Shartnomani soliq ekspertizasi: imzolashdan oldin qaysi shartlarni tekshirish kerak

Imzolashdan oldingi ekspertiza nima beradi

Shartnoma bandini imzolashdan oldin tuzatish bitta qoʻshimcha kelishuvga teng. Imzolangandan soʻng xuddi shu tuzatish qoʻshimcha bitimni talab qiladi, soliq notoʻgʻri hisoblangan boʻlsa — aniqlashtirilgan hisobot va nazorat organi bilan muloqotni.

Ekspertiza yuridik tekshiruvni almashtirmaydi: tomonlarning javobgarligi, sudlov va fuqarolik-huquqiy haqiqiylik masalalari yuristda qoladi. Soliq nuqtai nazari tor savollarga javob beradi: aylanma qachon yuzaga keladi, amalga oshirish joyi qayer hisoblanadi, soliqni kim va qanday toʻlaydi, ayirib tashlash qaysi asosda qabul qilinadi.

Aylanma sanasi: QQS qachon yuzaga keladi

Amalga oshirish daqiqasi QQS hisoblanadigan soliq davrini belgilaydi. Xizmatlar uchun Soliq kodeksi uni hujjat bilan bogʻlaydi: xizmatlarni amalga oshirish boʻyicha aylanmani sodir etish sanasi — hisobvaraq-faktura yoki xizmat koʻrsatilganini tasdiqlovchi boshqa hujjat rasmiylashtirilgan (imzolangan) sana (SK 242-moddasi). Tovarlar uchun — hisobvaraq-faktura berilgan sana yoki yuklab joʻnatish sanasi, agar u oldinroq boʻlsa (SK 242-moddasi).

Shuning uchun shartnomada xizmatlarni qabul qilish qanday rasmiylashtirilishini tekshirish kerak: dalolatnoma bilanmi, hisobvaraq-faktura bilanmi, har oyma-oy yoki yakunda bitta hujjat bilanmi. Doimiy (uzluksiz) yetkazib berish va xizmatlar uchun aylanma sanasi tovarlar yetkazilgan yoki xizmatlar koʻrsatilgan kalendar oyining oxirgi kuni hisoblanadi (SK 242-moddasi) — shartnomangiz shunday boʻlsa, «yakunida» imzolanadigan dalolatnoma shartlarini ushbu qoida bilan solishtirish lozim.

• xizmatlarni qabul qilish hujjati kim tomonidan va qanday muddatda imzolanadi;
• bosqichma-bosqich topshirish bormi yoki hammasi oxirida bitta dalolatnoma bilan yopiladimi;
• mulk huquqining oʻtish momenti haqidagi shartlar yuklab joʻnatish va hisobvaraq-faktura berish tartibiga zid emasmi.

Xizmatlarni amalga oshirish joyi va xorijiy ijrochi

Xizmatni xorijiy kompaniya koʻrsatsa, avvalo Soliq kodeksi amalga oshirish joyini qayer deb hisoblashini aniqlash kerak. Umumiy qoida: xizmatlar xaridorlari Oʻzbekiston hududida faoliyat yuritsa yoki shu yerda joylashgan boʻlsa, amalga oshirish joyi Oʻzbekiston hududi hisoblanadi (SK 241-moddasi). Ayrim xizmatlar uchun maxsus qoidalar bor — masalan, Oʻzbekistondagi koʻchmas mulk bilan bevosita bogʻliq xizmatlar (SK 241-moddasi).

Amalga oshirish joyi Oʻzbekiston boʻlsa, ijrochi esa xorijiy boʻlib, soliq organlarida hisobda turmasa, QQS majburiyati xaridorga oʻtadi. Soliq agentlari deb bunday xizmatlarning xaridori boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxslari va yakka tartibdagi tadbirkorlar eʼtirof etiladi (SK 255-moddasi). Agent soliqni oʻzi QQS toʻlovchisi boʻlishidan qatʼi nazar hisoblab chiqarishi, ushlab qolishi va byudjetga oʻtkazishi shart (SK 255-moddasi). Demak, shartnomada hujjatlarni kim va qanday rasmiylashtirishi yozilishi hamda bu bitim byudjetida hisobga olinishi kerak.

Narx «QQS bilan» yoki «QQSsiz»

Narx haqidagi bitta ibora soliq bazasini oʻzgartiradi. Shartnomaga koʻra xorijiy shaxs xizmatlarni soliqni hisobga olmagan holda koʻrsatsa, soliq agenti bazani soliqsiz xizmat qiymatidan aniqlaydi va soliq summasini oʻzi hisoblab oʻtkazadi (SK 255-moddasi). Umumiy holatda agent bazasi — soliqni hisobga olgan holda amalga oshirishdan tushgan daromad summasi (SK 255-moddasi), shuning uchun soliq hisob-kitobi narx shartnomada qanday ifodalanganiga bogʻliq.

