Korxona soliqlari boʻyicha provodkalar: foyda, mol-mulk, yer va boshqa toʻlovlar

Asosiy schyot: 6410 va «hisobladim — kredit, toʻladim — debet» tamoyili

Byudjet oldidagi joriy majburiyatlar haqidagi umumlashtirilgan maʼlumot 6410 schyotda yuritiladi, analitik hisob esa har bir soliq turi boʻyicha alohida olib boriladi. Bu muhim: soliq turlari boʻyicha boʻlinmagan yagona schyot boʻyicha qoldiqni soliq organidagi shaxsiy hisobvaraq bilan solishtirib boʻlmaydi.

Mexanika har qanday soliq uchun bir xil. Hisoblash — soliq xarajati qayd etiladigan schyot bilan korrespondensiyada 6410 kreditiga yozuv. Toʻlash — pul mablagʻlari schyotlari bilan korrespondensiyada 6410 debetiga yozuv. Soliqning bir qismi avval avans tariqasida toʻlangan boʻlsa, avval byudjetga avans toʻlovlari schyoti (4400 guruhi) ishlatiladi, yakuniy hisob-kitob esa avanslarni majburiyatga nisbatan yopadi.

• soliq davr xarajatlariga hisoblandi — debet 9430, kredit 6410;
• foyda soligʻi hisoblandi — debet 9810, kredit 6410;
• soliq byudjetga oʻtkazildi — debet 6410, kredit pul mablagʻlari schyotlari;
• ilgari toʻlangan avans hisobga olindi — debet 6410, kredit 4400 guruhi.

Foyda soligʻi: 9810 schyot va yakuniy moliyaviy natijaga yopish

Foyda soligʻi tannarxga kirmaydi va operatsion natijani kamaytirmaydi: u foydaning soliq majburiyatlarini toʻlashga ishlatilishi (9800 guruhi) sifatida aks ettiriladi. Yil davomida hisoblangan avans toʻlovlari va qayta hisoblash boʻyicha qoʻshimcha toʻlovlar 9810 schyotning (foyda soligʻi boʻyicha xarajatlar) debetida 6410 kreditiga korrespondensiyada koʻrsatiladi. Foydadan hisoblanadigan boshqa soliq majburiyatlari 9820 schyotda yuritiladi.

Yil yakunida yillik hisobot tuzilganda 9810 va 9820 schyotlari 9910 schyotga (yakuniy moliyaviy natija) yopiladi, shundan soʻng sof foyda moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotda aniqlanadi. Tamoyilga eʼtibor bering: hisobda foyda soligʻi boʻyicha xarajat hisob daromadidan kelib chiqib aniqlanadi, toʻlanadigan soliq esa soliq solinadigan daromaddan. Farqni hisobvaraqlar rejasi vaqtinchalik farq (kechiktirilgan soliq) sifatida yuritishni belgilaydi, korxonangizda u sezilarli boʻlsa, bu blokni alohida yuritish kerak.

Foyda soligʻi boʻyicha soliq davri — kalendar yil, hisobot davri — chorak. Hisobot davri yakunlari boʻyicha hisobot undan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay, yil yakunlari boʻyicha — 1 martdan kechiktirmay topshiriladi. Toʻlov — hisobot topshirish muddatidan kechiktirmay. Oldingi yilgi yalpi daromadi yigirma milliard soʻmdan oshgan soliq toʻlovchilar qoʻshimcha ravishda har oyda 23-kundan kechiktirmay oylik avans toʻlovlarini ham amalga oshiradi.

Yuridik shaxslarning mol-mulk soligʻi

Soliq solish obyekti — koʻchmas mulk. Roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim boʻlgan bino va inshootlar hamda chiziqli obyektlar boʻyicha baza — oʻrtacha yillik qoldiq qiymati, shuning uchun soliqni hisoblash uchun hisobdagi eskirish haqidagi maʼlumotlar kerak: boshlangʻich qiymat va eskirish hisobi qanchalik aniq boʻlsa, soliq bazasi bilan tafovut shunchalik kam.

