Mebel ishlab chiqarish buxgalteriyasi: materiallar, buyurtmalar, tannarx

Nega buyurtma asosidagi mebel uchun buyurtmali usul mos keladi

Standart tannarxni aniqlashning asosiy usullarini sanab oʻtadi: oddiy, meʼyoriy, buyurtmali va bosqichli. 4-sonli BHMS matniga koʻra, buyurtmali usul yakka tartibdagi va koʻp seriyali boʻlmagan ishlab chiqarishga ega tashkilotlarda qoʻllanadi: xarajatlar alohida buyurtmalar boʻyicha identifikatsiya qilinadi va hisobga olinadi. Har bir shkaf aniq bir toqchaga moslab yasaladigan ustaxona uchun aynan shu usul mos.

Buyurtma obyekti buyum, bir xil buyumlarning mayda turkumi yoki taʼmirlash va montaj ishlari boʻlishi mumkin. Agar siz bir vaqtning oʻzida, masalan, garnitur yasab, uni kvartirada oʻrnatsangiz, buyum uchun bitta buyurtma ochib, montajni uning ichida yoki alohida buyurtma sifatida hisobga olish qulay — asosiysi, tanlangan qoida hisob siyosatida bayon etilgan boʻlishi kerak.

Standart tannarxni aniqlashning qoʻllanadigan usullari tashkilotning hisob siyosatida aks ettirilishini bevosita talab qiladi. Shu sababli hujjatda quyidagilarni yozib qoʻyish kerak: nima buyurtma hisoblanadi, buyurtmalarga qanday raqam beriladi, sexning umumiy xarajatlari qaysi qoida boʻyicha taqsimlanadi.

Buyurtma tannarxiga nima kiradi

Tashkilotning oʻzi tayyorlagan zaxiralarning tannarxi sifatida ularning ishlab chiqarish tannarxi tan olinadi. Unga ishlab chiqarish bilan bevosita bogʻliq xarajatlar — toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita xarajatlar kiritiladi. Standart ularni elementlar boʻyicha guruhlaydi.

Mebel buyurtmasi uchun bu quyidagicha koʻrinadi:

• materiallar: plitalar, kromka, furnitura, mahkamlash buyumlari, lak va yelim — bevosita va bilvosita moddiy xarajatlar (qaytariladigan chiqindilar qiymatisiz);
• ishlab chiqarish bilan bogʻliq mehnatga haq toʻlash: yigʻuvchilar, kesuvchilar, boʻyoqchilar, stanokchilar va ularga hisoblangan ajratmalar;
• ishlab chiqarishga moʻljallangan stanoklar va boshqa uskunalar amortizatsiyasi;
• ishlab chiqarish xususiyatiga ega boshqa xarajatlar: sex energiyasi, uskunani taʼmirlash, sarf instrumenti.

Buyurtma tannarxiga nima kirmaydi

Standart ishlab chiqarish tannarxidan realizatsiya xarajatlarini, tashkilotni boshqarish boʻyicha umumiy (maʼmuriy) xarajatlarni, boshqa operatsion xarajatlarni, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarni va favqulodda zararlarni chiqarib tashlaydi. Amalda ustaxonalar koʻpincha aynan shu yerda xato qiladi.

• direktor, buxgalter va savdo menejerining ish haqi — maʼmuriy yoki realizatsiya xarajatlari, muayyan buyurtma xarajati emas;
• reklama, sayt va reklama kabinetlari uchun toʻlov, salon komissiyasi — realizatsiya xarajatlari;
• stanok sotib olish uchun kredit boʻyicha foizlar — moliyaviy faoliyat xarajatlari;
• ofis yoki shourum ijarasi — sex xarajati emas: agar bu xarajatlar boshqaruv bilan yoki sotuv bilan bogʻliq boʻlsa, ular buyurtma tannarxiga kirmaydi.

Tugallanmagan ishlab chiqarish va tannarx aniqlanadigan payt

Buyurtmali usulda buyurtma bajarilguniga qadar barcha xarajatlar tugallanmagan ishlab chiqarish hisoblanadi. Buyurtma tannarxi u yakunlangandan keyin aniqlanadi, buyurtma boʻyicha xarajatlarning butun summasi uning tannarxini tashkil qiladi. Agar buyurtma bir xil buyumlardan iborat boʻlsa, masalan, oʻnta bir xil tumbadan, bir birlik tannarxi buyurtma xarajatlarini buyumlar soniga boʻlish orqali topiladi.

