MXIK kodi: tasnif.soliq.uz da topish, soʻrash va toʻgʻri qoʻllash
Mahsulot va xizmatlarning identifikatsiya kodi qanday tuzilgan, qayerda ishlatiladi va xato kod uchun qanday javobgarlik bor — Vazirlar Mahkamasining 263-son qarori va Soliq kodeksi boʻyicha
Xizmatga oʻtish: Buxgalteriya xizmatlariMaʼlumotlar rasmiy manba bilan solishtirilgan:
MXIK (mahsulot va xizmatlarning identifikatsiya kodi) — har bir tovar va xizmatga biriktiriladigan 17 xonali noyob kod. Kodlar Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogida yuritiladi, katalog esa tasnif.soliq.uz rasmiy veb-saytida joylashgan. Uni Soliq qoʻmitasi huzuridagi «Yangi texnologiyalar» ilmiy-axborot markazi» davlat unitar korxonasi yuritadi (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 28-apreldagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom, 2-band).
MXIK elektron hisobvaraq-fakturada, onlayn nazorat-kassa texnikasi chekida va bojxona yuk deklaratsiyasida koʻrsatiladi (Nizom, 7-band). Quyida — kod qanday tuzilgan, uni qanday topish va yangi kod soʻrash, oʻlchov birliklari va qadoqlar, kod oʻzgarganda nima qilish kerak va notoʻgʻri kod uchun jarima.
MXIK qanday tuzilgan: 17 xona
Kod oltita qismdan iborat (Nizom, 3-band): guruh (3 xona), sinf (2), pozitsiya (3), subpozitsiya (3), brend (3) va atribut (3). Dastlabki 2–5-raqamlar tovarning TIF TN (tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi) kodiga mos keladi.
Shtrix-kodi boʻlmagan tovarlarga subpozitsiya kodidan keyin brend va atribut oʻrniga «000000» beriladi — bu asos kod deb ataladi. Toʻliq identifikatsiya (brend va atributlar bilan) asosan shtrix-kodli tovarlar uchun qilinadi; shtrix-kodsiz boʻlsa ham transport vositalari, koʻchmas mulk, asbob-uskunalar, sement, gilam, paxta mahsulotlari, yogʻoch-taxta va etil spirti uchun brend va atributlar yaratiladi (14-band).
Xizmatlar va boshqa operatsiyalar uchun kod milliy katalogdagi guruh va sinflar asosida yaratiladi (13-band). Hisobvaraq-fakturalarda nomoddiy aktivlar va operatsiyalar ham aks etgani uchun ularga ham MXIK biriktiriladi (5-band).
MXIK qayerda koʻrsatiladi
Chek va hisobvaraq-fakturada tovar nomini qisqartirib yozish mumkin, faqat asosiy nomning maʼnosi oʻzgarmasligi kerak (6-band). Kassa texnikasiga xizmat koʻrsatish markazlari onlayn NKT xotirasiga faqat milliy katalogda mavjud MXIKlarni kiritadi (48-band).
- elektron hisobvaraq-fakturada — har bir tovar yoki xizmat qatorida;
- onlayn NKT va virtual kassa chekida, shuningdek marketpleys (elektron toʻlov tizimlari) chekida;
- bojxona yuk deklaratsiyasida — bojxona chegarasidan birinchi marta olib kirilayotgan tovarlar bundan mustasno;
- qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda (Nizom, 7-band).
tasnif.soliq.uz da MXIK kodini qanday topish mumkin
Katalogdan tasnif.soliq.uz sayti orqali foydalaniladi (28-band). Nizomning 29-bandiga koʻra kodni quyidagilar boʻyicha qidirish mumkin:
- matn boʻyicha (kengaytirilgan qidiruv ham bor);
- MXIK raqami boʻyicha;
- tovarning shtrix-kodi boʻyicha;
- brend boʻyicha;
- dori vositalari uchun — guvohnoma raqami boʻyicha;
- TIF TN pozitsiya kodlari boʻyicha;
- soʻrovnomadagi savollarga javob berib;
- katalogni Excel formatida yuklab olib.
Tanlangan kodni shaxsiy kabinetga qoʻshish
Qidiruvda asos (subpozitsiya) kodlar yulduzcha (*) bilan ajratiladi (30-band). Kerakli kod «Tanlanganlarga qoʻshish» tugmasi bilan «Tanlangan mahsulotlar» boʻlimiga, oʻlchov birligi yoki qadoq esa «Tanlangan oʻlchov birliklari/qadoqlar» boʻlimiga qoʻshiladi. Bu amal shaxsiy kabinetga elektron raqamli imzo (ERI) bilan kirib bajariladi (31-band).
