Kam baholi buyumlar va xoʻjalik inventari: asosiy vositalar bilan chegara va hisobdan chiqarish

Ikki mezon: inventar va xoʻjalik jihozlariga nima kiradi

4-sonli BHMSning 5-bandi inventar va xoʻjalik jihozlari tarkibiga ikki mezondan biriga javob beradigan aktivlarni kiritadi, bittasi yetarli (ular quyida keltirilgan).

Ikkinchi mezonni koʻpincha unutishadi: noutbuk yoki kreslo bir yildan koʻp xizmat qiladi, ammo sotib olish paytida bahosi bir birlik uchun 50 BHM doirasida boʻlsa, bu asosiy vosita emas, inventardir. BHM miqdorini xarid sanasi boʻyicha oling va hisobni hujjatlarda saqlang.

• xizmat muddati bir yildan oshmaydi;
• xizmat muddatidan qatʼi nazar, xarid paytida qiymati bir birlik yoki komplekt uchun bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) 50 baravarigacha.

Hisob siyosatida limit: chegarani qanday mustahkamlash

Standart ikkita vosita beradi. Birinchidan, rahbar hisob siyosatida aktivlarni inventar tarkibiga kiritish uchun qiymatning pastroq chegarasini belgilashga haqli: masalan, faqat 50 BHMdan kam turadigan buyumlarni inventar deb hisoblash. Ikkinchidan, 5-sonli BHMSning 4-bandiga koʻra aktivlarni asosiy vositalar tarkibiga kiritish mezonlarini va ularning guruhlarini ham rahbar hisob siyosatida belgilaydi. Asosiy vositalar taʼrifiga koʻra bir yildan koʻp xizmat qiladi, shuning uchun limitdan qimmat va bir yildan koʻp xizmat qiladigan buyum asosiy vositalarga kiradi.

Kompaniya uchun amaliy tartib:

• hisob siyosatida bir birlik yoki komplekt uchun BHM limitini va BHM qaysi sana boʻyicha olinishini yozing;
• komplekt nima ekanini belgilang, masalan, kompyuter monitor va klaviatura bilan yoki stol tumba bilan, va qoidani barcha oʻxshash xaridlarga bir xil qoʻllang;
• narxidan qatʼi nazar inventar sifatida yuritadigan guruhlarni sanab chiqing (keyingi boʻlimga qarang);
• asosiy vositalar hisobi birligini mustahkamlang: 5-sonli BHMSning 6-bandiga koʻra bu inventar obyekti, shu sababli limitdan oʻtmaslik uchun bitta obyektni qismlarga boʻlmang.

Muddat va qiymatdan qatʼi nazar inventarga kiradiganlar

4-sonli BHMSning 6-bandida xizmat muddati va qiymatidan qatʼi nazar inventar va xoʻjalik jihozlariga kiritiladigan guruhlar roʻyxati bor. Ular orasida:

• maxsus asboblar va moslamalar, seriyali, ommaviy ishlab chiqarish yoki yakka tartibdagi buyurtma uchun moʻljallangan;
• maxsus va sanitariya kiyimlari, maxsus poyabzal;
• koʻrpa-toʻshaklar;
• kanselyariya buyumlari, jumladan kalkulyatorlar va stol jihozlari;
• oshxona inventari hamda oshxona choyshablari;
• foydalanish muddati bir yildan kam almashtiriladigan uskunalar.

Foydalanishga berilganda hisobdan chiqarish

4-sonli BHMSning 68-bandiga koʻra inventar foydalanishga topshirilganda uning qiymati vazifasiga qarab ishlab chiqarish xarajatlariga yoki davr xarajatlariga toʻliq hisobdan chiqariladi. Yaʼni buyum amortizatsiyadan oʻtmaydi: berilgan paytda xarajatga chiqadi, undan keyin faqat miqdoriy hisob yuritiladi.

Qimmat inventar uchun boshqa yoʻl bor. Agar bir birlik yoki komplektning xarid paytidagi qiymati 10 BHMdan oshsa, 69-bandga koʻra tashkilot uni foydalanishga berishda muddati kechiktirilgan xarajatlarga kiritishi va ikki usuldan biri bilan asta-sekin hisobdan chiqarishi mumkin: ishlab chiqarilgan mahsulot (ish, xizmat) hajmiga mutanosib yoki teng meʼyorda. Teng meʼyorli usul qiymat va foydali xizmat muddatini hisobga olib hisoblangan meʼyorlarga asoslanadi (70-band). Tanlangan usul butun foydali xizmat muddati davomida qoʻllanadi (71-band), shuning uchun uni hisob siyosatida oldindan mustahkamlash kerak.

