Sayyor soliq tekshiruvi: qanday tayyorlanish va yoʻqotishlarsiz oʻtish

SK 139-moddasi boʻyicha sayyor tekshiruv

• predmeti — soliqlarni hisoblash va toʻlash boʻyicha alohida majburiyatlarning bajarilishi, hujjatlar, tovar-moddiy qimmatliklar va pul harakatini tahlil qilish;
• asos — soliq organi rahbarining buyrugʻi: tekshiriladigan shaxs, tekshiruvchilar, muddatlar va maqsad;
• muddat — 10 kundan koʻp emas; tugashi — dalolatnoma topshirilgan yoki shaxsiy kabinetga yuborilgan kun;
• tekshiruv davomida xronometraj tekshiruvi hamda NKT va toʻlov terminallarini tekshirish mumkin.

Kameral tekshiruv va soliq auditidan farqi

• kameral — soliq toʻlovchiga chiqmasdan va hujjatlarni talab qilib olmasdan (138-modda);
• soliq auditi — davr uchun soliqlar toʻgʻri hisoblangani va toʻlanganini tekshirish, 30 kun oldin xabar berilgan holda (140-modda);
• sayyor — alohida majburiyatlarni 10 kun davomida nuqtali tekshirish (139-modda).

Amalda sayyor tekshiruv kameraldan qanday farq qiladi

Kameral tekshiruv inspeksiyada taqdim etilgan hisobot boʻyicha oʻtadi: deklaratsiyalar va soliq organi allaqachon olgan maʼlumotlar tahlil qilinadi. Kompaniya bunda koʻpincha faqat tushuntirishlar va tasdiqlovchi hujjatlar orqali ishtirok etadi.

Sayyor tekshiruv boshqacha tuzilgan. Inspektorlar kompaniyaga keladi, hujjatlarning asl nusxalariga kirish huquqini oladi, binolarni koʻzdan kechirishi, xodimlardan soʻrashi va operatsiyalarning hisobda qanday aks ettirilganiga haqiqatda mos kelishini tekshirishi mumkin. Tahlil chuqurligi taqqoslab boʻlmaydigan darajada.

• birlamchi hujjatlarning asl nusxalari bilan ishlash
• binolar va saqlash joylarini koʻzdan kechirish
• xodimlardan tushuntirishlar olish
• bir vaqtning oʻzida bir nechta soliqni tekshirish
• bitimlarning faqat rasmiylashtirilishini emas, realligini tahlil qilish

Odatda tekshiruv uchun nima asos boʻladi

Soliq organlari xavfga yoʻnaltirilgan yondashuv bilan ishlaydi: kompaniyalar tasodifan emas, hisobot va tashqi maʼlumot manbalaridan koʻrinadigan belgilar majmui boʻyicha tanlanadi. Aniq mezonlar va ularning vazni vaqti-vaqti bilan qayta koʻrib chiqiladi.

Amalda koʻrsatkichlarning keskin oʻzgarishi, aylanmalar oʻsib borayotganda barqaror zarar, katta miqdordagi chegirmalar, muammoli belgilarga ega kontragentlar bilan ishlash va kompaniya hamda uning hamkorlari maʼlumotlari oʻrtasidagi farqlar eʼtiborni tortadi.

Tartib qanday oʻtadi

Tekshiruv uni oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror va tekshiruvchilarning hujjatlarini koʻrsatishdan boshlanadi. Shu paytdan boshlab kompaniya tekshirilayotgan davr hujjatlariga kirishni taʼminlashi va inspektorlar ishlashi uchun joy ajratishi shart.

Keyin asosiy bosqich keladi: hujjatlarni soʻrash, tushuntirishlar, zarur boʻlsa — inventarizatsiya va koʻzdan kechirish. Hammasi natijalarni rasmiylashtirish, kompaniyani xulosalar bilan tanishtirish va qaror chiqarilgunga qadar eʼtirozlar taqdim etish imkoniyati bilan yakunlanadi.

• tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi qarorni koʻrsatish
• inspektorlar talablari boʻyicha hujjatlarni topshirish
• munozarali operatsiyalar boʻyicha tushuntirishlar
• tekshiruv natijalarini rasmiylashtirish
• eʼtirozlarni tayyorlash va topshirish
• rozi boʻlmaganda qarorga shikoyat qilish

Birinchi navbatda nimalar tekshiriladi

Eʼtibor markazi soha va biznes tuzilmasiga bogʻliq, lekin odatiy zonalar toʻplami barqaror. Xarajatlarning asoslanganligi, chegirmalarga boʻlgan huquq, tushum aks ettirilishining toʻliqligi va oʻzaro bogʻliq shaxslar bilan operatsiyalarning toʻgʻriligi tekshiriladi.

