Elektron tovar-transport yuk xati (e-TTN): kim va qachon rasmiylashtiradi

ETTYuXni kim rasmiylashtirishi shart

Nizom yuridik shaxslarga, yakka tartibdagi tadbirkorlarga va soliq davrida daromadi yuz million soʻmdan oshgan oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga tatbiq etiladi. Elektron TTNni yuk joʻnatuvchi yoki u vakolat bergan shaxs shakllantiradi. Jarayon ishtirokchilari — yuk joʻnatuvchi, yuk oluvchi va yukni yetkazib beruvchi masʼul shaxs (haydovchi yoki boshqa masʼul shaxs).

Bu elektron hujjat aylanishi operatori orqali amalga oshiriladi: kompaniya operator bilan shartnoma (ommaviy oferta) tuzadi va hujjatni veb-sayt yoki mobil ilova orqali shakllantiradi. Agar kompaniyangiz faqat yuk qabul qilsa, sizning vazifangiz — maʼlumotlarni tekshirib, qabul qilishni tasdiqlash yoki hujjatni rad etish.

ETTYuX qachon kerak emas yoki boshqacha rasmiylashtiriladi

Nizomda tartib boshqacha boʻladigan holatlar bevosita sanab oʻtilgan:

• yuk transport vositasidan foydalanmasdan, qoʻlda yoki arava, eskalator kabi davlat roʻyxatidan oʻtkazilmaydigan qurilmalar yordamida, shu jumladan jamoat transportidan foydalangan holda tashilganda ETTYuX rasmiylashtirilmaydi;
• davlat sirriga taalluqli yuk hamda Ichki ishlar vazirligi YHXX yagona axborot tizimida roʻyxatga olinmagan xorijiy transport vositasida tashilgan yuk uchun TTN belgilangan tartibda qogʻoz shaklida rasmiylashtiriladi;
• yuklar jismoniy shaxslarga yetkazilganda va tovar xususiyatiga ega boʻlmagan yuklar (chiqindi, qor, agʻdarilgan tuproq qatlami) tashilganda bir tomonlama ETTYuX rasmiylashtirilishi mumkin.

Rasmiylashtirish: harakatlar tartibi

Har bir qatnov va har bir yuk oluvchi uchun alohida ETTYuX tuziladi. Yirik gabaritli yuk bir nechta transportda tashilsa, har bir transport uchun alohida hujjat shakllantiriladi.

Yuk joʻnatuvchi uchun ketma-ketlik quyidagicha: tashish turi va transport turini tanlash; yuk oluvchini STIR yoki JShShIR bilan kiritish; yuk tashuvchi, transport vositasi maʼlumotlari, haydovchi va yetkazib berish uchun masʼul shaxs (F.I.Sh. va JShShIR), yuklash va yetkazish manzillari hamda masofani kiritish; jadval qismini toʻldirish — nomi, oʻlchov birligi, miqdori, narxi, QQSsiz qiymati, brutto va netto ogʻirligi. Har bir pozitsiya uchun Tovarlar va xizmatlarning yagona elektron milliy katalogi boʻyicha identifikatsiya kodi kiritiladi. Yuk tashuvchining transport vositalari haqidagi maʼlumotlar axborot tizimlaridan avtomatik tarzda shakllanadi.

Majburiy raqamli markirovkalanadigan mahsulotlar tashilsa, ETTYuXga ularning markirovka kodlari biriktiriladi. Elektron tasdiqlangandan soʻng tizim hujjatga QR-kod biriktirib, ishtirokchilarga yuboradi; hujjat ularning shaxsiy kabinetida koʻrinadi. QR-kodning haqqoniyligini mobil ilova yoki rasmiy veb-sayt orqali tekshirish mumkin.

Tasdiqlash, rad etish va ETTYuXsiz tashish taqiqi

Yukni yetkazib beruvchi masʼul shaxs yukni olganda va yetkazib berganda, yuk oluvchi esa tashish jarayoni yakunlanganda hujjatni elektron tasdiqlaydi. Toʻldirishda xatolar boʻlsa, ularning har biri sababini koʻrsatib hujjatni rad etishi mumkin.

Avtomobil, temir yoʻl, havo va suv transportida tashishda toʻgʻridan-toʻgʻri taqiq amal qiladi: yuk joʻnatuvchi rasmiylashtirilgan ETTYuXsiz yukni topshirishi, yuk tashuvchi esa uni tashish uchun qabul qilishi mumkin emas. Bu rasmiyat emas: hujjatsiz qatnov qoidabuzarlikka aylanadi.

Agar ETTYuXga haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlar kiritilgan boʻlsa, tashish soxta hujjatlar boʻyicha tashish hisoblanadi va qonunchilikka koʻra javobgarlikka tortishga sabab boʻladi. Shu sababli tasdiqlashdan oldin rekvizitlarni, transport raqamini va miqdorni solishtiring.

ETTYuX va elektron hisobvaraq-faktura

Tovar yuklab joʻnatish bilan bir vaqtda sotilsa, ETTYuX elektron hisobvaraq-faktura (EHF) bilan birlashtirilgan holda rasmiylashtirilishi mumkin. Istisno — korporativ bank kartasi va (yoki) marketpleys orqali sotilgan tovarlar. Sotish yuklab joʻnatish bilan vaqt jihatidan mos kelmasa — masalan, yetkazib berish qismlarga boʻlib, sotish keyinroq rasmiylashtirilsa — EHF va ETTYuX alohida rasmiylashtiriladi.

Amalda buxgalter sotish onini shartnomada va hisob siyosatida oldindan aniqlab olishi kerak, shunda hujjatlar takroran rasmiylashtirilmaydi. Tasdiqlangan ETTYuX tovar-moddiy boyliklarni hisobdan chiqarish va kirim qilish, tashish uchun hisob-kitob, transport ishini hisobga olish va haydovchiga ish haqi yozish uchun asos boʻladi.

Xatolar, nosozliklar va saqlash

Xatoni tuzatish. Xato topilsa, yuk joʻnatuvchi avvalgi hujjatning ID raqamini koʻrsatib tuzatuvchi ETTYuX rasmiylashtiradi — lekin faqat yuk oluvchi avvalgisini tasdiqlamaguncha. Avval yozilgan ETTYuX bekor qilingan deb hisoblanadi.

Texnik nosozlik. Tizim ishlamasa, TTN qogʻozda rasmiylashtiriladi. Nosozlikni operator rasman tasdiqlagan boʻlishi kerak, nosozlik bartaraf etilgach, qogʻozdagi sana bilan TTN besh kalendar kun ichida tizimga kiritiladi. Operatorning tasdigʻini qogʻoz nusxa bilan birga saqlang.

Saqlash. Tasdiqlangan elektron hujjat asl nusxa hisoblanadi, qogʻoz nusxa talab etilmaydi. Maʼlumotlar Soliq qoʻmitasining maʼlumotlar bazasida kamida 3 yil saqlanadi.

Odatiy xatolar: korporativ karta orqali toʻlovda ETTYuXni EHF bilan birlashtirish, bir nechta qatnov uchun bitta hujjat tuzish, markirovka kodlarini biriktirmaslik, nosozlikdan keyin qogʻoz TTNni kech kiritish. Nizomga rioya etilishini soliq organlari nazorat qiladi, buzganlar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradi.