Toʻliq ishlanmagan oy uchun ish haqi: ishga qabul, boʻshatish va ishda boʻlmaslik holatida hisoblash

Hisoblash nimaga asoslanadi

Qayta hisoblash uchun dastlabki maʼlumotlar: mehnat shartnomasi yoki shtat jadvalidagi oklad, oy uchun ish vaqti meʼyori va tabel boʻyicha haqiqatda ishlangan vaqt. Ish vaqtining normal davomiyligi besh kunlik yoki olti kunlik ish haftasida haftasiga qirq soatdan oshmasligi kerak (MK 182-modda), ish vaqtini hisobga olish esa ishga chiqishlarni qayd etish va har bir xodim haqiqatda ishlagan vaqtni aniqlashdir (MK 198-modda).

Toʻliq boʻlmagan ish vaqtida ishlaydigan xodimlar uchun qonun proporsiyani toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatadi: mehnatga haq toʻlash ishlangan vaqtga proporsional yoki haqiqiy ishlab chiqarishga qarab amalga oshiriladi (MK 258-modda). Xodim oyni toʻliq ishlamagan holatda ham buxgalteriya xuddi shu yondashuvni qoʻllaydi.

Kunlar boʻyicha formula

Besh kunlik yoki olti kunlik haftada koʻpincha shunday hisoblanadi: oklad ÷ ishlab chiqarish kalendari boʻyicha oyning ish kunlari soni × haqiqatda ishlangan ish kunlari soni. Ish kunlari soni aynan shu oyning dam olish va bayram kunlarini hisobga olgan holda olinadi, shuning uchun bir xil oklad uchun bir ish kunining qiymati turli oylarda farq qiladi.

Hisoblash usulini (kun yoki soat boʻyicha) mahalliy hujjatda — ish haqi toʻgʻrisidagi nizomda yoki hisob siyosatida — mustahkamlang, shunda u barcha xodimlar uchun bir xil boʻladi va har gal oʻzgarmaydi. Qonunning oʻzi yagona formulani belgilamaydi, u haq toʻlash haqiqatda ishlangan vaqtga mos boʻlishini talab qiladi.

Soatlar boʻyicha formula

Soatbay hisob smenali jadvallarda va ish vaqtini jamlab hisobga olishda, smena uzunligi oʻzgarib turganda qulay. Formula: oklad ÷ oyning ish soatlari meʼyori × haqiqatda ishlangan soatlar. Jamlab hisobga olishda bir davrdagi ortiqcha ishlash yoki kam ishlash shunday muvozanatlanishi kerakki, hisob davri uchun soatlar yigʻindisi shu davr meʼyoriga teng boʻlsin (MK 198-modda), shuning uchun yakuniy solishtirish har bir oy boʻyicha emas, butun hisob davri tugagach amalga oshiriladi.

Shartli raqamlardagi hisob-kitob namunasi

Namuna shartli, raqamlar tushuntirish uchun tanlangan. Oklad — 6 000 000 soʻm, ishlab chiqarish kalendari boʻyicha oyda 22 ish kuni bor. Xodim oy oʻrtasidan ishga qabul qilingan va tabel boʻyicha 15 ish kunini ishlagan.

Hisoblangan summa: 6 000 000 ÷ 22 × 15 = 4 090 909 soʻm (soʻmgacha yaxlitlangan). 12% stavkadagi JShDS (SK 381-modda): 4 090 909 × 12% = 490 909 soʻm. Boshqa ushlanmalar va badallar amaldagi qoidalar boʻyicha alohida hisoblanadi.

Natijani teskari mantiq bilan tekshiring: bir ish kunining qiymati (6 000 000 ÷ 22 ≈ 272 727 soʻm) 15 kunga koʻpaytirilgan. Xuddi shu xodim 20 ish kunli oyda ish boshlaganida, bir kunning qiymati yuqoriroq boʻlar edi — bu xato emas.

Ishga qabul, boʻshatish va ish boʻlmagan kunlar

Ishga qabul. Mehnat shartnomasi xodim va ish beruvchi tomonidan imzolangan kundan kuchga kiradi; shartnomada ishni boshlash kuni belgilanmagan boʻlsa, xodim shartnoma kuchga kirgandan keyingi ish kunida ishga kirishishi kerak (MK 108-modda). Haq toʻlash birinchi haqiqatda ishlangan kundan boshlanadi, shuning uchun ish boshlash sanasini shartnoma, buyruq va tabelda moslashtiring.

Boʻshatish. Xodimga tegishli barcha summalar mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni toʻlanadi (MK 254-modda); oxirgi toʻliq boʻlmagan oy uchun oklad xuddi shu formula boʻyicha hisoblanadi, unga esa yakuniy hisob-kitob qoidalariga koʻra kompensatsiyalar qoʻshiladi.

Boʻsh turib qolish. Ish beruvchining aybi bilan boʻsh turib qolish xodimning oʻrtacha ish haqi miqdorida, tomonlarga bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra — tarif stavkasining (oklad) boʻsh turib qolish vaqtiga proporsional hisoblangan kamida uchdan ikki qismi miqdorida toʻlanadi; xodimning aybi bilan boʻsh turib qolish toʻlanmaydi (MK 266-modda). Bu kunlarni tabelda alohida kod bilan aks ettiring, ularni haq toʻlamasdan ishlangan kunlardan ayirib tashlamang.

Boshqa ishda boʻlmaslik holatlari (taʼtil, kasallik varaqasi, xizmat safari) oʻz qoidalari boʻyicha toʻlanadi va okladning «ishlangan kunlari»ga kirmaydi — avval tabeldagi har bir kun qaysi turga kirishini aniqlang.

Eng kam ish haqi bilan solishtirish

Eng kam ish haqi oylik meʼyorni ishlagan va mehnat vazifasini bajargan xodimga nisbatan qoʻllanadi: uning oylik ish haqi belgilangan minimumdan past boʻlishi mumkin emas (MK 245-modda). Toʻliq boʻlmagan oyda yakuniy summani toʻliq BHM bilan emas, soatlik stavka bilan solishtiring: eng kam soatlik haq oylik minimumni olti kunlik ish haftasida taqvim yilidagi oʻrtacha oylik ish soatlari soniga boʻlganidan past boʻlishi mumkin emas (MK 245-modda).

Amalda: soatlik minimumni haqiqatda ishlangan soatlarga koʻpaytiring va hisoblangan asosiy haq shu summadan past emasligiga ishonch hosil qiling. Minimumning amaldagi miqdorini Prezident belgilaydi, aniq raqamni hisoblash sanasidagi yangi hujjatdan oling.

Odatiy xatolar

• mahalliy hujjatda ish kunlari boʻyicha hisob mustahkamlangan boʻlsa ham, okladni ish kunlariga emas, 30 yoki 31 taqvim kuniga boʻlish;
• mahalliy hujjatsiz hisoblash usulini oʻzgartirish (bir gal kun, bir gal soat boʻyicha);
• boʻsh turib qolish va xizmat safarini «ishlanmagan» deb hisoblab, ular uchun hech narsa hisoblamaslik;
• toʻliq boʻlmagan oy uchun hisoblashda natijani soatlik minimum bilan solishtirmaslik;
• tabel, ishga qabul yoki boʻshatish buyrugʻi va elektron shartnoma maʼlumotlarining sanalar boʻyicha farq qilishi;
• ish haqini har yarim oyda kamida bir martadan kam toʻlash (MK 253-modda).