalda bu sizda hujjatlar boʻlishi kerakligini bildiradi: topshiriqlar, ish natijalari, rahbarning xizmat xatlari. Aniq sabablarsiz «sinovdan oʻtmadi» degan ifoda — nizoning asosiy sababi.

• qoniqarsiz natijaning aniq sabablarini yozma ravishda qayd eting;
• shartnoma bekor qilinishidan kamida uch kun oldin yozma ogohlantirishni topshiring;
• sinov muddatiga sigʻing: muddat tugagan yoki tugashiga uch kundan kam qolgan boʻlsa va tomonlar ogohlantirish muddatini qisqartirishga rozi boʻlmasa, shartnoma amal qilishda davom etadi va uni bekor qilish faqat umumiy asoslarda mumkin.

Agar xodimning oʻzi ketsa

Sinovdagi xodim mehnat munosabatlarini bekor qilish haqidagi haqiqiy istagini aks ettiruvchi yozma ariza berib, oʻz xohishi bilan ketishi mumkin. Sabablar ahamiyatga ega emas. Ogohlantirish muddati davomida xodim arizasini qaytarib olishga haqli. Ogohlantirish muddati tugagach, u ishni tark etishga haqli va ish beruvchi shartnomani bekor qilishni kechiktira olmaydi.

Kadrlar xodimi uchun chek-list

• sinov va uning muddatini faqat buyruqda emas, mehnat shartnomasida yozing;
• nomzod MKning 129-moddasidagi toifalarga kirmasligini tekshiring;
• rahbar, oʻrinbosar, bosh buxgalter uchun — olti oygacha, qolganlar uchun — uch oygacha;
• kasallik va ishda boʻlmagan kunlarni tabelda belgilang — ular sinov muddatiga kirmaydi;
• natija qoniqarsiz boʻlsa — yozma sabablar va muddat tugashidan uch kun oldin ogohlantirish.