Reklama agentligi buxgalteriyasi: agent sxemalari va reklama xaridi

Uch model va ularning huquqiy farqi

Birinchi model — pullik xizmat koʻrsatish. Ijrochi buyurtmachining topshirigʻiga koʻra xizmat koʻrsatadi, buyurtmachi esa uni toʻlaydi (FKning 703, 705-moddalari). Agentlik mijozga reklama natijasini oʻz xizmati sifatida sotadi: kampaniya, kanallarni yuritish, roliklar ishlab chiqish. Platformalardan xaridlar uning oʻz xarajatlari, shartnoma boʻyicha butun summa esa uning tushumi hisoblanadi.

Ikkinchi model — topshiriq. Ishonchli vakil ishonch bildiruvchining nomidan va hisobidan yuridik harakatlarni amalga oshiradi, bitim boʻyicha huquq va majburiyatlar bevosita ishonch bildiruvchida vujudga keladi (FKning 817-moddasi). Bunda agentlik platforma bilan shartnomani mijoz nomidan tuzadi: mijoz bitim tomoni, agentlik esa faqat vositachilik uchun mukofot oladi.

Uchinchi model — komissiya. Komissioner bitimlarni oʻz nomidan, ammo komitent hisobidan tuzadi va bunday bitim boʻyicha huquq hamda majburiyatlar komissionerning oʻzida vujudga keladi (FKning 832-moddasi). Agentlik platforma bilan shartnomani oʻz nomidan imzolaydi, joylashtirish qiymatini esa mijozga qayta hisob-kitob qiladi.

Agentlik tushumi nima hisoblanadi

Komissiya va topshiriq holatida vositachining QQS boʻyicha soliq bazasi soliqni oʻz ichiga olgan komission mukofot miqdorida aniqlanadi (SKning 250-moddasi). Demak, bitim komissiya (topshiriq) shartnomasi shartlariga muvofiq tuzilgan boʻlsa, mijoz hisobidan toʻlangan joylashtirish qiymatini agentlik aylanmasiga kiritish shart emas.

Agar agentlik xizmat shartnomasi boʻyicha ijrochi sifatida ish yuritsa, platformalardan xaridlar uning tannarxi boʻladi, tushum esa xizmatning butun narxicha qoladi. Shu sababli modelni oldindan tanlab, shartnomada tasvirlash kerak, tekshiruvdan keyin hisobni qulay natijaga moslab oʻtirmaslik kerak.

Haqiqiy vositachilik sxemasining belgilari:

• shartnomada agentlik vositachi deb aniq koʻrsatilgan va platformalar bilan bitimlar kimning nomidan tuzilishi belgilangan;
• mijoz media-reja va byudjetni tasdiqlaydi, agentlik esa xarid qiymatini oʻz xohishicha oʻzgartirmaydi;
• agentlik mukofoti alohida belgilangan — byudjetdan foiz yoki qatʼiy summa sifatida;
• platforma hujjatlari (hisoblar, dalolatnomalar) bitim kimning nomidan tuzilgan boʻlsa, oʻshanga rasmiylashtirilgan va agentlik mijoz oldida ular boʻyicha hisobot beradi.

Mukofot va xarajatlarni qoplash

Komitent komissionerga shartnomada belgilangan miqdorda mukofot toʻlashi shart (FKning 833-moddasi). Mukofotdan tashqari, u komissionerga topshiriqni bajarishga sarflangan summalarni ham qoplashi kerak (FKning 842-moddasi). Shuning uchun shartnomada ikki oqimni ajratgan maʼqul: agentlik mukofoti va joylashtirish xaridi uchun qoplanadigan xarajatlar.

Alohida mijoz tashabbusi bilan ishlarni toʻxtatish sharti ham tekshiriladi. Komissiya shartnomasi komitentga bogʻliq sabablarga koʻra bajarilmasa, komissioner komission mukofotga hamda qilingan xarajatlarning qoplanishiga boʻlgan huquqini saqlab qoladi (FKning 833-moddasi) — bajarilgan qism boʻyicha bahslashmaslik uchun buni shartnomada ham aks ettirish foydali.

Qanday hujjatlar kerak

Tekshiruvchi uchun ham, oʻzingizning nazoratingiz uchun ham agentlik har bir xarid qilingan reklamani hujjatlar zanjiri bilan tasdiqlashi kerak.

• mijoz bilan shartnoma: model (xizmat, topshiriq yoki komissiya) va mukofotni hisoblash tartibi aniq koʻrsatilgan;
• mijoz tasdiqlagan media-reja va byudjet;
• platformalar, pudratchilar, blogerlar bilan shartnomalar va hisoblar;
• joylashtirish tasdigʻi: skrinshotlar, kabinet statistikasi, platformalar dalolatnomalari;
• mijoz uchun agent hisoboti: xarid summasi va mukofot ajratib koʻrsatilgan;
• agentlik va mijoz oʻrtasidagi, shartnomada kelishilgan muddatlarda imzolangan dalolatnomalar.

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar, stavka ham, tavsiya ham emas)

Faraz qilaylik, komissiya shartnomasi boʻyicha mijoz agentlikka joylashtirish uchun 100 shartli birlik oʻtkazdi. Platformaga uning hisobi boʻyicha agentlik 80 toʻladi, shartnoma boʻyicha mukofot — 20. Agentlikning QQS boʻyicha soliq bazasi — soliqni oʻz ichiga olgan 20 miqdoridagi mukofot, 100 emas (SKning 250-moddasi). Qolgan 80 mijoz bilan hisob-kitoblar va mijoz hisobidan qoplangan xarajatlar sifatida aks ettiriladi, agentlik tushumi sifatida emas.

Agar shu joylashtirish pullik xizmat koʻrsatish shartnomasi boʻyicha oʻtsa, agentlik butun 100 ni tushum deb tan olib, 80 ni oʻz xarajatlari sifatida hisobga olar edi. Foyda soligʻi uchun bunday xarajatlar asosli va hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak (SKning 305-moddasi). Yakuniy foyda ikkala holatda mos kelishi mumkin, lekin QQS bazasi va tushum koʻrsatkichlari farq qiladi, bu hisobotda va hisobvaraqlar aylanmasi bilan solishtirishda koʻrinadi.

Tipik xatolar

• shartnoma “agent” deb nomlangan, ammo shartlarga koʻra agentlik platforma oldida tomon sifatida javob beradi va byudjetni oʻzi tasarruf etadi — huquqiy jihatdan bu komissiya yoki xizmatga yaqinroq, hisob esa boshqacha yuritiladi;
• agentlik mukofoti ajratilmagan, dalolatnomada “reklama uchun” degan bitta summa turibdi, shu sababli QQS bazasini koʻrsatib boʻlmaydi;
• xarid agentlik nomiga rasmiylashtirilgan, mijozga qayta hisob-kitob qilishda esa joylashtirish tasdigʻi bilan hisobot yoʻq;
• mijozning reklama xarajatlari tasdiqlovchi hujjatlarsiz hisobdan chiqarilgan — bunday xarajatlar hujjat bilan tasdiqlanganlik mezoniga mos kelmaydi (SKning 305-moddasi);
• hisob siyosatida turli shartnoma turlari boʻyicha tushumni tan olish tartibi mustahkamlanmagan, bitta davrda bir xil operatsiya ikki xil usulda hisobga olinadi.