Ish haqi loyihasi va kartaga toʻlash: qanday tashkil qilinadi

Qonun nima deydi: xodimning roziligi va ish beruvchining xarajatlari

Mehnat kodeksining 256-moddasi bank orqali toʻlashga toʻgʻridan-toʻgʻri ruxsat beradi, ammo shart bilan: xodimning yozma roziligi bilan ish haqi yoki uning bir qismi bank muassasalari yoki pochta boʻlimlari orqali toʻlanishi mumkin, bunda bank xizmatlariga ish beruvchi haq toʻlaydi. Bundan ikki amaliy xulosa kelib chiqadi.

Birinchisi: rozilik yakka tartibda va yozma boʻlishi kerak. Xodimlarning arizalarisiz «birinchi sanadan boshlab kartaga toʻlaymiz» degan umumiy buyruq tekshiruvda ham, nizoda ham zaif nuqta hisoblanadi. Ikkinchisi: ish haqi kartalariga xizmat koʻrsatish va oʻtkazmalar uchun bank komissiyasini xodimlarga yuklab boʻlmaydi — bank bilan shartnomada karta chiqarish va unga xizmat koʻrsatish uchun kim toʻlashini tekshiring.

Toʻlov valyutasi oʻzgarmaydi: ish haqi milliy valyutada — soʻmda toʻlanadi. Boshqa valyutadagi kartaga oʻtkazma ish haqini toʻlash usuli sifatida mos kelmaydi.

Ish haqi loyihasiga oʻtish tartibi

Naqd yoki aralash toʻlaydigan tashkilot uchun amaliy tartib:

• Bankni tanlang va ish haqiga xizmat koʻrsatish shartnomasini tuzing. Kartalarni kim va qanday chiqarishini, reyestr qanday topshirilishini, bank mablagʻni qaysi vaqtda oʻtkazishini, komissiyani kim toʻlashini aniqlashtiring.
• Xodimlarning yozma arizalarini yigʻing: bank orqali toʻlashga rozilik, karta yoki hisobvaraq rekvizitlari, kerak boʻlsa — ish haqining qaysi qismini oʻtkazish koʻrsatmasi.
• Tartibni mahalliy hujjatda mustahkamlang: mehnatga haq toʻlash toʻgʻrisidagi nizomda yoki boshqa hujjatda toʻlov usuli, avans va qolgan qismni toʻlash kunlari, masʼul shaxslar koʻrsatiladi. Toʻlov muddatlari jamoa shartnomasi, mahalliy hujjat, ular boʻlmasa — mehnat shartnomasi bilan belgilanadi, shuning uchun oʻzgartirishlarni aynan shularga kiriting.
• Kichik summadagi sinov oʻtkazmasini yoki birinchi toʻlovni buxgalter nazorati ostida bajaring: reyestrni kadrlar maʼlumotlari, F.I.Sh. va karta raqamlari bilan solishtiring.
• Kartaga rozi boʻlmagan xodimlar uchun ish joyida yoki boshqa qonuniy usulda toʻlashni saqlab qoling — oʻtishga majburlash mumkin emas.

Muddatlar: pul oʻz vaqtida yetib borishi uchun qachon oʻtkazish kerak

Bank orqali toʻlash MK dagi muddatlarni oʻzgartirmaydi. Ular jamoa shartnomasi yoki mahalliy hujjatda, ular boʻlmasa — mehnat shartnomasida belgilanadi va har yarim oyda kamida bir martadan kam boʻlmasligi kerak. Agar toʻlov kuni dam olish yoki bayram ishlanmaydigan kuniga toʻgʻri kelsa, ish haqi shu kunlar arafasida toʻlanadi.

Buxgalter uchun muhim jihat — vaqt zaxirasi. Xodim pulni belgilangan kunda olishi kerak, shunchaki «toʻlov topshirigʻini olishi» emas. Shuning uchun reyestr va toʻlov topshirigʻini oldindan, bankning ish rejimini hisobga olib yuborish, toʻlov jadvalini esa bank bilan kelishish kerak. Hisobvaraqda pul yetishmasligi yoki boshqa toʻlovlar navbati kechikishni oqlamaydi: toʻlovning oʻz vaqtidaligi boshqa toʻlovlar va ularning navbatiga bogʻliq qilib qoʻyilishi mumkin emas.

