Avtoservis va texnik xizmat koʻrsatish shoxobchasi buxgalteriyasi: ehtiyot qismlar, ishlar va soliqlar

Ishlar va ehtiyot qismlar — ikki xil tushum

Hisobvaraqlar rejasi (21-son BHMS) bu daromadlarni turli hisobvaraqlarga ajratadi. Qayta sotish uchun sotib olingan ehtiyot qismlar 2910 «Ombordagi tovarlar» hisobvaragʻida tovar sifatida hisobga olinadi, ularni sotishdan tushum — 9020 «Tovarlarni sotishdan daromadlar» hisobvaragʻida, tannarxi esa 9120 «Sotilgan tovarlarning tannarxi» hisobvaragʻida. Taʼmirlash va xizmat koʻrsatish ishlari 9030 «Ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatishdan daromadlar» hisobvaragʻida tushum beradi, ularning tannarxi 2010 «Asosiy ishlab chiqarish» hisobvaragʻida yigʻiladi va 9130 «Bajarilgan ish va koʻrsatilgan xizmatlarning tannarxi» hisobvaragʻiga hisobdan chiqariladi.

Ustalar oʻzlari sarflaydigan materiallar (yuvish moylari, latta, germetiklar, mayda mahkamlagichlar) mijoz uchun tovar emas, balki 1010-hisobvaraqdagi xom ashyo va materiallar; ular ishlar tannarxiga hisobdan chiqariladi. «Mijozga ehtiyot qism» va «usta materiali» oʻrtasidagi chegara hisob siyosatida mustahkamlanishi kerak, aks holda bir xil pozitsiya goh 9020 ga, goh 2010 ga tushadi.

• 2910 → 9120 / 9020 — mijozga sotilgan ehtiyot qismlar;
• 1010 → 2010 → 9130 / 9030 — materiallar, ustalar ish haqi va ishlarga boshqa xarajatlar;
• buyurtma-naryadda ishlar va ehtiyot qismlar — miqdori va narxi bilan alohida satrlarda.

Qaysi soliq rejimi mavjud

Yil davomidagi jami daromadi bir milliard soʻmdan oshmaydigan yuridik shaxs aylanmadan olinadigan soliqni toʻlashi mumkin (SK 461-moddasi). Bu QQS va foyda soligʻi oʻrniga qoʻllanadigan maxsus rejim (462-modda). Unga navbatdagi soliq davridan, soliq organini davr boshlanishidan kamida oʻn kun oldin xabardor qilib oʻtish mumkin.

Aylanmadan olinadigan soliqning asosiy stavkasi barcha tarmoqlar soliq toʻlovchilari uchun 4% (SK 467-moddasi 1-bandi). Chakana savdo uchun stavka joylashuvga bogʻliq: aholisi yuz ming va undan ortiq shaharlarda 4%, boshqa aholi punktlarida 2%, borish qiyin va togʻli tumanlarda 1% (467-moddaning 2.1-bandi). YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar uchun stavka 1% (467-moddaning 5-bandi), agar ularning yillik sotishdan daromadi bir milliard soʻmdan oshmasa (461-modda).

Chegara oshib ketsa, avtoservis 12% stavkada QQS (SK 258-moddasi) va 15% stavkada foyda soligʻi (SK 337-moddasi) toʻlovchisiga aylanadi. Bu rejimda ehtiyot qism yetkazib beruvchilarning kiruvchi hisobvaraq-fakturalari toʻgʻri rasmiylashtirilgani ayniqsa muhim: QQSni hisobga olish shunga bogʻliq.

SK 468-moddasi boʻyicha alohida hisob

Turli stavkalardagi bir nechta faoliyat turi bilan shugʻullanadigan aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchisi ular boʻyicha alohida hisob yuritishi va soliqni har bir tur uchun belgilangan stavkada toʻlashi shart (SK 468-moddasi 1-qismi). Agar avtoservis taʼmirlashdan tashqari ehtiyot qismlarni alohida faoliyat sifatida chakana sotsa (servis yonidagi doʻkon, oʻrnatmasdan sotish), bu tushumga chakana savdo stavkasi, taʼmirlashga esa umumiy stavka qoʻllanishi mumkin. Tasniflash savdo qanday tashkil etilganiga bogʻliq, shuning uchun uni sxemani tanlashdan oldin tekshirish kerak.