Har bir mahsulot kartochkasida uning QR-kodi, shtrix-kodi va boshqa kodlarini yuklab olish hamda sotishda skanerlash imkoniyati bor (28-band).
Kerakli kod topilmasa: yangi MXIK soʻrash
Agar katalogda kerakli MXIK boʻlmasa, shaxsiy kabinetdan ERI bilan soʻrovnoma yuboriladi (32-band). Soʻrovnomada quyidagilar koʻrsatilishi shart (33-band): telefon raqami; mahsulotning guruh, sinf va pozitsiyasi; nomi, brendi va rusumi (atributi); tayyorlangan materiali, foydalanish sohasi va maqsadi; TIF TN kodi; shtrix-kodi (boʻlsa); oʻlchov birligi va qadogʻi; fotosurati; soliq imtiyozi bor-yoʻqligi — imtiyoz boʻlsa, uni belgilagan hujjat aniq koʻrsatiladi.
Operator soʻrovnomani 3 ish kuni ichida koʻrib chiqadi va kod yaratadi yoki asosini koʻrsatib rad etadi (34–35-bandlar). Rad etish sabablari: maʼlumot toʻliq emas yoki xato; mahsulotni alohida identifikatsiya qilishga zarurat yoʻq; bu mahsulot uchun MXIK allaqachon mavjud (36-band). Shuning uchun soʻrovnoma yuborishdan oldin katalogni shtrix-kod va TIF TN kodi boʻyicha ham tekshirib chiqing.
Oʻlchov birliklari, qadoq va toʻplam
Har bir MXIKga hisobvaraq-faktura va chekda ishlatish uchun qatʼiy yoki tavsiya etilgan oʻlchov birligi biriktiriladi. Bitta birlik biriktirilgan boʻlsa, u qatʼiy hisoblanadi; bir nechta boʻlsa, katalogda birinchi turgani tavsiya etiladi (17-band). Shtrix-kodli tovarda qatʼiy birlik sifatida uning nomi va qadoq tarkibi koʻrsatiladi va u donaga tenglashtiriladi.
Tovarni oʻz biznes jarayoniga mos shaklda sotish uchun tasnif.soliq.uz da qadoq (agregatsiya) yaratish mumkin: isteʼmol, tashqi yoki transport qadogʻi (21–23-bandlar). Qadoq yaratishda faoliyat turi, telefon, qadoq turi, undagi tovar miqdori va oʻlchov birligi, tovar fotosurati koʻrsatiladi (24-band). Shtrix-kodli (GTIN tizimidagi) tovarlar uchun faqat tashqi va transport qadoqlari yaratiladi (26-band). Elektron hisobvaraq-fakturada faqat qatʼiy oʻlchov birliklari va tadbirkorning oʻzi yaratgan qadoq turlari aks etadi (27-band).
Ikki va undan ortiq tovarni bitta toʻplam (komplekt) sifatida sotish ham mumkin: toʻplamni soliq toʻlovchi oʻzi yaratadi, unga MXIK avtomatik generatsiya qilinadi — shtrix-kodli va majburiy markirovkalanadigan tovarlar bundan mustasno (37–40-bandlar).
Kod oʻzgarsa yoki faolsizlantirilsa
Operator kodlarga matndagi xato, guruh tuzilmasi yoki TIF TN kodlariga moslashtirish uchun oʻzgartirish kiritishi mumkin; operatsiyalar tarixi saytda saqlanadi (41, 43-bandlar). Bunday oʻzgarishlar eski davrda shu MXIK yozilgan hujjatlarga taʼsir qilmaydi (44-band).
MXIK faolsiz holatga oʻtkaziladi, agar u dublikat boʻlsa, soliq toʻlovchilar 2 yil davomida undan foydalanmagan boʻlsa yoki batafsil hisob yuritishga zarurat yoʻq deb qaror qilinsa (42-band). Kod va unga biriktirilgan oʻlchov birligini oʻchirish yoki oʻzgartirish 30 kundan keyin kuchga kiradi — yangi kod yaratish, nomni tahrirlash va oʻlchov birligini biriktirish bundan mustasno (45-band). Shu 30 kun ichida kassa va buxgalteriya dasturidagi maʼlumotnomani yangilab olish kerak; oʻzgarishlar haqida xabar shaxsiy kabinetga keladi (4-band).
Notoʻgʻri MXIK uchun jarima
Soliq toʻlovchi hisobvaraq-faktura va chekda sotilayotgan tovar yoki xizmatga tegishli MXIKni toʻgʻri koʻrsatishi shart (Nizom, 46-band). Sotib olingan tovarlar nomenklaturasiga yoki faoliyat turiga mos kelmaydigan identifikatsiya kodlarini aks ettirish hisobvaraq-faktura yoki chekda koʻrsatilgan sotilgan tovarlar (xizmatlar) qiymatining 1 foizi miqdorida jarimaga sabab boʻladi (Soliq kodeksi, 223-moddaning beshinchi qismi).
