Auditorlik protseduralari

Auditor dalillarni qanday usullar bilan yigʻadi va odatiy uchastkalarda qanday protseduralar qoʻllaniladi

Maʼlumotlar rasmiy manba bilan solishtirilgan: 2026-yil 11-oktabr

Oʻzbekistonda audit Auditning va ishonchni taʼminlaydigan topshiriqlarning xalqaro standartlari kengashi eʼlon qilgan auditning xalqaro standartlari boʻyicha oʻtkaziladi (OʻRQ-677, 9-modda). Protseduralar — auditorlik dalillarini olish usullari: XAS 500 ularning turlarini nomlaydi, XAS 330 nazorat vositalari testlarini va mohiyatan protseduralarni ajratadi.

Qonun auditorga protseduralar tayanadigan huquqlarni beradi: hujjatlarni toʻliq hajmda olish, mol-mulkning haqiqatda mavjudligini tekshirish, uchinchi shaxslardan tushuntirishlar va yozma tasdiqnomalar olish (28-modda).

Protseduralar turlari

Inspeksiya — hujjatlar va aktivlarni oʻrganish: shartnomalar, dalolatnomalar, asosiy vositalar.
Kuzatish — jarayonda ishtirok etish: zaxiralar va kassa inventarizatsiyasi.
Tashqi tasdiqnoma — banklar va kontragentlarning yozma javoblari (XAS 505).
Qayta hisoblash — arifmetikani tekshirish: amortizatsiya, QQS, zaxiralar.
Qayta bajarish — auditor mijozning nazorat protsedurasini oʻzi bajaradi.
Tahliliy protseduralar — koʻrsatkichlarni solishtirish va chetlanishlarni izlash.
Soʻrov — rahbariyat va xodimlarga ogʻzaki va yozma savollar.

Nazorat testlari va mohiyatan protseduralar

Nazorat vositalari testlari kompaniya nazoratlari (toʻlovlarni kelishish, solishtirishlar) ishlayaptimi yoki yoʻqligini tekshiradi. Mohiyatan protseduralar summalarning oʻzidagi buzilishlarni izlaydi: batafsil testlar va tahlil. Nazoratlar qanchalik zaif boʻlsa, mohiyatan protseduralar shunchalik koʻp boʻladi.

Uchastka — odatiy protseduralar

Pul mablagʻlari: banklar tasdiqnomasi, kassani qayta sanash, koʻchirmalarni solishtirish.
Debitorlik qarzi: kontragentlar tasdiqnomasi, qarz muddatini tahlil qilish, keyingi tushumlar.
Zaxiralar: inventarizatsiyani kuzatish, baholash testi, hisobdan chiqarishlarni tekshirish.
Asosiy vositalar: hujjatlar va obyektlarni inspeksiya qilish, amortizatsiyani qayta hisoblash.
Tushum: oylar boʻyicha tahlil, davrni ajratish testi, ESF bilan solishtirish.
Soliqlar: qayta hisoblash, hisobot va shaxsiy hisobvaraqlar bilan solishtirish.

Muhimlik va tanlov bilan bogʻliqligi

Protseduralar hajmini muhimlik va xavflarni baholash belgilaydi: xavfli moddalar boʻyicha — batafsil testlar koʻproq va tanlov kengroq. Protseduralar natijalari ishchi hujjatlarda rasmiylashtiriladi va xulosa asosida yotadi (39-modda).

Audit rejalashtiryapsizmi?

Uchastkalaringiz boʻyicha qanday protseduralar kerak boʻlishini va nimani oldindan tayyorlash kerakligini aytib beramiz.

«Majburiy audit» xizmatiga oʻtish

Koʻp beriladigan savollar

Oʻzbekistonda auditorlar qanday standartlarni qoʻllaydi?

Xalqaro buxgalterlar federatsiyasining IAASB kengashi eʼlon qiladigan auditning, sifat nazoratining va bogʻliq topshiriqlarning xalqaro standartlari (OʻRQ-677, 9-modda).

Auditor kontragentlarimizdan tasdiqnoma soʻrashi mumkinmi?

Ha, uchinchi shaxslardan axborotning yozma tasdiqnomalarini olish — auditorlik tashkilotining huquqi (28-modda).

Shuningdek oʻqing

Barcha maqolalar →

Mavzuga doir maqolalar

Manbalar

Закон «Об аудиторской деятельности» № ЗРУ-677 — ст. 9, 28, 39

Leader Audit hamkori bilan uchrashuv belgilang

Birinchi konsultatsiya bepul. Xalqaro tajribaga ega mutaxassislardan biznes xatarlarini baholatib oling.

Birinchi qo'ng'iroq bosqichida to'liq maxfiylik

24 soat ichida javob

Majburiyatsiz