Davlat boji: tadbirkorlar uchun stavkalar va toʻlash tartibi

Iqtisodiy sudga daʼvolar

Kichik biznes tadbirkorlik faoliyati doirasida sudga murojaat qilganda ilova 2-bandining «a»–«g» va «e» kichik bandlarida belgilangan stavkaning 50 foizini toʻlaydi.

• mulkiy xususiyatga ega daʼvo — daʼvo bahosining 2 foizi, lekin 1 BHMdan kam emas (ilovaning 2-bandi «a» kichik bandi);
• nomulkiy xususiyatga ega daʼvo — 10 BHM;
• toʻlovga qobiliyatsizlik (bankrotlik) toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatish haqida ariza — 3 BHM;
• xoʻjalik shartnomalarini tuzish, oʻzgartirish yoki bekor qilishdagi nizolar — 10 BHM;
• apellyatsiya, kassatsiya va taftish shikoyati — birinchi instansiyada toʻlanadigan stavkaning 50 foizi, mulkiy nizolarda — nizolashilayotgan summadan;
• hakamlik sudi qaroriga ijro varaqasi berish va xorijiy sud hamda arbitraj qarorlarini tan olish haqida ariza — 2 BHM;
• sud hujjatlarining nusxalari va dublikatlari — har bir bet uchun BHMning 2 foizi.

Shartli hisob-kitob misoli

Kompaniya xaridordan 100 mln soʻm qarzni iqtisodiy sudda undirmoqda. Boj — daʼvo bahosining 2 foizi, yaʼni 2 mln soʻm; bu 1 BHM (440 000 soʻm) minimumidan koʻp. Agar daʼvogar kichik tadbirkorlik subyekti boʻlsa va nizo uning tadbirkorlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlsa, boj stavkaning 50 foizi — 1 mln soʻm boʻladi. Qaror apellyatsiyada shikoyat qilinsa, shikoyat uchun boj — nizolashilayotgan summadan birinchi instansiya stavkasining yarmi.

Fuqarolik va maʼmuriy sudlar

Agar daʼvo bahosi chet el valyutasida ifodalangan boʻlsa, boj harakat amalga oshirilgan sanadagi Markaziy bank kursi boʻyicha soʻmda belgilanadi (Qonunning 17-moddasi).

• fuqarolik sudi, mulkiy xususiyatga ega daʼvo — daʼvo bahosining 4 foizi, lekin 1 BHMdan kam emas (ilovaning 1-bandi «a»);
• maʼmuriy sud, yuridik shaxs yoki YaTTning hokimiyat organlari va ularning mansabdor shaxslari qarorlari va harakatlari ustidan shikoyati — 10 BHM (3-band «b»);
• yuridik shaxs yoki YaTT tomonidan idoraviy normativ hujjat ustidan nizolashish — 20 BHM (3-band «a»);
• yuridik shaxs yoki YaTTning davlat roʻyxatidan oʻtkazish rad etilgani yoki undan boʻyin tovlangani ustidan shikoyati — 10 BHM (3-band «g»);
• maʼmuriy sudda zararni qoplash talabi — talab summasining 2 foizi, lekin 1 BHMdan kam emas (3-band «b¹»).

Biznesni roʻyxatdan oʻtkazish va akkreditatsiya

MChJ va YaTTni roʻyxatdan oʻtkazishning bosqichma-bosqich tartibi alohida maqolalarda koʻrib chiqilgan; bu yerda muhimi — boj roʻyxatdan oʻtkazishdan oldin toʻlanadi, toʻlanmaganligi yoki toʻliq toʻlanmaganligi esa davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish uchun asos (VM 66-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 40-bandi).

• Davlat xizmatlari markazlarida yuridik shaxs boʻlgan tadbirkorlik subyektlari, YaTT, oilaviy tadbirkorlikni davlat roʻyxatidan yoki qayta roʻyxatdan oʻtkazish — 1 BHM (ilovaning 7-bandi «b»);
• chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar — 1 BHM;
• sugʻurtalovchilar va sugʻurta brokerlari, auditorlik tashkilotlari, soliq maslahatchilari tashkilotlari, birjalar, lombardlar, investitsiya fondlari, bozorlar — 4 BHM;
• chet el tijorat tashkilotlari vakolatxonalarini akkreditatsiya qilish — 48 BHM (7-band «g»).

Litsenziyalar

Faoliyatning alohida turlariga litsenziyalar uchun boj har bir litsenziyalovchi organ boʻyicha belgilangan (ilovaning 20–33-bandlari). Masalan, Sogʻliqni saqlash vazirligining tibbiy faoliyatga litsenziyasi uchun — 5 BHM (31-band «b»); koʻpriklar va tunnellarni loyihalash va qurish uchun — 5 BHM, xavfi yuqori obyektlarni loyihalash va ulardan foydalanish uchun — 10 BHM (32-band).

Ayrim litsenziyalar boʻyicha boj har yili toʻlanadi: navbatdagi toʻlov keyingi yilning 1-yanvaridan kamida 30 kun oldin kiritiladi, muddati oʻtkazib yuborilsa, litsenziyaning amal qilishi toʻxtatiladi. Ariza berishdan oldin oʻz faoliyat turingiz boʻyicha stavka va davriylikni Qonun ilovasida tekshiring.

Qanday va qachon toʻlash kerak

• boj yuridik ahamiyatga molik harakat amalga oshirilgunga yoki hujjat berilgunga qadar — naqd yoki naqd pulsiz toʻlanadi (Qonunning 17-moddasi);
• naqd pulsiz toʻlov qogʻozdagi yoki elektron toʻlov hujjati bilan, naqd toʻlov — bank yoki davlat organi kassasi kvitansiyasi bilan tasdiqlanadi;
• Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali mustaqil murojaat qilinganda bojlar, yigʻimlar va boshqa toʻlovlar Davlat xizmatlari markazlari orqali yoki bevosita organda toʻlanadigan summaning 90 foizi miqdorida undiriladi (Qonunning 22¹-moddasi);
• bir nechta ish uchun bitta toʻlov topshiriqnomasi bilan toʻlansa, u ishlardan biriga ilova qilinadi.

Boj qachon qaytariladi

Boj toʻliq yoki qisman qaytariladi (Qonunning 18-moddasi), xususan, agar:

• u talab qilinganidan koʻp miqdorda toʻlangan boʻlsa;
• sud daʼvoni qaytargan yoki qabul qilishni rad etgan, notarius harakatni rad etgan boʻlsa;
• toʻlangan daʼvo yoki shikoyat sudga kelib tushmagan boʻlsa;
• ariza hakamlik bitimi, mediativ kelishuv yoki ayni tomonlar oʻrtasidagi davom etayotgan ish sababli koʻrmasdan qoldirilgan boʻlsa;
• 2026-yil 14-avgustdan — javobgarga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik ishi qoʻzgʻatilgan va talab shu ish doirasida koʻrilishi lozim boʻlsa (OʻRQ-1165).