Xodimlarni kompaniya hisobidan ovqatlantirish: hisob va soliqlar

Boshlangʻich qoida: ovqat — xodimning daromadi

SK mantigʻi shunday: tashkilot xodim manfaatlarida tovar yoki xizmatlar uchun haq toʻlasa yoxud unga mulk va xizmatlarni bepul bersa, xodimda moddiy naf koʻrinishidagi daromad paydo boʻladi (SK 376-moddasi). Bepul tushlik aynan muayyan inson manfaatida koʻrsatilgan xizmat yoki tovardir.

Bu qoida SK 369-moddasi ikkinchi qismida boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa amal qiladi — daromad hisoblanmaydigan xarajatlar aynan oʻsha yerda sanab oʻtilgan. Shu sababli ovqatning har qanday turida birinchi savol: u 369-modda bandlaridan biriga toʻgʻri keladimi.

Ovqat qachon daromad hisoblanmaydi

SK 369-moddasi soliq agentlarining jismoniy shaxs manfaatiga qilgan xarajatlarini sanaydi, ular soliq toʻlovchining daromadi sifatida qaralmaydi. Ovqat uchun unda ikkita asos bor.

Birinchisi — mehnat sharoiti noqulay ishlarda band xodimlarni qonunchilikda belgilangan tartibda davolash-profilaktika ovqati (shuningdek sut, gazlangan shoʻr suv, himoya vositalari) bilan taʼminlash. Ikkinchisi — alohida toifadagi xodimlarni xizmat vazifalarini bajarish chogʻida ovqat bilan taʼminlash, lekin faqat qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda.

Matndan asosiy shart koʻrinib turibdi: ikkala norma ham boshqa hujjatlarga havola qiladi. Direktorning “hammani ovqatlantiramiz” degan qarori yetarli emas — sizning xodimlar toifangiz va ish turingiz uchun qonunchilikda asos boʻlishi kerak.

• xodimlar mehnat sharoiti noqulay ishlarda band, ovqat qonunchilikda belgilangan tartibda beriladi;
• xodimlar toifasi va holat qonunchilikda aniq nazarda tutilgan, ovqat xizmat vazifalarini bajarish chogʻida beriladi;
• asos hujjatlar bilan tasdiqlangan: buyruq, lavozimlar roʻyxati, tabel yoki ovqat haqiqatda berilganini aks ettiruvchi boshqa hisob.

Imtiyoz boʻlmasa nima boʻladi

Agar ovqat 369-modda bandlaridan hech biriga kirmasa, u xodimning daromadi boʻlib qoladi. Shu bilan birga SK 373-moddasi ovqat va yoʻl chiptalari qiymatini yoki ularning qiymatini qoplashni mehnat haqi koʻrinishidagi daromadga kiradigan kompensatsiya toʻlovlariga kiritadi. Shu mantiq boʻyicha kafe cheklarini qoplash ham daromadga kiradi.

Mehnat haqi koʻrinishidagi daromad — mehnat munosabatlarida turgan xodimga hisoblangan va toʻlangan barcha toʻlovlardir (SK 371-moddasi). Ijtimoiy soliq bazasi SK 371-moddasiga muvofiq toʻlanadigan xarajatlar yigʻindisi sifatida aniqlanadi (SK 404-moddasi), demak, mehnat haqiga kiritilgan ovqat bu bazaga ham tushadi. Rezident uchun JShDS stavkasi — 12 foiz (SK 381-moddasi).

Tashkilot bunda soliq agenti boʻladi: xodim daromadidan JShDSni ushlab qoladi va toʻlovni hisobotda aks ettiradi. Ovqat natura shaklida berilgan boʻlsa, qiymat sotib olish narxi yoki tannarxdan kelib chiqib aniqlanadi (SK 376-moddasi).

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar)

Faraz qilaylik, kompaniya xodimga tushliklarni cheklar boʻyicha qoplaydi va unga 369-modda boʻyicha imtiyoz yoʻq. Oy davomida 550 000 soʻm qoplandi (shartli misol: 22 ish kuni uchun kuniga 25 000 soʻm). Rezident uchun 12 foiz stavkadagi JShDS 550 000 × 12% = 66 000 soʻmni tashkil etadi.

Bu summa xodim daromadiga kiritiladi, qoplangan 550 000 soʻm esa SK 371-moddasi boʻyicha toʻlov sifatida ijtimoiy soliq bazasiga kiradi. Misoldagi raqamlar shartli: haqiqiy summalar va asoslarni oʻz hujjatlaringiz boʻyicha tekshiring.

Sanoat korxonalari uchun ijtimoiy soliq imtiyozi

SKda alohida vaqtinchalik imtiyoz bor: oʻrtacha oylik ish haqi eng kam ish haqining kamida ikki baravari boʻlgan mahalliy sanoat korxonalarining xodimlarni tashish va ovqatlantirish xarajatlari har bir xodim uchun oyiga bir bazaviy hisoblash miqdorigacha boʻlgan qismida ijtimoiy soliq bazasidan kamaytiriladi. U 2026-yil 1-yanvardan 2028-yil 1-yanvargacha amal qiladi.

Bu faqat ijtimoiy soliq bazasini kamaytirish. U ovqat JShDSga tortiladimi yoki yoʻq degan savolga javob bermaydi, shuning uchun bunday ovqat uchun JShDS 369 va 376-moddalar boʻyicha alohida baholanadi. Agar siz sanoat korxonasi boʻlsangiz, ish haqi va xarajatlar tarkibi boʻyicha imtiyoz shartlari har bir xodim uchun bajarilishini tekshiring.

Tipik xatolar

Muammolar koʻpincha murakkab norma emas, hujjatlarning yoʻqligi va notoʻgʻri tasniflash tufayli yuzaga keladi.

• ovqatni “odatiy” soliqsiz deb hisoblash, uni berishni majburiy qiladigan yoki ruxsat etadigan qonunchilik hujjatiga havolasiz;
• noqulay mehnat sharoiti uchun imtiyozni ofis xodimlariga ham tatbiq etish;
• cheklarni naqd pulda qoplab, uni daromad sifatida hisobga olmaslik, vaholanki ovqat qiymatini qoplash SK 373-moddasi boʻyicha daromadga kiradi;
• ovqat berilishini xodimlar kesimida yuritmaslik — tekshiruvda kimga va qachon berilgani tasdiqlanmaydi;
• ijtimoiy soliq va JShDSni adashtirish: ijtimoiy soliq bazasi boʻyicha imtiyoz xodimni JShDSdan ozod qilmaydi.