MXIK kodi: tasnif.soliq.uz da topish, soʻrash va toʻgʻri qoʻllash

    Mahsulot va xizmatlarning identifikatsiya kodi qanday tuzilgan, qayerda ishlatiladi va xato kod uchun qanday javobgarlik bor — Vazirlar Mahkamasining 263-son qarori va Soliq kodeksi boʻyicha

    Xizmatga oʻtish: Buxgalteriya xizmatlari

    Maʼlumotlar rasmiy manba bilan solishtirilgan:

    MXIK (mahsulot va xizmatlarning identifikatsiya kodi) — har bir tovar va xizmatga biriktiriladigan 17 xonali noyob kod. Kodlar Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogida yuritiladi, katalog esa tasnif.soliq.uz rasmiy veb-saytida joylashgan. Uni Soliq qoʻmitasi huzuridagi «Yangi texnologiyalar» ilmiy-axborot markazi» davlat unitar korxonasi yuritadi (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 28-apreldagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom, 2-band).

    MXIK elektron hisobvaraq-fakturada, onlayn nazorat-kassa texnikasi chekida va bojxona yuk deklaratsiyasida koʻrsatiladi (Nizom, 7-band). Quyida — kod qanday tuzilgan, uni qanday topish va yangi kod soʻrash, oʻlchov birliklari va qadoqlar, kod oʻzgarganda nima qilish kerak va notoʻgʻri kod uchun jarima.

    MXIK qanday tuzilgan: 17 xona

    Kod oltita qismdan iborat (Nizom, 3-band): guruh (3 xona), sinf (2), pozitsiya (3), subpozitsiya (3), brend (3) va atribut (3). Dastlabki 2–5-raqamlar tovarning TIF TN (tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi) kodiga mos keladi.

    Shtrix-kodi boʻlmagan tovarlarga subpozitsiya kodidan keyin brend va atribut oʻrniga «000000» beriladi — bu asos kod deb ataladi. Toʻliq identifikatsiya (brend va atributlar bilan) asosan shtrix-kodli tovarlar uchun qilinadi; shtrix-kodsiz boʻlsa ham transport vositalari, koʻchmas mulk, asbob-uskunalar, sement, gilam, paxta mahsulotlari, yogʻoch-taxta va etil spirti uchun brend va atributlar yaratiladi (14-band).

    Xizmatlar va boshqa operatsiyalar uchun kod milliy katalogdagi guruh va sinflar asosida yaratiladi (13-band). Hisobvaraq-fakturalarda nomoddiy aktivlar va operatsiyalar ham aks etgani uchun ularga ham MXIK biriktiriladi (5-band).

    MXIK qayerda koʻrsatiladi

    Chek va hisobvaraq-fakturada tovar nomini qisqartirib yozish mumkin, faqat asosiy nomning maʼnosi oʻzgarmasligi kerak (6-band). Kassa texnikasiga xizmat koʻrsatish markazlari onlayn NKT xotirasiga faqat milliy katalogda mavjud MXIKlarni kiritadi (48-band).

    • elektron hisobvaraq-fakturada — har bir tovar yoki xizmat qatorida;
    • onlayn NKT va virtual kassa chekida, shuningdek marketpleys (elektron toʻlov tizimlari) chekida;
    • bojxona yuk deklaratsiyasida — bojxona chegarasidan birinchi marta olib kirilayotgan tovarlar bundan mustasno;
    • qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda (Nizom, 7-band).

    tasnif.soliq.uz da MXIK kodini qanday topish mumkin

    Katalogdan tasnif.soliq.uz sayti orqali foydalaniladi (28-band). Nizomning 29-bandiga koʻra kodni quyidagilar boʻyicha qidirish mumkin:

    • matn boʻyicha (kengaytirilgan qidiruv ham bor);
    • MXIK raqami boʻyicha;
    • tovarning shtrix-kodi boʻyicha;
    • brend boʻyicha;
    • dori vositalari uchun — guvohnoma raqami boʻyicha;
    • TIF TN pozitsiya kodlari boʻyicha;
    • soʻrovnomadagi savollarga javob berib;
    • katalogni Excel formatida yuklab olib.

    Tanlangan kodni shaxsiy kabinetga qoʻshish

    Qidiruvda asos (subpozitsiya) kodlar yulduzcha (*) bilan ajratiladi (30-band). Kerakli kod «Tanlanganlarga qoʻshish» tugmasi bilan «Tanlangan mahsulotlar» boʻlimiga, oʻlchov birligi yoki qadoq esa «Tanlangan oʻlchov birliklari/qadoqlar» boʻlimiga qoʻshiladi. Bu amal shaxsiy kabinetga elektron raqamli imzo (ERI) bilan kirib bajariladi (31-band).

