Diplomatik vakolatxonalarga QQSni qaytarish: nol stavka qaytarish orqali

Qaytarish orqali nol stavka qanday ishlaydi

Odatda nol stavka sotuvchi QQSni umuman hisoblamasligini bildiradi (masalan, eksportda). Diplomatik vakolatxonalar uchun mantiq boshqacha. Kodeksda bu toʻlangan soliqning oʻrnini qoplash (qaytarish) yoʻli bilan nol stavka deb ataladi: soliq avval xarid narxiga umumiy qoidalar boʻyicha kiradi, keyin oluvchiga qaytariladi.

QQSning umumiy stavkasi 12 foizni tashkil etadi, nol stavka esa faqat kodeksda aniq koʻrsatilgan hollarda qoʻllanadi. Diplomatik holat ana shunday hollardan biridir.

• xarid odatdagidek soliqqa tortiladi, yetkazib beruvchi hujjatlarni umumiy tartibda rasmiylashtiradi;
• vakolatxona toʻlangan soliq summasini qaytarib oladi;
• qaytarish huquqi xarid maqsadiga va oʻzaro munosabat shartiga bogʻliq (pastga qarang).

Qaysi xaridlar normaga kiradi

Norma xorijiy diplomatik va ularga tenglashtirilgan vakolatxonalar sotib oladigan tovar va xizmatlarga tegishli. Xarid maqsadi muhim: qonun chiqaruvchi isteʼmolning ikki doirasini ajratadi.

• vakolatxonaning oʻzi rasmiy foydalanishi uchun: ofis ijarasi, bino taʼmiri, xizmat transporti, aloqa, kanselyariya;
• diplomatik va maʼmuriy-texnik xodimlarning, shu jumladan ular bilan birga yashovchi oila aʼzolarining shaxsiy foydalanishi uchun: masalan, uy-joy ijarasi yoki maishiy xizmatlar.

Oʻzaro munosabat tamoyili

Nol stavka har qanday davlat uchun avtomatik ishlamaydi. Kodeks uni vakolatxonasi xarid qilayotgan davlatning oʻzi qanday yoʻl tutishiga bogʻlaydi. Yo xorijiy davlat qonunchiligida Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari va ularning xodimlariga nisbatan shunga oʻxshash tartib belgilangan boʻlishi, yo Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida bunday norma nazarda tutilgan boʻlishi kerak.

Amalda bu shuni bildiradi: qaytarishga ishonishdan oldin vakolatxona va uni xizmat koʻrsatadigan buxgalter oʻzaro munosabat sharti bajarilganini tasdiqlashi lozim. Tasdiq boʻlmasa, kameral tekshiruvda qaytarish bahsli boʻlishi mumkin.

Tezlashtirilgan qaytarish tartibi

Diplomatik vakolatxonalar soliq summasining ustini tezlashtirilgan tarzda qoplash tartibi qoʻllaniladiganlar roʻyxatida toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatilgan (274-modda). Bu tartib uchun muddat belgilangan: soliq hisobotida qaytarishga koʻrsatilgan soliq summasi yetti kun ichida toʻliq hajmda qoplanadi.

Tezlashtirish tekshiruvni bekor qilmaydi. Qaytarishga daʼvo qilingan summaning asosliligini kameral soliq tekshiruvi umumiy tartibda oʻtkazadi. Tekshiruv summa yoki uning bir qismi asossiz ekanini koʻrsatsa, soliqni qoplangan sanadan toʻlangan sanagacha penya bilan byudjetga qaytarish kerak boʻladi.

• tezlashtirilgan tartibda qaytarish muddati: yetti kun;
• asossiz qaytarilganda: soliqni qoʻshimcha toʻlash va penya;
• solishtirish uchun: umumiy tartibda, tekshiruv qoplash toʻgʻrisidagi qaror bilan tugagan boʻlsa, soliq organlari xabardor qilingan sanadan boshlab ottiz kundan kechiktirmay qaytariladi.

Yetkazib beruvchi va buxgalter nima qilishi kerak

Soliq summasini qoplash shartlari va tartibini kodeksning topshirigʻiga koʻra Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi: 274-modda sharhida Vazirlar Mahkamasining 489-sonli qarori bilan tasdiqlangan Qoʻshilgan qiymat soligʻi summasini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga havola berilgan. Vakolatxona bilan birinchi bitimdan oldin ushbu nizomning amaldagi tahririni tekshiring: hujjatlar roʻyxati va murojaat shakli umumiy tavsiyalar bilan emas, shu nizom bilan belgilanadi.

• mijozdan qaytarishga qaysi asosda daʼvo qilayotganini aniqlang: qonunchilikdagi oʻzaro munosabat yoki xalqaro shartnoma;
• tovar yoki xizmat qaysi maqsadda, rasmiy yoki xodimlarning shaxsiy ehtiyojlari uchun olinayotganini qayd eting;
• shartnoma, hisobvaraq-faktura va toʻlov hujjatlarini har bir xarid boʻyicha maqsad va soliq summasini koʻrsatish mumkin boʻladigan tarzda saqlang;
• narxdagi soliq uchun umumiy stavkadan foydalaning, soliq miqdorini alohida satrda koʻrsating;
• mijozga qaytarish muddatlarini kafolatlamang: ular tekshiruvga va topshirilgan hujjatlarga bogʻliq.

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar)

Faraz qilaylik, vakolatxona xizmat binosini taʼmirlash uchun soliqsiz 10 000 000 soʻm toʻlaydi. 12 foizlik umumiy stavka boʻyicha QQS 1 200 000 soʻmni, jami toʻlov esa 11 200 000 soʻmni tashkil etadi. Bu shartli misol, haqiqiy bitim maʼlumoti emas. Qaytarish shartlari bajarilgach, vakolatxona 274-moddada nazarda tutilgan tartibda 1 200 000 soʻmni qaytarib oladi, yaʼni taʼmirning amaldagi qiymati uning uchun 10 000 000 soʻmga teng boʻladi.

Tipik xatolar

• imtiyozni avtomatik deb hisoblash va oʻzaro munosabatni tekshirmaslik;
• daʼvo qilinayotgan summaga xodimlarning rasmiy yoki shaxsiy maqsadlariga aloqador boʻlmagan xaridlarni kiritish;
• mexanizmni xalqaro loyihalar va grantlardagi ozod qilish bilan adashtirish, u yerda asoslar va hujjatlar boshqacha;
• har bir xarid boʻyicha tasdiqlovchi hujjatlarni saqlamaslik;
• kameral tekshiruvni hisobga olmay, yetti kunlik muddatga tayanish.