Auditorlik tanlovi
Hujjatlarning bir qismidan butun haqida qanday xulosa chiqariladi
«Majburiy audit» xizmatiga oʻtishMaʼlumotlar rasmiy manba bilan solishtirilgan:
Har bir buyurtmachida birinchi marta paydo boʻladigan savol: nega auditor hammasini koʻrib chiqmaydi? Javob usulning oʻzida — audit mutlaq emas, balki oqilona ishonch beradi va tanlab tekshirishga asoslanadi.
Tanlov qanday shakllantiriladi
- Hisobotning muhim moddalari va yuqori xavf zonalari aniqlanadi
- Eng yirik operatsiyalar odatda yoppasiga tekshiriladi
- Qolganlari boʻyicha tanlov shakllantiriladi — tasodifiy yoki xavf belgilariga yoʻnaltirilgan
- Tanlov hajmi xavfni baholash va ichki nazoratning ishonchliligiga bogʻliq
Topilgan xato nimani anglatadi
Tanlovdagi xato — alohida fakt emas. Auditor uning tasodifiy yoki tizimli ekanini baholaydi va natijani butun majmuaga tatbiq etadi. Tanlovdagi bitta xato butun modda boʻyicha muhim buzilishni anglatishi mumkin.
Aynan shuning uchun xatoning aniqlanishi odatda uni nuqtaviy tuzatishga emas, balki shu uchastkada tekshiruvni kengaytirishga olib keladi.
Kompaniya tanlovni qanday qisqartirishi mumkin
Yagona qonuniy yoʻl — ishonchli ichki nazorat. Agar auditor kompaniyaning nazorat protseduralari ishlayotganiga ishonch hosil qilsa, u mohiyatan tekshirishlar hajmini qisqartirishga haqli. Zaif nazorat teskari natija beradi.
Tanlov usullari (XAS 530)
- statistik — elementlar tasodifiy tanlanadi, natija ehtimollik usullari bilan baholanadi; nostatistik — kasbiy mulohaza asosida;
- tanlash usullari: tasodifiy, tizimli (har n-chi element), pul birligi boʻyicha — summa qanchalik katta boʻlsa, tanlovga tushish ehtimoli shunchalik yuqori;
- asosiy va yirik elementlar yoppasiga tekshiriladi, tanlov — majmuaning qolgan qismi uchun;
- yoʻl qoʻyiladigan buzilish tekshiruvdan oldin belgilanadi, topilgan xato butun majmuaga ekstrapolyatsiya qilinadi.
Ekstrapolyatsiya misoli
Debitorlik qarzi — 2 mlrd soʻm, 800 mln soʻmlik yirik qoldiqlar yoppasiga tekshirilgan, qolgan 1,2 mlrd soʻmdan 300 mln soʻm tekshirilib, 6 mln soʻmlik oshirib koʻrsatish (2%) topilgan. Tekshirilmagan qism boʻyicha prognoz qilinadigan buzilish — taxminan 18 mln soʻm (900 mln soʻmning 2%). Agar summa muhimlik darajasiga yaqinlashsa, auditor tekshiruvni kengaytiradi yoki hisobotni tuzatishni soʻraydi.
Huquqiy asos
Tekshiruv shakl va usullarini auditorlik tashkiloti mustaqil belgilaydi (OʻRQ-677, 28-modda) va bunda auditning xalqaro standartlariga amal qiladi (9-modda).
Tekshiruv hajmini muhokama qilish
Sizning uchastkalaringiz boʻyicha tanlov qanday shakllantirilishi va nega aynan shunday ekanini tushuntirib beramiz.
«Majburiy audit» xizmatiga oʻtishKoʻp beriladigan savollar
Auditor muhim xatoni oʻtkazib yuborishi mumkinmi?
Nazariy jihatdan ha — tanlab tekshirish usuli xavfni toʻliq istisno etmaydi. Rejalashtirishning vazifasi bu xavfni maqbul darajada past darajaga tushirish, ammo audit oʻz tabiatiga koʻra mutlaq ishonch bermaydi.
Nega auditor barcha hujjatlarni tekshirmaydi?
Tekshiruv XAS 530 boʻyicha tanlovga asoslanadi: yirik va asosiy elementlar yoppasiga, qolganlari tanlab tekshiriladi, xatolar esa butun majmuaga ekstrapolyatsiya qilinadi.
Shuningdek oʻqing
- Auditorlik tekshiruvi qanday oʻtadi: bosqichlar va muddatlar
- Oʻzbekiston auditorlik kompaniyalari: xalqaro tarmoqlar va mahalliy firmalar
- Auditorlik xavfi: xavf modeli va u tekshiruv hajmiga qanday taʼsir qiladi
- Auditor mustaqilligi
- YaTT uchun buxgalteriya xizmatlari: soliqlar, hisobot va hisob yuritishga nimalar kiradi
- Yoʻl varaqasi va YoMMni hisobdan chiqarish: yoqilgʻi sarfi normalari va hujjatlar
Leader Audit hamkori bilan uchrashuv belgilang
Birinchi konsultatsiya bepul. Xalqaro tajribaga ega mutaxassislardan biznes xatarlarini baholatib oling.