    Har bir mahsulot kartochkasida uning QR-kodi, shtrix-kodi va boshqa kodlarini yuklab olish hamda sotishda skanerlash imkoniyati bor (28-band).

    Kerakli kod topilmasa: yangi MXIK soʻrash

    Agar katalogda kerakli MXIK boʻlmasa, shaxsiy kabinetdan ERI bilan soʻrovnoma yuboriladi (32-band). Soʻrovnomada quyidagilar koʻrsatilishi shart (33-band): telefon raqami; mahsulotning guruh, sinf va pozitsiyasi; nomi, brendi va rusumi (atributi); tayyorlangan materiali, foydalanish sohasi va maqsadi; TIF TN kodi; shtrix-kodi (boʻlsa); oʻlchov birligi va qadogʻi; fotosurati; soliq imtiyozi bor-yoʻqligi — imtiyoz boʻlsa, uni belgilagan hujjat aniq koʻrsatiladi.

    Operator soʻrovnomani 3 ish kuni ichida koʻrib chiqadi va kod yaratadi yoki asosini koʻrsatib rad etadi (34–35-bandlar). Rad etish sabablari: maʼlumot toʻliq emas yoki xato; mahsulotni alohida identifikatsiya qilishga zarurat yoʻq; bu mahsulot uchun MXIK allaqachon mavjud (36-band). Shuning uchun soʻrovnoma yuborishdan oldin katalogni shtrix-kod va TIF TN kodi boʻyicha ham tekshirib chiqing.

    Oʻlchov birliklari, qadoq va toʻplam

    Har bir MXIKga hisobvaraq-faktura va chekda ishlatish uchun qatʼiy yoki tavsiya etilgan oʻlchov birligi biriktiriladi. Bitta birlik biriktirilgan boʻlsa, u qatʼiy hisoblanadi; bir nechta boʻlsa, katalogda birinchi turgani tavsiya etiladi (17-band). Shtrix-kodli tovarda qatʼiy birlik sifatida uning nomi va qadoq tarkibi koʻrsatiladi va u donaga tenglashtiriladi.

    Tovarni oʻz biznes jarayoniga mos shaklda sotish uchun tasnif.soliq.uz da qadoq (agregatsiya) yaratish mumkin: isteʼmol, tashqi yoki transport qadogʻi (21–23-bandlar). Qadoq yaratishda faoliyat turi, telefon, qadoq turi, undagi tovar miqdori va oʻlchov birligi, tovar fotosurati koʻrsatiladi (24-band). Shtrix-kodli (GTIN tizimidagi) tovarlar uchun faqat tashqi va transport qadoqlari yaratiladi (26-band). Elektron hisobvaraq-fakturada faqat qatʼiy oʻlchov birliklari va tadbirkorning oʻzi yaratgan qadoq turlari aks etadi (27-band).

    Ikki va undan ortiq tovarni bitta toʻplam (komplekt) sifatida sotish ham mumkin: toʻplamni soliq toʻlovchi oʻzi yaratadi, unga MXIK avtomatik generatsiya qilinadi — shtrix-kodli va majburiy markirovkalanadigan tovarlar bundan mustasno (37–40-bandlar).

    Kod oʻzgarsa yoki faolsizlantirilsa

    Operator kodlarga matndagi xato, guruh tuzilmasi yoki TIF TN kodlariga moslashtirish uchun oʻzgartirish kiritishi mumkin; operatsiyalar tarixi saytda saqlanadi (41, 43-bandlar). Bunday oʻzgarishlar eski davrda shu MXIK yozilgan hujjatlarga taʼsir qilmaydi (44-band).

    MXIK faolsiz holatga oʻtkaziladi, agar u dublikat boʻlsa, soliq toʻlovchilar 2 yil davomida undan foydalanmagan boʻlsa yoki batafsil hisob yuritishga zarurat yoʻq deb qaror qilinsa (42-band). Kod va unga biriktirilgan oʻlchov birligini oʻchirish yoki oʻzgartirish 30 kundan keyin kuchga kiradi — yangi kod yaratish, nomni tahrirlash va oʻlchov birligini biriktirish bundan mustasno (45-band). Shu 30 kun ichida kassa va buxgalteriya dasturidagi maʼlumotnomani yangilab olish kerak; oʻzgarishlar haqida xabar shaxsiy kabinetga keladi (4-band).