Shartli raqamlardagi misol. Aytaylik, asbob-moslamalar partiyasi 12 000 000 soʻmga olingan va hisob siyosatiga koʻra 24 oy davomida teng meʼyorda hisobdan chiqariladi. Unda har oy xarajatga 500 000 soʻm oʻtadi (12 000 000 ÷ 24). Bu usulning tasviri, tavsiya etilgan raqam emas: haqiqiy muddatni foydalanish shartlariga qarab belgilang.

Ishlab chiqarish muddatidan oldin toʻxtatilib, tiklanishi kutilmasa, hisobdan chiqarilmagan qoldiq 72-bandga koʻra boshqa operatsion xarajatlarga oʻtkaziladi.

Hisobdan chiqarilgandan keyingi tezkor hisob

Qiymatni hisobdan chiqarish nazoratni bekor qilmaydi. 4-sonli BHMSning 68-bandi oddiy bir tomonlama shaklda tezkor miqdoriy hisob yuritishni talab qiladi: nomenklatura raqamlari yoki yirik komplektlar kesimida, tannarx boʻyicha. Kartochkada foydalanishga kelib tushgan sana (oy va yil), foydalanish joyi (boʻlinmalar boʻyicha) va foydalanish muddati davomida moddiy javobgar shaxslar koʻrsatiladi.

76-bandga koʻra qiymat berilganda toʻliq hisobdan chiqarilgan boʻlsa, buyumlarning saqlanishi sex omborchilari va alohida foydalanuvchilar boʻyicha balansdan tashqari hisobvaraqlarda yuritiladi. Hisobvaraqlar rejasida (21-sonli BHMS) bu uchun balansdan tashqari 014 “Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari” hisobvaragʻi, omborda esa 1080 “Inventar va xoʻjalik jihozlari” balans hisobvaragʻi nazarda tutilgan.

Tekshiruvga qoʻlda boʻlishi kerak:

• foydalanishga topshirish dalolatnomasi yoki yukxati, qabul qiluvchining imzosi bilan;
• moddiy javobgar shaxs tayinlanganligi haqida buyruq;
• sana, boʻlinma va masʼul koʻrsatilgan tezkor hisob qaydnomasi yoki kartochkasi;
• yoʻqolgan yoki yaroqsiz buyumlarni hisobdan chiqarish dalolatnomalari va inventarizatsiya natijalari.

Taʼmirlash, qismlarni almashtirish, chiqib ketish va tipik xatolar

Inventarni taʼmirlash va unga xizmat koʻrsatish xarajatlari (asbobni charxlash, alohida tugun va detallarni almashtirish) 73-bandga koʻra buyum vazifasiga qarab ishlab chiqarish yoki davr xarajatlariga kiritiladi. Alohida qismlarni almashtirish bilan inventar qiymatini oʻzgartirib boʻlmaydi (74-band): bunday xarajatlar taʼmirlash va texnik xizmat xarajatlari hisoblanadi. Omborda qolgan, ammo vazifasi boʻyicha endi ishlatilmaydigan inventar 75-bandga koʻra sof sotish qiymati boʻyicha boshqa operatsion daromad sifatida kirim qilinishi mumkin.

Tekshiruvda savol tugʻdiradigan odatiy xatolar:

• hisob siyosatida limit yoʻq, shu sababli bir xil buyumlar turli oylarda turlicha hisobga olingan;
• bitta obyekt qismlarga boʻlingan, har bir qism limitdan past chiqishi uchun;
• qiymat berilganda hisobdan chiqarilgan, ammo tezkor hisob yoʻq va buyum kimda ekanini aniqlab boʻlmaydi;
• muddati kechiktirilgan xarajatlar usuli 10 BHMdan arzon buyumga qoʻllangan, holbuki 69-band uni shu chegaradan oshganda ruxsat etadi;
• qabul qilingan hisobning soliq oqibatlari Soliq kodeksi boʻyicha alohida tekshirilmagan.