Ish haqi hisob varaqasi: unda nimalar koʻrsatiladi va xodimlarga qanday beriladi

Ish beruvchi hisob varaqasini berishi shartmi

Tayyorlash vaqtida koʻrib chiqilgan Mehnat kodeksi matnida hisob varaqasining yagona majburiy shakli yoʻq. Lekin boshqacha, toʻgʻridan-toʻgʻri majburiyat bor: 253-moddada ish beruvchi xodimning soʻrovi boʻyicha ish haqini hisoblashda amalga oshirilgan hisoblashlar va ushlanmalar haqida uni xabardor qilishi shartligi aytilgan.

Amaliy xulosa: qonun normasi xodimning soʻroviga bogʻliq. Xodim summa qanday chiqqanini tushuntirishni soʻrasa, ish beruvchi batafsil maʼlumot berishi kerak. Hisob varaqasi bu talabni oldindan bajarishning eng qulay usuli: har bir soʻrovga alohida javob berish shart boʻlmaydi.

Varaqani barchaga muntazam berishni biz qonun talabi sifatida emas, ish amaliyoti sifatida tavsiya qilamiz. Shakl, davriylik va berish usulini lokal hujjat bilan (mehnat haqi toʻgʻrisidagi nizom yoki buyruq) mustahkamlash qulay.

Hisob varaqasiga nimalarni kiritish kerak

Yagona shakl boʻlmagani uchun mazmunni ish beruvchining oʻzi belgilaydi. Mezon — xodim soʻrashga haqli narsalar: hisoblashlar va ushlanmalar. Tushunarli boʻlishi uchun varaqa «hisoblandi — ushlandi — toʻlashga» mantiqi boʻyicha tuziladi.

Turli kompaniyalarda qatorlar toʻplami farq qiladi, ammo asosiy tarkib odatda quyidagicha:

• xodim va davr maʼlumotlari: F.I.Sh., lavozimi, hisob oyi, ishlangan kunlar yoki soatlar soni;
• hisoblashlar turlari boʻyicha: maosh yoki tarif qismi, ustamalar, qoʻshimcha haq, mukofotlar (ragʻbatlantiruvchi toʻlovlar turlari Mehnat kodeksining 252-moddasida sanab oʻtilgan), taʼtil pullari, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari;
• ushlanmalar turlari boʻyicha: JShDS, majburiy jamgʻarib boriladigan pensiya badali, ijro hujjatlari boʻyicha ushlanmalar, avansni qaytarish, xodimning roziligi bilan boshqa ushlanmalar;
• davr uchun toʻlovlar: avans va qoldiq, toʻlov usuli (kassa, karta);
• yakun: toʻlanadigan summa hamda korxona yoki xodim oldidagi qarz qoldigʻi, agar u mavjud boʻlsa.

JShDS va jamgʻarib boriladigan pensiya badali: varaqada qanday koʻrsatiladi

Rezident jismoniy shaxslar daromadiga Soliq kodeksining 381-moddasi boʻyicha jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi stavkasi 12 foiz, agar shu moddaning ikkinchi qismida boshqacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa. Ish beruvchi soliq agenti sifatida soliqni har oy yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan daromad hisoblanishi bilan hisoblaydi va ushlab qoladi (SK 388-moddasi), shuning uchun varaqada oy uchun soliqni va zarur boʻlsa, bazani oʻsib boruvchi yakun bilan koʻrsatish foydali.

Jamgʻarib boriladigan pensiya badallariga eʼtibor bering: jamgʻarib boriladigan pensiya taʼminoti toʻgʻrisidagi qonunga (10-modda) koʻra ish beruvchi majburiy badallarni har oy hisoblangan jismoniy shaxslar daromad soligʻi summasini tegishli ravishda kamaytirish hisobidan amalga oshiradi. Badal miqdorini har yil Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. Demak, bu yerda xodimga soliqdan tashqari alohida «ikkinchi» yuk yoʻq — bu hisoblangan soliqning bir qismini qayta taqsimlash, va varaqada bu qatorni xodim ikki marta ushlab qolingan deb oʻylamaydigan qilib yozish kerak.

