Lizingni soliqqa tortish: QQS, foyda va amortizatsiya

Shartnoma qachon soliq maqsadlarida lizing deb tan olinadi

Birinchi qadam — shartnoma taʼrifga mos kelishiga ishonch hosil qilish. Soliq kodeksiga koʻra, mol-mulk egalik qilish va foydalanish uchun oʻn ikki oydan ortiq muddatga berilganda yuzaga keladigan ijara munosabatlari moliyaviy ijara deb tan olinadi, shu bilan birga shartnoma belgilangan talablardan kamida bittasiga javob berishi kerak. Lizing — moliyaviy ijaraning alohida turi: lizing beruvchi lizing oluvchining topshirigʻiga koʻra mol-mulkni sotuvchidan sotib oladi va uni haq evaziga lizing oluvchiga beradi.

Agar shartnoma bu belgilarga mos kelmasa, soliq oqibatlari lizingnikidek emas, oddiy ijaranikidek boʻladi. Shuning uchun shartnoma shartlarini imzolashdan oldin mezonlar bilan solishtirgan maʼqul, tekshiruvdan keyin emas.

• shartnoma muddati tugagach obyektning ijarachi mulkiga oʻtishi;
• shartnoma muddati obyekt xizmat muddatining 80 foizidan oshishi yoki shartnoma tugaganda qoldiq qiymati boshlangʻich qiymatning 20 foizidan kam boʻlishi;
• shartnomada belgilangan qatʼiy narx boʻyicha sotib olish huquqi;
• toʻlovlarning joriy diskontlangan qiymati obyekt topshirilgan paytdagi joriy qiymatining 90 foizidan oshishi.

Lizing beruvchida QQS: aylanma, sana va baza

Mol-mulkni moliyaviy ijaraga (lizingga) berish realizatsiya aylanmasiga kiradi. Aylanma sodir etilgan sana — mol-mulk shartnoma tomonlari imzolagan qabul qilish-topshirish dalolatnomasi boʻyicha lizing oluvchining ixtiyoriga berilgan sana. Demak, dalolatnoma asosiy hujjat: usiz QQS hisoblanadigan davrni toʻgʻri aniqlab boʻlmaydi.

Lizing beruvchining bazasi alohida tartibda hisoblanadi: bu barcha davriy lizing toʻlovlari yigʻindisi, shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa sotib olish summasi bilan birga, lizing beruvchining foizli daromadi chegirib tashlangan va soliqsiz. Bundan tashqari, mol-mulkni lizingga berish xizmatlari foizli daromadlar qismida QQSdan ozod etilgan.

Shartli sonlarda misol (haqiqiy shartnoma emas). Jadval boʻyicha barcha lizing toʻlovlari QQSsiz 1 200 shartli birlik, lizing beruvchining foizli daromadi — 200. 249-modda qoidasiga koʻra baza 1 000 boʻladi: soliq aynan shundan hisoblanadi, 200 foizli daromad QQS bazasiga kirmaydi.

Lizing oluvchida QQS: hisobga olish shartlari

Lizing oluvchi xaridor sifatida qaraladi, shuning uchun hisobvaraq-fakturada koʻrsatilgan soliqni Soliq kodeksining 266-moddasi shartlari bajarilsa, hisobga olish huquqiga ega. Tovarlar yoki xizmatlar aylanmasi soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilishi kerak, ular boʻyicha soliq summasi alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura yoki yetkazib beruvchining boshqa hujjati boʻlishi lozim; yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi shart.

Asosiy vositalar uchun hisobga olish, umumiy qoidaga koʻra, toʻliq hajmda amalga oshiriladi. Lizing predmeti ham soliqqa tortiladigan, ham ozod etilgan faoliyatda ishlatilsa, hisobga olinadigan summa 268-modda qoidalari boʻyicha aniqlanadi. Soliq organlari hisobga olish huquqi soxta yoki yashirin bitimdan kelib chiqqan boʻlsa, uni bekor qilish yoki tuzatish huquqiga ega, shuning uchun bitimning haqiqiyligini hujjatlar bilan tasdiqlash kerak.

Foyda soligʻi va amortizatsiya

Lizing oluvchida lizing shartnomasi boʻyicha olingan aktiv amortizatsiya qilinadigan aktivlar tarkibiga kiritiladi, uning boshlangʻich qiymati esa sotib olingan aktiv kabi tartibda aniqlanadi. Demak, amortizatsiya lizing beruvchida emas, oluvchida hisoblanadi va hisob siyosati buni aks ettirishi kerak. Buxgalteriya va soliq amortizatsiyasini alohida yuritgan maʼqul, shunda farqlar koʻrinib turadi.

Lizing beruvchida lizing shartnomasi boʻyicha mol-mulkni topshirish uchun mukofot koʻrinishidagi daromad daromadlarga kiradi, lizing obyekti qiymatining lizing toʻlovi qismi sifatida qoplanishi esa soliqqa tortishda hisobga olinmaydi. Boshqacha aytganda, aktiv qiymatining qaytarilishi emas, aynan mukofot soliqqa tortiladi.

Mol-mulk soligʻi va yer soligʻi

Agar yuridik shaxs koʻchmas mulkni lizingga olsa, u 480-6-moddada koʻrsatilgan holatlar bundan mustasno, mol-mulk soligʻi toʻlovchisi deb tan olinadi.

Lizingga olingan koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha yer soligʻi toʻlovchisi lizing oluvchi hisoblanadi.

Yaʼni bu soliqlar boʻyicha majburiyat mulk huquqi lizing beruvchiga rasmiylashtirilgan boʻlsa ham, oluvchining zimmasiga tushadi.

Nimalarni tayyorlash kerak va qayerda xato qilinadi

Amaliy tartib: avval shartnomani 54-modda mezonlari bilan solishtirish, keyin qabul qilish-topshirish dalolatnomasi sanasini aniqlash, shundan soʻng QQS, amortizatsiya va koʻchmas mulk soliqlari hisobini sozlash. Eng koʻp uchraydigan xatolar — QQS hisoblash sanasining notoʻgʻriligi, soliq alohida koʻrsatilmagan hujjatlar boʻyicha hisobga olish va amortizatsiyani notoʻgʻri tarafda hisoblash.

Qaytarish holatini alohida tekshiring: agar lizing oluvchi shartnoma shartlari bajarilmagani sababli obyektni qaytarsa, soliq bazasi qaytarish sanasida toʻlanmagan lizing toʻlovlari miqdorida, foizli xarajat chegirilgan va soliqsiz aniqlanadi.

• lizing shartnomasi va foizli qismi ajratilgan toʻlov jadvali;
• topshirilgan sana koʻrsatilgan qabul qilish-topshirish dalolatnomasi;
• lizing beruvchining QQS ajratilgan hisobvaraq-fakturalari;
• aktivni foydalanishga topshirish va soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilishini tasdiqlovchi hujjatlar;
• oluvchida amortizatsiya hisob-kitobi va hisob registrlari.