Lizing va QQSni qaytarish: soliqni qanday toʻgʻri hisobga olish kerak

Nega lizingda qoplanadigan summa yuzaga keladi

Lizing — qimmat aktivni butun summani bir yoʻla sarflamasdan sotib olish usuli. Ammo QQS nuqtai nazaridan davrda sezilarli kiruvchi soliq paydo boʻladi, aktivdan foydalanishdan tushum esa asta-sekin shakllanadi.

Aynan vaqtdagi shu tafovut davr uchun hisobga olinadigan soliq hisoblangan soliqdan koʻp boʻlib qoladigan vaziyatni yaratadi. Bu ayniqsa yangi yoʻnalish yoki ishlab chiqarish ishga tushirilgandan keyingi dastlabki davrlarda sezilarli boʻladi.

Lizingda hisobga olish huquqini nima beradi

Hisobga olish huquqi bir nechta shart bir vaqtda bajarilganda yuzaga keladi: kompaniya QQS toʻlovchisi, soliq tegishli tartibda taqdim etilgan, lizing obyekti esa soliq solinadigan faoliyatda foydalaniladi.

Asosiy jihat — aktivdan biznesda haqiqatda foydalanish. Agar lizing obyekti bekor turgan boʻlsa yoki soliq solinmaydigan operatsiyalarda foydalanilsa, u boʻyicha hisobga olish huquqi shubha ostiga qoʻyilishi mumkin.

• QQS toʻlovchisi maqomi
• lizing beruvchidan toʻgʻri rasmiylashtirilgan hujjatlar
• lizing obyekti qabul qilingan va foydalanishga topshirilgan
• aktiv soliq solinadigan faoliyatda foydalaniladi
• operatsiyalar hisobda aks ettirilgan va registrlar bilan tasdiqlangan

Lizing boʻyicha QQSni qaytarish xariddan nimasi bilan farq qiladi

Oddiy xaridda soliq aktiv bilan birga bir martada taqdim etiladi. Lizingda toʻlovlar tuzilmasi murakkabroq: toʻlov tarkibida turli elementlar ajratilishi mumkin va ularning hammasi ham soliq hisob-kitobiga bir xil taʼsir qilmaydi.

Shuning uchun biz birinchi navbatda lizing shartnomasining oʻzini va toʻlovlar jadvalini tahlil qilamiz. Bitim qanday tuzilgani va har bir toʻlov boʻyicha hujjatlar qanday rasmiylashtirilishiga qarab, qaysi summa va qaysi davrda hisobga olinishi belgilanadi.

Qoplash huquqini tasdiqlovchi hujjatlar

Dalillar bazasi uchta fakt atrofida quriladi: bitim haqiqiy, soliq toʻgʻri taqdim etilgan, aktiv soliq solinadigan faoliyatda foydalaniladi. Istalgan boʻgʻindagi uzilish tekshiruvda kompaniya pozitsiyasini zaiflashtiradi.

Lizing obyektini qabul qilish va uni foydalanishga topshirish hujjatlariga alohida eʼtibor qaratiladi. Ularning yoʻqligi summalarni hisobga olishdan chiqarishning eng koʻp uchraydigan sabablaridan biri boʻlib qolmoqda.

• lizing shartnomasi va toʻlovlar jadvali
• lizing beruvchidan hisobvaraq-fakturalar
• lizing obyektini qabul qilish-topshirish dalolatnomalari
• aktivni foydalanishga topshirish hujjatlari
• toʻlov hujjatlari va bank koʻchirmalari
• soliq solinadigan faoliyatda foydalanishni tasdiqlovchi hujjatlar
• daʼvo qilingan summa yigʻilgan hisob registrlari

Lizing boʻyicha QQSni qaytarishdagi odatiy xatolar

Birinchisi — toʻlovlar jadvali va haqiqatda olingan hujjatlar oʻrtasidagi tafovut. Kompaniya soliqni jadval boʻyicha hisobga oladi, davr uchun hujjat esa yoʻq yoki nuqson bilan rasmiylashtirilgan.

Ikkinchisi — hujjatlarda aktivning soliq solinadigan faoliyat bilan bogʻliqligi yoʻqligi. Uskuna haqiqatda ishlaydi, lekin buni tasdiqlaydigan narsa yoʻq: foydalanishga topshirish dalolatnomalari, yuklama haqidagi maʼlumotlar, ishlab chiqarish jarayoniga bogʻlanish yoʻq.

Uchinchisi — hisob-kitobda lizing toʻlovi elementlarini aralashtirib yuborish. Bu texnik xato, lekin u daʼvo qilingan summani buzadi va tekshiruvda savollar tugʻdiradi.

• davr uchun tasdiqlovchi hujjatsiz hisobga olish daʼvo qilingan
• lizing beruvchi hisobvaraq-fakturalaridagi nuqsonlar
• qabul qilish-topshirish yoki foydalanishga topshirish dalolatnomasi yoʻq
• lizing obyekti soliq solinmaydigan operatsiyalarda foydalaniladi
• lizing toʻlovi tuzilmasi hisobda notoʻgʻri aks ettirilgan
• hisobot maʼlumotlari hisob registrlaridan farq qiladi

Lizingda QQSni qaytarishni qanday kuzatib boramiz

Lizing shartnomasi va jadvalini tahlil qilishdan boshlaymiz: toʻlovlar tuzilmasini, hujjatlarni rasmiylashtirish tartibini va bitim hisobda qanday aks ettirilganini koʻrib chiqamiz. Bu bosqichda kelajakdagi muammolarning aksariyati aniqlanadi.

Keyin hujjatlarning ichki auditini va lizing beruvchi bilan solishtirishni oʻtkazamiz, qoplanadigan summani hisoblaymiz va istiqbollarni baholaymiz. Agar pozitsiyalarning bir qismi boʻyicha baza zaif boʻlsa, buni darhol aytamiz — boshidagi real baho optimistik vaʼdalardan qimmatliroq.

Ariza topshirilgandan keyin tekshiruvni kuzatib boramiz: tushuntirishlar tayyorlaymiz, soʻrovlarga javob beramiz, qaror qabul qilinguniga qadar bahsli pozitsiyalarni tahlil qilishda ishtirok etamiz.

Nega Leader Audit

Leader Audit — auditorlik tashkiloti. 13 yillik amaliyot davomida biz 220 dan ortiq auditorlik tekshiruvini oʻtkazdik va mijozlarga 200 mlrd soʻmdan ortiq QQSni qaytarishga yordam berdik.

Butun Oʻzbekiston boʻylab ishlaymiz. Lizing boʻyicha qoplash vazifalarida yondashuvimiz oddiy: hujjatlar toʻplamini tekshiruvchi qanday tahlil qilsa, xuddi shunday tahlil qilish va ariza topshirishdan oldin zaif joylarni yopish.