Xuddi shu maʼlumot ish beruvchiga boshqa hujjatlarda ham kerak: soliq agentlari daromad va soliq hisobi registrlarini yuritadi, registr shakllarini agentning oʻzi ishlab chiqadi (SK 388-moddasi), jamgʻarib boriladigan pensiya toʻgʻrisidagi qonun esa Xalq bankiga har oy hisoblangan ish haqi va badallar summalari koʻrsatilgan xodimlar reyestrini topshirishni talab qiladi (15-modda). Hisob varaqasini xuddi shu maʼlumotlardan shakllantirish qulay — shunda barcha hujjatlardagi raqamlar mos tushadi.

Ushlanmalar: faqat asosi boʻlgandagina koʻrsatiladi

Ushlanmaning har bir qatori asosga ega boʻlishi kerak. Mehnat kodeksining 269-moddasiga koʻra ish haqidan ushlab qolish umumiy qoidaga muvofiq xodimning yozma roziligi bilan mumkin. Rozilikdan qatʼi nazar, xususan, soliq va yigʻimlar hamda ish haqi hisobiga berilgan avansni qaytarish ushlab qolinadi.

Umumiy chegara 270-moddada belgilangan: har safar toʻlovda barcha ushlanmalar yigʻindisi xodimga haqiqatda hisoblangan ish haqining ellik foizidan oshmasligi kerak (alimentlar va ayrim boshqa holatlar uchun alohida qoidalar bor).

Shartli sonlardagi misol. Oy uchun 6 000 000 soʻm hisoblangan. 12 foizli JShDS — 720 000 soʻm. Agar xodim yozma ariza asosida oldin berilgan qarzni qaytarsa va ushlanmalar yigʻindisi 3 000 000 soʻmdan (50 foiz) oshmasligi kerak boʻlsa, qarz boʻyicha ushlanmaga koʻpi bilan 2 280 000 soʻm qoladi. Bu sonlar shartli va faqat limitni tekshirish tartibini koʻrsatadi.

Berishni qanday tashkil etish: qogʻoz yoki elektron shakl

Qonun qogʻoz shaklni ham, elektron shaklni ham taqiqlamaydi. Kichik jamoalar uchun imzo qoʻydirib beriladigan yoki ish pochtasiga yuboriladigan varaqalar yetarli. Yirik jamoalarda — hisob dasturidagi yoki kompaniya messenjeridagi shaxsiy kabinet, bu yerda xodim varaqasini oʻzi ochadi.

Lokal hujjat bilan nimalarni mustahkamlash lozim: varaqani shakllantirish muddati (masalan, ish haqi toʻlanadigan kun), uzatish usuli, berish uchun masʼul shaxs, xato boʻlganda murojaat tartibi. Alohida olinganini qanday tasdiqlashni hal qiling: qaydnomadagi imzo, tizimdagi belgi yoki korporativ manzilga yuborish.

Ish haqi kartaga oʻtkazilsa, varaqa kartadagi summani hisoblangan summa bilan solishtirishga yordam beradi. Ish haqini bank orqali toʻlash xodimning yozma roziligi bilan mumkin, bank xizmatlari uchun ish beruvchi toʻlaydi (256-modda).

Odatiy xatolar

Muammolar koʻpincha shakldan emas, maʼlumotlardagi nomuvofiqliklardan kelib chiqadi.

• varaqa qoʻlda shakllantirilib, soliq registri va jamgʻarib boriladigan pensiya reyestriga mos kelmaydi;
• ushlanma qatorida asos yoʻq (ariza, buyruq yoki ijro hujjati yoʻq);
• pensiya badali soliqdan tashqari qoʻshimcha ushlanma sifatida koʻrsatiladi va xodim uni ikki marta soliqqa tortilgan deb hisoblaydi;
• qayta hisoblashdan (kasallik varaqasi, taʼtil pullari, tabelni tuzatish) keyin varaqa yangilanmaydi;
• soʻrovlarga javob berishning ichki tartibi yoʻq, ish beruvchi ularga har xil javob beradi.