Yangi hisob dasturiga oʻtish: qoldiqlarni, maʼlumotnomalarni koʻchirish va solishtirish

Nega reja kerak va unga kim javobgar

Qonunga koʻra tashkilot rahbari hisob siyosatini, ichki hisob va hisobot tizimini ishlab chiqishni taʼminlashi shart (buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunning 11-moddasi). Dasturni almashtirish aynan shu tizimni oʻzgartiradi, shuning uchun oʻtish haqidagi qaror, sana va masʼullar buyruq bilan rasmiylashtiriladi, «buxgalteriyadagi kelishuv» bilan cheklanmaydi.

Koʻchirish uchun masʼul shaxsni tayinlang, natijani kim qabul qilishini (bosh buxgalter yoki rahbar) belgilang va muvaffaqiyat mezonini oldindan kelishing: masalan, oʻtish sanasida barcha schyotlar boʻyicha aylanma-saldo qaydnomasi (AShV) mos kelishi.

Oʻtish sanasini tanlash

Eng toza yoʻl — hisobot davri boshidan oʻtish: oy, chorak yoki yil boshidan. Shunda qoldiqlar yopilgan davrdan olinadi va aylanmalarni «oʻrtaga» koʻchirish shart emas. Oy oʻrtasida oʻtish ham mumkin, ammo oy boshidan beri aylanmalarni qoʻlda koʻchirishga toʻgʻri keladi, aks holda davr hisobotini ikki tizimdan yigʻishga majbur boʻlasiz.

Daromad va xarajatlar toʻlov vaqtidan qatʼi nazar, ular tegishli boʻlgan davrda aks ettirilishini eʼtiborga oling (qonunning 18-moddasi). Demak, toʻlanmagan yopilgan dalolatnomalar va toʻlanmagan kirimlar hisob-kitob qoldiqlari bilan koʻchishi kerak, davrlar chegarasida yoʻqolib qolmasligi lozim.

Tayyorgarlik: davrni yoping va inventarizatsiya oʻtkazing

• eski davrning barcha operatsiyalarini yoping va birlamchi hujjatlar olinganiga ishonch hosil qiling: hisobot davriga tegishli, tasdiqlovchi hujjatlari olinmagan operatsiyalar tegishli birlamchi hujjat rasmiylashtirilib aks ettiriladi (14-modda);
• koʻchirishdan oldin aktivlar va majburiyatlar inventarizatsiyasini oʻtkazing — qonunga koʻra hisob maʼlumotlarining toʻgʻriligi va ishonchliligi majburiy inventarizatsiya bilan tasdiqlanadi (16-modda); oʻtkazish tartibini BHMS 19-son belgilaydi;
• oʻzaro hisob-kitoblar boʻyicha kontragentlar bilan solishtiring va oʻtish sanasiga solishtirma dalolatnomalarni imzolang;
• eski tizimdan barcha schyotlar boʻyicha AShV, kontragentlar va shartnomalar boʻyicha AShV, omborlar va asosiy vositalar qaydnomalarini oling;
• eski bazaning toʻliq zaxira nusxasini yarating va saqlang: hujjatlar, registrlar va hisobotlar hisobot yilidan keyin kamida besh yil saqlanishi lozim (29-modda).

Maʼlumotnomalar va qoldiqlarni koʻchirish

Maʼlumotnomalardan boshlang: tashkilotlar va bank hisobvaraqlari, nomenklatura, kontragentlar (STIR bilan), shartnomalar, omborlar, asosiy vositalar, xodimlar. Kontragentlar va nomenklatura dublikatlarini koʻchirishdan oldin birlashtirgan maʼqul — qoldiqlar yuklangandan keyin buni qilish ancha qiyin.

Qoldiqlar boshlangʻich qoldiqlarni kiritish hujjatlari yoki maxsus yuklash ishlovi orqali kiritiladi. «Tezlikdan koʻra tekshirilishi muhim» tamoyilini tanlang: har bir satrda keyin solishtirish mumkin boʻlgan analitika boʻlishi kerak. Nimalarni koʻchirish kerak:

• kontragentlar va shartnomalar boʻyicha analitikali schyotlar — xaridorlar va yetkazib beruvchilar qarzi, berilgan va olingan avanslar alohida;
• omborlar — har bir pozitsiya boʻyicha miqdor va qiymat;
• asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar — boshlangʻich qiymat, toʻplangan amortizatsiya, foydalanishga kiritilgan sana va foydali xizmat muddati;
• kassa va bank — har bir hisobvaraq va valyuta boʻyicha qoldiq;
• xodimlar va byudjet bilan hisob-kitoblar — soliq va hisob-kitob turlari boʻyicha;
• soliq maʼlumotlari: zachetga olinadigan QQS qoldiqlari, zachet hali qabul qilinmagan ESF hujjatlari, koʻchiriladigan zararlar va soliq hisobining boshqa registrlari.