Hisobda hisoblangan soliq umumiy qoidaga koʻra boshqa operatsion xarajatlarga kiritiladi: debet 9430, kredit 6410. Bu xarajatlar tarkibi toʻgʻrisidagi nizomga mos keladi: xoʻjalik yurituvchi subyekt xarajatlariga kiritiladigan soliq va yigʻimlar boshqa operatsion xarajatlarga kiradi. Biroq hisob siyosati yoki tarmoq qoidalariga koʻra soliq korxonangizda boshqa xarajatlarga kiritilsa, buni yozma mustahkamlang va izchil qoʻllang.

Soliq hisoboti yilda bir marta, 1 martdan kechiktirmay topshiriladi. Yil davomida toʻlovchi avans toʻlovlarini kiritadi, ularni hisoblash uchun esa joriy yil uchun soliq summasi haqida maʼlumotnomani — 20 yanvargacha topshiradi. Har bir avans toʻlovi soliq bilan bir xil tarzda rasmiylashtiriladi: avval hisob-kitob, keyin oʻtkazma.

Yer soligʻi

Soliq solish obyekti — yuridik shaxslarning mulk, egalik, foydalanish yoki ijara huquqidagi yer uchastkalari. Yaʼni uchastka ijarachisi ham toʻlovchi boʻlishi mumkin — ijara shartnomasi shartlarini tekshiring.

Soliq har bir soliq davrining 1 yanvar holatiga hisoblanadi, qishloq xoʻjaligiga mansub boʻlmagan yerlar boʻyicha hisobot 20 yanvardan kechiktirmay topshiriladi. Toʻlov har oy, 10-kundan kechiktirmay, yillik summaning oʻn ikkidan bir qismi miqdorida amalga oshiriladi (yanvar uchun — 20 yanvargacha), aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari uchun esa choraklik sxema amal qiladi. Provodkalar oʻsha-oʻsha: hisoblash — debet 9430, kredit 6410, toʻlash — debet 6410 va kredit pul mablagʻlari schyotlari.

Shartli sonlardagi misol

Misol shartli. Kompaniya davr uchun mol-mulk soligʻini 12 000 000 soʻm miqdorida va shu davrda foyda soligʻini 30 000 000 soʻm miqdorida hisobladi. Soʻng mol-mulk soligʻining 12 000 000 soʻmini byudjetga oʻtkazdi.

• mol-mulk soligʻi hisoblandi: debet 9430 — kredit 6410, 12 000 000;
• foyda soligʻi hisoblandi: debet 9810 — kredit 6410, 30 000 000;
• mol-mulk soligʻi oʻtkazildi: debet 6410 — kredit pul mablagʻlari schyoti, 12 000 000;
• bu operatsiyalardan keyin 6410 boʻyicha qoldiq — 30 000 000 (foyda soligʻi boʻyicha qarz).

Soliq hisobida xarajatga chiqarilmaydigan soliqlar

Buxgalteriya provodkasi va soliq chegirmasi — turli narsa. Soliq tekshiruvlari natijalariga koʻra qoʻshimcha hisoblangan soliq va yigʻimlar, boshqa shaxslar uchun toʻlangan soliqlar, shuningdek byudjetga kiritilishi lozim boʻlgan penya va jarimalar foyda soligʻi boʻyicha soliq bazasini aniqlashda chegirilmaydi. Hisobda ular baribir aks ettiriladi, soliq hisob-kitobida esa ularni chiqarib tashlash kerak.

Boshqalar uchun ushlab qoladigan soliqlarni alohida eslab qoling: ish haqidan ushlab qolingan jismoniy shaxslarning daromad soligʻi sizning xarajatingiz emas, balki byudjet oldidagi qarz boʻlib, u xodimlar bilan hisob-kitoblar bilan korrespondensiyada (debet 6710) 6410 kreditida aks ettiriladi. Ish haqidan ijtimoiy soliq esa, aksincha, ijtimoiy sugʻurta xarajatlari sifatida xarajatlar tarkibiga kiradi.

Tipik xatolar

• 6410 boʻyicha soliq turlari kesimida analitika yoʻq — qoldiqni shaxsiy hisobvaraq bilan solishtirib boʻlmaydi;
• foyda soligʻi 9810 oʻrniga davr xarajatlariga kiritilgan — operatsion natija buziladi;
• jarima va penyalar soliq hisob-kitobida chegiriladigan xarajat sifatida koʻrsatilgan;
• yil yopilganda 9810 va 9820 schyotlari 9910 ga yopilmagan;
• mol-mulk soligʻi boʻyicha avanslar yakuniy hisob-kitob bilan solishtirilmagan.