    Notoʻgʻri MXIK uchun jarima

    Soliq toʻlovchi hisobvaraq-faktura va chekda sotilayotgan tovar yoki xizmatga tegishli MXIKni toʻgʻri koʻrsatishi shart (Nizom, 46-band). Sotib olingan tovarlar nomenklaturasiga yoki faoliyat turiga mos kelmaydigan identifikatsiya kodlarini aks ettirish hisobvaraq-faktura yoki chekda koʻrsatilgan sotilgan tovarlar (xizmatlar) qiymatining 1 foizi miqdorida jarimaga sabab boʻladi (Soliq kodeksi, 223-moddaning beshinchi qismi).

    Nizomga koʻra, nomuvofiq kod deganda asos kodga — birinchi 11 xonaga — mos kelmaydigan kod tushuniladi; operator nomenklaturaga oʻzgartirish kiritgan hollar bundan mustasno (47-band). Bahsli holatda soliq toʻlovchi xulosa olish uchun operatorga murojaat qilishga haqli (50-band).

    MXIK va soliq imtiyozlari

    Tovar va xizmatlar boʻyicha soliq imtiyozlari soliq organlari tomonidan aynan MXIKlarga biriktiriladi; imtiyozlar hisobi «E-imtiyoz» axborot tizimida yuritiladi (51–52-bandlar). Kod hali yoʻq boʻlsa, imtiyoz yangi MXIK soʻrovnomasida koʻrsatiladi va Soliq qoʻmitasi uni bir ish kuni ichida biriktiradi yoki rad etadi; kod mavjud boʻlsa — soliq organlarining elektron xizmatlar portalidagi «Soliq imtiyozlaridan foydalanish boʻyicha murojaat» interaktiv xizmati orqali (53-band).

    MXIK, hisobvaraq-faktura va kassani buxgalterlarga topshiring

    Tovar va xizmatlaringizga toʻgʻri MXIK tanlaymiz, oʻlchov birliklari va qadoqlarni sozlaymiz, hisobvaraq-faktura va cheklarni katalog bilan solishtiramiz. Xizmat narxi operatsiyalar soni va faoliyat turiga bogʻliq.

    Xizmatga oʻtish: Buxgalteriya xizmatlari

    Koʻp beriladigan savollar

    MXIK necha xonadan iborat?

    17 xonadan: guruh (3), sinf (2), pozitsiya (3), subpozitsiya (3), brend (3) va atribut (3). Shtrix-kodsiz tovarlarda brend va atribut oʻrnida «000000» turadi (263-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom, 3-band).

    MXIK kodini qayerdan topish mumkin?

    tasnif.soliq.uz saytida: matn, MXIK, shtrix-kod, brend, TIF TN kodi boʻyicha qidiruv yoki katalogni Excel formatida yuklab olish orqali (Nizom, 29-band).

    Yangi MXIK qancha vaqtda yaratiladi?

    ERI bilan yuborilgan soʻrovnoma operator tomonidan 3 ish kuni ichida koʻrib chiqiladi. Natijada kod yaratiladi yoki asos koʻrsatilib rad etiladi (Nizom, 34–35-bandlar).

    Hisobvaraq-fakturada notoʻgʻri MXIK koʻrsatilsa nima boʻladi?

    Nomenklaturaga yoki faoliyat turiga mos kelmaydigan kod uchun hisobvaraq-faktura yoki chekda koʻrsatilgan sotilgan tovarlar qiymatining 1 foizi miqdorida jarima solinadi (Soliq kodeksi, 223-modda, beshinchi qism).

    Ishlatilmagan MXIK oʻchib ketadimi?

    Ha, soliq toʻlovchilar 2 yil davomida foydalanmagan kod faolsiz holatga oʻtkazilishi mumkin. Dublikat kodlar ham faolsizlantiriladi (Nizom, 42-band).

    MXIK va IKPU bir xil narsami?

    Ha. Ruscha «ИКПУ» (идентификационный код продукции и услуг) — oʻsha MXIKning nomi. Ikkalasi ham tasnif.soliq.uz dagi milliy katalogdagi 17 xonali kodni bildiradi.

    Leader Audit hamkori bilan uchrashuv belgilang

    Birinchi konsultatsiya bepul. Xalqaro tajribaga ega mutaxassislardan biznes xatarlarini baholatib oling.

    Birinchi qo'ng'iroq bosqichida to'liq maxfiylik
    24 soat ichida javob
    Majburiyatsiz
    +998

    Tugmani bosish orqali maxfiylik siyosatiga rozilik bildirasiz