Schyotlar rejasi va hisob siyosati

Agar yangi dastur boshqa schyotlar rejasi boʻyicha ishlasa, «eski schyot — yangi schyot» moslik jadvalini tuzing. Amaldagi schyotlar rejasi BHMS 21-son bilan tasdiqlangan va yangi baza aynan unga sozlanishi kerak. Registrlar qoʻsh yozuv usulida yuritiladi (15-modda), shuning uchun koʻchirishda qoldiqlarni «bir tomonlama» kiritib boʻlmaydi: debet va kredit boʻyicha yigʻindilar mos kelishi shart.

Hisob siyosatini tekshiring va zarur boʻlsa yangilang: zaxiralarni baholash, amortizatsiya va tushumni tan olish usullari yangi dasturda eskisidagidek sozlanishi kerak. Usul dastur bilan birga oʻzgarsa, bu alohida qaror boʻlib, uni rasmiylashtirish va aks ettirish lozim, koʻchirishning «yon taʼsiri» boʻlib qolmasligi kerak.

Koʻchirishdan keyingi nazorat solishtirmalari

Har qanday tafovutni yangi bazada ishlashni boshlashdan oldin aniqlab chiqing, uni bitta tuzatuvchi provodka bilan «yopib» qoʻymang.

• yangi bazaning oʻtish sanasidagi AShV eskisiga har bir schyot boʻyicha — saldo ham, analitika ham — teng;
• kontragentlar boʻyicha saldo imzolangan solishtirma dalolatnomalarga mos;
• ombor qoldiqlari miqdori va summasi inventarizatsiya natijalariga mos;
• asosiy vositalar va amortizatsiya qaydnomasi eski tizim maʼlumotlari bilan mos;
• ESF va QQS qoldiqlari soliq toʻlovchi kabineti maʼlumotlari va soliq registrlariga mos;
• oʻtish sanasidagi sinov balansi va hisobot shakli avvalgi hisobot bilan bir xil yakunlarni beradi.

Parallel ishlash va ishga tushirish

Yirik bazalar uchun parallel ishlash davri foydali: bir-ikki oy yopilishida hisobni ikkala tizimda yuritasiz va natijalarni solishtirasiz. Bu mehnat sarfi jihatidan qimmatroq, ammo operatsiyalarni oʻtkazish va soliq hisobi sozlamalaridagi xatolar hisobotga tushishidan oldin aniqlanadi.

Ishga tushirishdan oldin kirish huquqlarini mustahkamlang. Vakolatli shaxslarning imzosi boʻlmagan hujjatlar haqiqiy emas (13-modda), shuning uchun imzo huquqiga ega shaxslar roʻyxati va elektron imzolar yangi tizimda schyotlar kabi eʼtibor bilan sozlanishi kerak. Birlamchi hujjatlar va registrlar elektron shaklda yuritilishi mumkin (14, 15-moddalar), biroq registrlarga tasdiqlanmagan tuzatishlar kiritish mumkin emas (15-modda) — yopilgan davrlarda oʻzgarishlar nazoratini sozlang.

Oʻtishdagi tipik xatolar

• davrni yopmasdan va inventarizatsiyasiz «yurib ketayotib» oʻtish;
• kontragentlar qoldiqlari shartnomalar va hisob-kitob hujjatlari boʻyicha ajratilmasdan bitta summada yuklangan — keyin muayyan qarzni yopib boʻlmaydi;
• avanslar va tasdiqlanmagan QQS hujjatlari tarixi yoʻqolgan;
• asosiy vositalar va amortizatsiya maʼlumotlari koʻchirilmagan, natijada oy xarajatlari notoʻgʻri hisoblanadi;
• eski baza oʻchirilgan yoki mavjud emas — tekshiruvda oʻtgan davrlarni tasdiqlab boʻlmaydi;
• kirish huquqlari, rollar va elektron imzolar tekshirilmagan.