Shartli sonlarda misol. Xorijiy ijrochi bilan shartnoma 1 000 000 soʻm «soliqsiz». QQS stavkasi — 12 foiz (SK 258-moddasi), agent oʻtkazadigan soliq — 120 000 soʻm. Xuddi shu shartnomada 1 000 000 soʻm soliq bilan yakuniy narx deb yozilsa, hisob-kitob va yakuniy yuk boshqacha boʻladi. Farq faqat imzolashdan oldin shartnomani oʻqiganda koʻrinadi.

QQSni ayirib tashlash: shartnoma va hujjatlarda nima boʻlishi kerak

Xaridor haqiqatda olingan tovar va xizmatlar boʻyicha soliq summasiga soliqni kamaytirish huquqiga ega, bunda bir vaqtning oʻzida shartlar bajarilishi kerak (SK 266-moddasi). Ular orasida — soliq summasi alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura yoki yetkazib beruvchining boshqa hujjati mavjudligi hamda yetkazib beruvchining soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtganligi (SK 266-moddasi). Soliqni soliq agenti toʻlasa, u byudjetga toʻlangan boʻlishi kerak (SK 266-moddasi); toʻlov hujjati hisobga olish huquqini beradi (SK 255-moddasi).

Amaliy xulosa: imzolashdan oldin yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi ekanini, shartnoma uni soliq alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-fakturalar berishga majbur qilishini va kelishuvda hisobga olish uchun hujjatlardan mahrum qiluvchi shartlar yoʻqligini tekshiring.

Norezidentga toʻlovlarda manba soligʻi

Shartnoma xorijiy tashkilotga toʻlovni nazarda tutsa, ikkinchi savol paydo boʻladi — norezident daromadlaridan soliq. Doimiy muassasa bilan bogʻliq boʻlmagan, Oʻzbekistondagi manbalardan olingan norezident daromadidan soliqni daromadni toʻlayotgan soliq agenti hisoblab chiqaradi va ushlab qoladi (SK 351-moddasi). Bunday daromadlar roʻyxatida, jumladan, Oʻzbekistonda foydalanish uchun yoki har qanday nomoddiy aktivdan foydalanish huquqini berish uchun royalti bor (SK 351-moddasi).

Boshqa daromadlar uchun umumiy qoida boʻyicha stavka 20 foiz (SK 353-moddasi), biroq ayrim daromadlar uchun boshqa stavkalar amal qiladi, xalqaro bitimlar esa soliqdan ozod qilish yoki kamaytirilgan stavkalarni nazarda tutishi mumkin (SK 357-moddasi). Shartnoma boʻyicha toʻlov qaysi turga kirishini tekshiring: stavka ham, qabul qiluvchining rezidentligini tasdiqlovchi hujjat kerakligi ham shunga bogʻliq.

Soliq bazasi har bir toʻlovda alohida aniqlanadi (SK 354-moddasi). Hisobot toʻlov amalga oshirilgan oydan keyingi oyning yigirmanchi sanasidan kechiktirmay topshiriladi, soliq esa, odatda, daromad toʻlangan kundan keyingi kundan kechiktirmay toʻlanadi (SK 355-moddasi). Shartnomada toʻlovlar soliq ushlab qolingan holda amalga oshirilishini va qabul qiluvchi imtiyoz huquqini qanday tasdiqlashini yozing.

Ekspertiza qanday oʻtkaziladi: tartib va hujjatlar

• shartnoma loyihasi, ilovalar, spetsifikatsiyalar va qabul qilish tartibini soʻrash;
• kontragentdan rekvizitlar, soliq toʻlovchi maqomini tasdiqlash, norezident uchun — davlat va rezidentlik hujjatini soʻrash;
• aylanma sanasi, narx, xizmat koʻrsatish joyi va hisob-kitob tartibiga taʼsir qiluvchi shartlarni ajratib yozish;
• bu shartlarning SK normalari va ichki hisob siyosatiga muvofiqligini tekshirish;
• tuzatishlar tayyorlash: narx, hujjatlar va soliq qaydi haqidagi ibora;
• xulosani rahbar uchun maʼlumotnomada qayd etish: qanday soliqlar va qachon yuzaga keladi.

Odatiy xatolar

• narx «QQS bilan» yoki «QQSsiz» deb belgilanmagan;
• xorijiy ijrochi xizmati soliq agenti majburiyatini hisobga olmay rasmiylashtiriladi;
• toʻlov shartlari manba soligʻini ushlab qolishni hisobga olmaydi;
• dalolatnoma xizmatlar haqiqatda koʻrsatilganidan keyin imzolanadi va aylanma sanasi siljiydi;
• shartnomada yetkazib beruvchining soliq alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-fakturalar berish majburiyati yoʻq.