Alohida yoʻnalish — xoʻjalik operatsiyalarining realligi. Inspektorlarni nafaqat imzolangan shartnoma va hisobvaraq borligi, balki xizmat haqiqatan koʻrsatilgani, tovar esa yetkazib berilgani va kompaniya faoliyatida ishlatilganining tasdigʻi ham qiziqtiradi.

• tushumni tan olishning toʻliqligi
• xarajatlarning hujjat bilan tasdiqlanganligi
• qoʻllanilgan chegirmalarning qonuniyligi
• oʻzaro bogʻliq shaxslar bilan operatsiyalar
• xodimlar bilan hisob-kitoblarning rasmiylashtirilishi
• tashqi iqtisodiy operatsiyalar, agar ular boʻlsa

Oldindan qanday tayyorlanish kerak

Ishonchli tayyorgarlik — muntazam oʻz-oʻzini tekshirish. Hujjatlardagi boʻshliqlarni tekshiruvdan bir yil oldin, kontragent hali aloqada boʻlib, imzolarni tiklash mumkin boʻlgan paytda topish ularning yoʻqligini inspektorga tushuntirishdan ancha arzon.

Kompaniyalarga asosiy xavf zonalari boʻyicha soliq diagnostikasi tahlilini oʻtkazish va shartnomalar bazasini tartibga keltirishni tavsiya qilamiz. Tekshiruvchilar bilan oʻzaro hamkorlikning ichki tartibini ham alohida mustahkamlash kerak: kim muloqot qiladi, kim hujjatlarni topshiradi, kim tushuntirishlarni kelishadi.

• yirik bitimlar boʻyicha birlamchi hujjatlarni solishtirish
• shartnomalar va ilovalarning toʻliqligini tekshirish
• kontragentlar tahlili va ular boʻyicha dosye
• byudjet bilan hisob-kitoblarni solishtirish
• tekshiruv vaqtidagi xatti-harakatlarning ichki reglamenti
• inspeksiya bilan yagona aloqa nuqtasini belgilash

Tekshiruv vaqtida oʻzini qanday tutish kerak

Asosiy tamoyil — hujjatlarni yozma talablar boʻyicha topshirish va topshirilganlar tarkibini qayd etish. Bu kompaniyani hujjat goʻyoki taqdim etilmagani haqidagi nizolardan himoya qiladi va tekshiruv mantigʻini tushunish imkonini beradi.

Tushuntirishlarni yozma va kelishilgan holda tayyorlagan maʼqul. Tafsilotlardan xabardor boʻlmagan xodimlarning ogʻzaki javoblari koʻpincha muammolar manbaiga aylanadi: noaniq taʼrif bayonnomaga tushadi va keyin dalil sifatida ishlatiladi.

Topshirilgan hujjatlar nusxalarini saqlash tartibini ham oldindan belgilash foydali. Amaliyot shuni koʻrsatadiki, tekshiruvchilarga topshirilgan toʻplam koʻpincha kompaniya topshirgan deb hisoblagan narsadan farq qiladi va nusxalar hamda roʻyxatsiz haqiqatni tiklab boʻlmaydi. Har bir topshiriladigan hujjatning nusxasini olishni va sanalar bilan reyestr yuritishni tavsiya qilamiz. Bu ayni paytda mehnat sarfini biroz oshiradi, lekin butun bir nizolar sinfini bartaraf etadi, shu bilan birga aynan qaysi operatsiyalar tekshiruv markazida ekanini tahlil qilish imkonini beradi.

Leader Audit mutaxassislari tomonidan tekshiruvni kuzatib borish

Biz istalgan bosqichda ulanamiz: tekshiruvdan oldin — xavflar diagnostikasi bilan, tekshiruv vaqtida — oʻzaro hamkorlikni kuzatib borish bilan, keyin — eʼtirozlar tayyorlash va shikoyat qilish bilan. 13 yillik amaliyot va 220 dan ortiq tekshiruv davomida soliq nazorati mantigʻini ichkaridan tushunamiz.

Bizning vazifamiz bahs uchun bahslashish emas, kompaniya pozitsiyasini hujjatlar bilan tasdiqlanadigan holatga keltirish. Bu qoʻshimcha hisoblashlar summasini ham, takroriy qiziqish ehtimolini ham kamaytiradi.

• tekshiruv oldidan soliq xavflari diagnostikasi
• tekshiruvdan oldin hujjatlarni tartibga keltirish
• inspeksiya bilan oʻzaro hamkorlikda kuzatib borish
• tushuntirish va eʼtirozlarni tayyorlash
• shikoyat qilish istiqbollarini baholash