Ish joylarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish

Qaysi ish joylari attestatsiya qilinadi

Majburiy attestatsiya barcha ish joylariga emas, faqat Nizomning 6-bandida sanab oʻtilganlariga tegishli. Qolgan ish joylarini — masalan, oddiy ofis joylarini — attestatsiya qilish korxona rahbarining ixtiyoriga koʻra oʻtkaziladi.

Mehnat kodeksi alohida ravishda ish beruvchini zararli, xavfli va boshqa sharoitli, xodimlarga imtiyoz va kompensatsiyalar belgilanadigan, imtiyozli pensiya huquqi beriladigan yoki nogironligi boʻlgan shaxslar ishlaydigan ish joylarida attestatsiya oʻtkazishga majbur qiladi (MKning 359-moddasi).

• xodimlarga imtiyoz va kompensatsiyalar belgilanadigan noqulay, zararli va (yoki) xavfli va boshqa alohida mehnat sharoitli joylar;
• nogironligi boʻlgan shaxslar band boʻlgan joylar;
• imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar, ishlar, kasblar va lavozimlar roʻyxatidagi joylar;
• xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi ish joylari.

Davriylik va javobgarlik

Attestatsiya davriyligini korxonaning oʻzi belgilaydi, lekin 5 yilda kamida bir marta. Attestatsiyani oʻz vaqtida oʻtkazish uchun korxona rahbari javob beradi. Attestatsiya materiallari — qatʼiy hisobot hujjatlari, ular 50 yil saqlanadi; qayta tashkil etishda huquqiy vorisga, tugatishda — davlat arxiviga topshiriladi.

Rejali attestatsiyadan tashqari rejadan tashqari attestatsiya ham oʻtkaziladi: xodim, kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi arizasi boʻyicha, mehnat sharoitlarining davlat ekspertizasi natijalari boʻyicha, shuningdek mehnat organlarining koʻrsatmasiga koʻra.

Attestatsiyani kim oʻtkazadi

Attestatsiyani ish beruvchi fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida jalb qilgan attestatsiya tashkiloti bilan birgalikda oʻtkazadi. Attestatsiya tashkiloti korxonadan mustaqil boʻlishi, shtatida mehnatni muhofaza qilish boʻyicha mutaxassis malaka sertifikatiga ega kamida uch nafar xodim va ishlab chiqarish muhiti omillarini oʻlchash uchun akkreditatsiyadan oʻtgan sinov laboratoriyasiga ega boʻlishi kerak. Korxona ushbu talablarga muvofiqlikni hujjat bilan tasdiqlashni talab qilishga haqli.

Korxona ichida rahbar qarori bilan doimiy faoliyat yurituvchi attestatsiya komissiyasi tuziladi va ishlar jadvali tasdiqlanadi. Komissiyaga majburiy ravishda bosh muhandis (agar boʻlsa), mehnatni muhofaza qilish xizmati rahbarlari va xodimlari, kasaba uyushmasi va attestatsiya tashkiloti vakillari kiradi. Kichik biznes korxonalarida — rahbar va attestatsiya tashkiloti vakillari, shuningdek mavjud boʻlsa mehnatni muhofaza qilish xizmati va kasaba uyushmasi.

Attestatsiya qanday oʻtadi

• mehnatni muhofaza qilish xizmati oʻxshash ish joylarini ajratgan holda attestatsiya qilinadigan ish joylari roʻyxatini tayyorlaydi — uni rahbar tasdiqlaydi;
• har bir ish joyiga (oʻxshash ish joylari guruhiga — bitta) mehnat sharoitlari kartasi toʻldiriladi — amaldagi sharoitlar, kafolatlar va tavsiyalar yozilgan asosiy hujjat;
• mehnat sharoitlarining gigiyenik normativlarga muvofiqligi (asbob-uskunalar bilan oʻlchash orqali), ish joylarining jarohatlash xavfi, shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlanganlik baholanadi va kompleks baho beriladi;
• oʻxshash ish joylari boʻyicha baholash ularning 20 foizi, lekin kamida ikkitasi boʻyicha oʻtkaziladi;
• attestatsiya tashkiloti kartalar, oʻlchash bayonnomalari, yigʻma qaydnomalar, tadbirlar rejasi va mehnat organlarining ijobiy xulosasi bilan hisobot tuzadi;
• komissiya oʻn kalendar kun ichida hisobotni koʻrib chiqadi, xodimlarni natijalar bilan imzo qoʻydirib tanishtiradi va jamoa shartnomasiga takliflar tayyorlaydi, rahbar esa oʻn ish kuni ichida yozma qaror bilan hisobotni tasdiqlaydi.

Attestatsiya natijalari nima uchun kerak

Attestatsiya natijalari ogʻir, zararli va xavfli mehnat sharoitidagi xodimlarga imtiyoz va kompensatsiyalar belgilash, imtiyozli pensiya taʼminoti masalalarini hal qilish, himoya vositalari bilan taʼminlash va mehnat sharoitlarini yaxshilash tadbirlari rejasi uchun asos boʻladi. Masalan, zararli va xavfli omillar taʼsiriga uchraydigan xodimlarga haftasiga 36 soatdan oshmaydigan qisqartirilgan ish vaqti belgilanadi — bunday ishlar roʻyxati va aniq davomiyligi attestatsiya asosida aniqlanadi (MKning 477-moddasi).

Attestatsiyasiz kompaniyada imtiyoz berish uchun ham, ulardan voz kechish uchun ham hujjatli asos boʻlmaydi: mehnat sharoitlarining zararliligi yoki kasallikning kasb bilan bogʻliqligi haqidagi nizoda ish beruvchining yutishi qiyin. Natijalar xodimlarni xatarlar haqida xabardor qilish va statistik hisobot uchun ham ishlatiladi.

Attestatsiya oʻtkazilmasa nima boʻladi

Nizom talablarini buzishda aybdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradi. Mansabdor shaxs tomonidan mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish MJtKning 49-moddasi boʻyicha BHMning beshdan oʻn baravarigacha, jazo qoʻllanganidan keyin bir yil ichida takroran — oʻndan oʻn besh baravarigacha jarimaga sabab boʻladi. Attestatsiya sohasida nazoratni Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi amalga oshiradi; mehnat organlari rejadan tashqari attestatsiya haqida koʻrsatma berishi mumkin.

Attestatsiyani oʻtkazish uchun javobgarlik korxona rahbarida, oʻlchashlar va baholashlarning ishonchliligi uchun esa — attestatsiya komissiyasi va shaxsan attestatsiya tashkilotining mutaxassislarida.

Ish beruvchi uchun chek-list

• Nizomning 6-bandidagi ish joylaringiz bor-yoʻqligini aniqlang (zararli sharoitlar, imtiyozli pensiya, nogironligi boʻlgan shaxslar, xavfli obyektlar);
• oxirgi attestatsiya sanasini tekshiring — oraliq 5 yildan oshmasligi kerak;
• attestatsiya tashkilotini tanlang va uning sertifikatlari hamda laboratoriya akkreditatsiyasini tekshiring;
• komissiya va ishlar jadvali haqida buyruq chiqaring;
• hisobot tasdiqlangach, xodimlarni imzo qoʻydirib tanishtiring va imtiyozlarni jamoa va mehnat shartnomalariga kiriting;
• materiallarni 50 yil saqlang.