Nizomga koʻra, nomuvofiq kod deganda asos kodga — birinchi 11 xonaga — mos kelmaydigan kod tushuniladi; operator nomenklaturaga oʻzgartirish kiritgan hollar bundan mustasno (47-band). Bahsli holatda soliq toʻlovchi xulosa olish uchun operatorga murojaat qilishga haqli (50-band).
MXIK va soliq imtiyozlari
Tovar va xizmatlar boʻyicha soliq imtiyozlari soliq organlari tomonidan aynan MXIKlarga biriktiriladi; imtiyozlar hisobi «E-imtiyoz» axborot tizimida yuritiladi (51–52-bandlar). Kod hali yoʻq boʻlsa, imtiyoz yangi MXIK soʻrovnomasida koʻrsatiladi va Soliq qoʻmitasi uni bir ish kuni ichida biriktiradi yoki rad etadi; kod mavjud boʻlsa — soliq organlarining elektron xizmatlar portalidagi «Soliq imtiyozlaridan foydalanish boʻyicha murojaat» interaktiv xizmati orqali (53-band).
MXIK, hisobvaraq-faktura va kassani buxgalterlarga topshiring
Tovar va xizmatlaringizga toʻgʻri MXIK tanlaymiz, oʻlchov birliklari va qadoqlarni sozlaymiz, hisobvaraq-faktura va cheklarni katalog bilan solishtiramiz. Xizmat narxi operatsiyalar soni va faoliyat turiga bogʻliq.
Xizmatga oʻtish: Buxgalteriya xizmatlariKoʻp beriladigan savollar
MXIK necha xonadan iborat?
17 xonadan: guruh (3), sinf (2), pozitsiya (3), subpozitsiya (3), brend (3) va atribut (3). Shtrix-kodsiz tovarlarda brend va atribut oʻrnida «000000» turadi (263-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom, 3-band).
MXIK kodini qayerdan topish mumkin?
tasnif.soliq.uz saytida: matn, MXIK, shtrix-kod, brend, TIF TN kodi boʻyicha qidiruv yoki katalogni Excel formatida yuklab olish orqali (Nizom, 29-band).
Yangi MXIK qancha vaqtda yaratiladi?
ERI bilan yuborilgan soʻrovnoma operator tomonidan 3 ish kuni ichida koʻrib chiqiladi. Natijada kod yaratiladi yoki asos koʻrsatilib rad etiladi (Nizom, 34–35-bandlar).
Hisobvaraq-fakturada notoʻgʻri MXIK koʻrsatilsa nima boʻladi?
Nomenklaturaga yoki faoliyat turiga mos kelmaydigan kod uchun hisobvaraq-faktura yoki chekda koʻrsatilgan sotilgan tovarlar qiymatining 1 foizi miqdorida jarima solinadi (Soliq kodeksi, 223-modda, beshinchi qism).
Ishlatilmagan MXIK oʻchib ketadimi?
Ha, soliq toʻlovchilar 2 yil davomida foydalanmagan kod faolsiz holatga oʻtkazilishi mumkin. Dublikat kodlar ham faolsizlantiriladi (Nizom, 42-band).
MXIK va IKPU bir xil narsami?
Ha. Ruscha «ИКПУ» (идентификационный код продукции и услуг) — oʻsha MXIKning nomi. Ikkalasi ham tasnif.soliq.uz dagi milliy katalogdagi 17 xonali kodni bildiradi.
Shuningdek oʻqing
- Ish haqini hisoblash: soliqlar va qoʻlga tegadigan summa
- ERI (E-imzo) kaliti: olish, uzaytirish va xavfsiz ishlatish
- Audit nima: auditorlik tekshiruvi, uning turlari va natijasi
- Moliyaviy hisobot: shakllar, topshirish muddatlari va tartibi
- BHM 2026: bazaviy hisoblash miqdori va undan hisoblanadigan toʻlovlar
- Eng kam ish haqi 2026: miqdori, tarixi va ish beruvchi majburiyatlari
Manbalar
- Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 28-apreldagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogini yuritish va undan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom — 2, 3, 5–7, 13–14, 17, 21–53-bandlar
- Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi — 223-modda, beshinchi qism (notoʻgʻri identifikatsiya kodi uchun 1% jarima)
Leader Audit hamkori bilan uchrashuv belgilang
Birinchi konsultatsiya bepul. Xalqaro tajribaga ega mutaxassislardan biznes xatarlarini baholatib oling.