Bank orqali toʻlashda soliqlar va ushlanmalar

Kartalarga oʻtish ish beruvchining soliq agenti sifatidagi majburiyatlarini oʻzgartirmaydi, lekin ularni oʻtkazma sanasiga bogʻlaydi. Soliq kodeksiga koʻra pul shaklidagi daromadni olish sanasi — toʻlov kuni, shu jumladan daromadning soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaraqlariga oʻtkazilgan kuni. Toʻlov manbasida soliqni soliq agenti daromadni toʻlash bilan bir vaqtda, lekin soliq hisobotini taqdim etish muddatidan kechiktirmay toʻlaydi.

Rezidentlar uchun mehnatga haq toʻlashdan jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi stavkasi — 12 foiz. Soliqni ushlab qolish soliq agenti xodimga toʻlaydigan har qanday pul mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi, shuning uchun bank reyestriga ushlanmalardan keyingi summa kiritiladi.

Misol (shartli raqamlar, boshqa ushlanmalarsiz). Hisoblangan 5 000 000 soʻm, soliq 12% — 600 000 soʻm, kartaga oʻtkaziladigan summa — 4 400 000 soʻm. Agar reyestr boʻyicha toʻliq hisoblangan summa ketsa, xodim ortiqcha oladi, soliq esa keyingi toʻlovlardan ushlab qolinadi; soliq umuman ushlab qolinmasa, soliq agenti ushlab qolinmagan soliq summasini va unga bogʻliq penyani byudjetga kiritishi shart.

Boshqa ushlanmalar — aliment, zararni qoplash, qarzlar — MK qoidalariga koʻra alohida rasmiylashtiriladi; bu haqda ish haqidan ushlab qolish maqolasiga qarang. Xodim soʻrovi boʻyicha ish beruvchi unga hisoblangan va ushlab qolingan summalar haqida axborot berishi shart, shuning uchun hisob varaqasi bank reyestriga mos kelishi kerak.

Ishdan boʻshatishdagi hisob-kitob va alohida holatlar

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda xodimga tegishli barcha summalar shartnoma bekor qilingan kuni toʻlanadi. Bank orqali toʻlasangiz, hisob-kitob oʻtkazmasini pul shu kunning oʻzida tushadigan qilib boshlash yoki hisob-kitobni ish joyida berish kerak. Agar summa miqdori bahslashilsa, ish beruvchi bahsi yoʻq qismini shu muddatda toʻlashi shart.

Xodim kartani almashtirgan, karta bloklangan yoki oʻtkazma qaytgan holatda qanday harakat qilishni oldindan hal qiling: qaytishni qayd eting, xodim bilan bogʻlaning, toʻlashning boshqa usulini taklif qiling va yozishmani saqlang — bu sizning toʻlovdan bosh tortmaganingizni isbotlaydi.

Xatarlar va tipik xatolar

Asosiy xatar — kechikish. Ish haqi, taʼtil haqi va ishdan boʻshatishdagi toʻlovlarni kechiktirgan ish beruvchi ularni foizlar (pul kompensatsiyasi) bilan toʻlashi shart — toʻlov muddatidan keyingi kundan boshlab haqiqiy hisob-kitob kunigacha, shu kunni qoʻshib, har bir kechikish kuni uchun. Bu majburiyat ish beruvchining aybi bor-yoʻqligidan qatʼi nazar yuzaga keladi, shuning uchun bank yoki reyestrdagi nosozlik xodim oldidagi javobgarlikni bekor qilmaydi. Mansabdor shaxs uchun mehnat qonunchiligini buzish MJTK 49-moddasi boʻyicha bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan oʻn baravarigacha jarima bilan jazolanadi.

• xodimlarning yozma arizalarisiz buyruq bilan kartalarga oʻtish;
• bank xizmati xarajatlarini xodimlarga yuklash;
• reyestrni oxirgi lahzada yuborish, natijada pul toʻlov kunida yetib bormaydi;
• karta rekvizitlari va F.I.Sh. dagi, kadrlar maʼlumotlari bilan solishtirilmagan xatolar;
• reyestrdagi summa hisob varaqasi va soliq hisobiga mos kelmaydi;
• ishdan boʻshatishda hisob-kitobni shartnoma bekor qilingan kuni emas, «keyingi ish haqi bilan» toʻlash.