Stavka bitta boʻlsa ham, ishlar va ehtiyot qismlarni alohida hisobga olish boshqaruv uchun kerak: u ehtiyot qismlardagi haqiqiy marjani va ustalar unumdorligini koʻrsatadi. Usiz post yoki ombor oʻzini oqlayaptimi — tushunib boʻlmaydi.

Ehtiyot qismlar ombori: pul qayerda yoʻqoladi

• Ehtiyot qism ustaga berilgan, lekin buyurtma-naryadga kiritilmagan — tovar hisobdan chiqarilgan, tushum esa yoʻq. Ombordan berish faqat naryad raqami bilan amalga oshirilishi kerak.
• Mijozning detallari. Mijoz oʻz ehtiyot qismini olib kelsa, u avtoservisga tegishli emas va tovar sifatida kirim qilinmaydi; naryadda faqat oʻrnatish ishi qoladi.
• Analoglar va originallarning chalkashishi: bitta artikul turli nomlar bilan hisobga olinadi va inventarizatsiyada qoldiqlar mos kelmaydi.
• Yetkazib beruvchiga qaytarishlar va kafolatli almashtirishlar hujjatlar bilan rasmiylashtirilmagan — omborda allaqachon yoʻq narsa hisoblanadi.
• Omborni muntazam inventarizatsiya qilish (yirik pozitsiyalar boʻyicha — yiliga bir martadan koʻproq) va qoldiqlarni hisob bilan solishtirish bu muammolarning katta qismini hal qiladi.

Ishlarga kafolat va qaytarishlar

Mijoz kafolat boʻyicha qaytib kelsa, dastlabki buyurtma boʻyicha daromadni tuzatish talab etilishi mumkin. Aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari uchun SK tovarlar qaytarilganda, bitim shartlari yoki narx oʻzgarganda va xizmatlardan voz kechilganda daromadni tuzatishni toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutadi (466-modda). Tuzatish bir yillik muddat ichida, kafolat muddati belgilangan tovar va xizmatlar boʻyicha esa kafolat muddati ichida amalga oshiriladi; asos — tasdiqlovchi hujjatlar.

Kafolat boʻyicha takroriy bepul taʼmirlash — yangi tushumsiz xarajat. Uni ishlar tannarxida alohida ajratish foydali: qaysi taʼmirlash turlari yoki qaysi ustalar qaytarishlar berayotgani koʻrinadi.

Ustalar ish haqi

Avtoservislarda ustalarga koʻpincha ishlar qiymatidan foiz yoki norma-soat boʻyicha haq toʻlanadi. Mehnat kodeksi ishbay tizimga yoʻl qoʻyadi: baho ish razryadi boʻyicha kunlik yoki soatlik tarif stavkasini ishlab chiqarish normasiga boʻlish yoki stavkani vaqt normasiga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi (MK 277-moddasi). Bunday tizim hisobda ishlashi uchun norma-soatlar har bir buyurtma-naryadda koʻrsatilishi, mehnatga haq toʻlash toʻgʻrisidagi nizom esa kompaniyada tasdiqlangan boʻlishi kerak.

Asosiy ishlab chiqarish ustalarining ish haqi 2010-hisobvaraqqa olinadi va ishlar tannarxini shakllantiradi; administratorlar va qabul qiluvchilar ish haqi — davr xarajatlariga. Butun ish haqini bitta summa bilan hisobdan chiqarsangiz, ishlar tannarxi buziladi.

Nimadan boshlash kerak

• Hisob siyosatini tasdiqlash: nima mijozga ehtiyot qism, nima material hisoblanadi; tovarlarni hisobdan chiqarish usuli; 2010-hisobvaraqni yopish tartibi.
• Buyurtma-naryadni ishlar va ehtiyot qismlarning alohida satrlari bilan sozlash va ombordan faqat naryad boʻyicha berish.
• Sizning aylanmangiz va tushum tarkibida qaysi rejim foydaliroq ekanini va SK 468-moddasi boʻyicha alohida hisob uchun asos bor-yoʻqligini tekshirish.
• Kafolat holatlari va yetkazib beruvchilarga qaytarishlarni rasmiylashtirish tartibini mustahkamlash.