Amalda bu shuni anglatadiki: oshxona yigʻilib, topshirilmaguncha, u boʻyicha xarajatlar buyurtma kartochkasida tugallanmagan ishlab chiqarish sifatida toʻplanadi. Ustaxona bir vaqtning oʻzida bir nechta buyurtmani yuritsa, oy oxirida tugallanmagan ishlab chiqarish — barcha ochiq buyurtmalar boʻyicha xarajatlar yigʻindisi.

Shartli misol (raqamlar tasvir uchun oʻylab topilgan). Korpusli mebel buyurtmasi boʻyicha bir oyda yigʻilgan: materiallar 10 000 shartli birlik, ishlab chiqarish ishchilarining ajratmalar bilan ish haqi 4 000, stanoklar amortizatsiyasi va sex energiyasining ulushi 1 000. Buyurtma bu oyda topshirilmagan, shuning uchun 15 000 tugallanmagan ishlab chiqarishda qoladi. Keyingi oyda yana 2 000 xarajat qoʻshildi, buyurtmachi buyurtmani qabul qildi — buyurtma tannarxi 17 000 boʻladi.

Materiallar: qanday hisobdan chiqarish va buyurtmachi materiali bilan nima qilish

Qoldiqlar va ishlab chiqarishga berilgan materiallar qiymati quyidagi usullardan biri bilan aniqlanadi: tegishli birlikning identifikatsiyalangan tannarxi boʻyicha, oʻrtacha tortilgan qiymat (AVECO) boʻyicha yoki FIFO boʻyicha. Zaxiralarning har bir guruhi boʻyicha hisobot yili davomida faqat bitta usul qoʻllanadi. Plita materiallari va furnitura uchun odatda oʻrtacha tortilgan baho qulay, bitta buyurtmaga olingan qimmat massiv yoki eksklyuziv furnitura uchun esa identifikatsiyalangan baho.

Alohida masala — buyurtmachi materiali. Buyurtmachi baʼzan oʻz toshini, fasadlarini yoki furniturasini olib keladi. Fuqarolik kodeksiga koʻra, pudratchi bunday materialdan tejamkorlik bilan foydalanishi, ish tugagach sarflangan material boʻyicha hisobot berishi va qoldiqni qaytarishi yoki buyurtmachining roziligi bilan ish narxini kamaytirishi shart. Agar buyurtmachi fuqaro boʻlsa va ish maishiy pudrat shartnomasi boʻyicha bajarilsa, shartnoma tuzilganda quyidagilar kvitansiyada yoki boshqa hujjatda koʻrsatiladi: materialning aniq nomi, taʼrifi va tomonlar kelishuvi bilan aniqlanadigan narxi.

Amalda buyurtmachi materialini dalolatnoma boʻyicha qabul qilib, oʻz zaxiralaridan alohida saqlash va uning buyumga sarfini oʻz materialingiz kabi qatʼiy qayd etish lozim: aks holda qabul qilishda qoldiq yuzasidan nizo chiqadi. Bunday materialni schyotlarda aynan qanday aks ettirishni hisob siyosatida buxgalter bilan birga belgilang.

Hujjatlar va buyurtma boʻyicha ish tartibi

Buyurtma asosidagi mebel uchun amaliy minimal hujjatlar toʻplami quyidagicha. Pudrat shartnomasi: unga koʻra pudratchi buyurtmachi topshirigʻi boʻyicha muayyan ishni bajarib, uning natijasini topshirishga, buyurtmachi esa uni qabul qilib, toʻlashga majbur. Qonunchilik yoki tomonlar kelishuvida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ish pudratchining xavfi ostida bajariladi. Buyurtmachi fuqaro boʻlsa, maishiy pudrat shartnomasi amal qiladi: u pudratchi buyurtmani qabul qilganini tasdiqlovchi kvitansiya yoki boshqa hujjat berilgan paytdan boshlab tuzilgan hisoblanadi.

Agar maishiy pudrat shartnomasi boʻyicha ish pudratchining materialidan bajarilsa, Fuqarolik kodeksiga koʻra buyurtmachi materialning qiymatini shartnoma tuzilganda toʻliq yoki shartnomada koʻrsatilgan qismida toʻlaydi, yakuniy hisob-kitob esa ishni olishda amalga oshiriladi. Bunday oldindan toʻlovni hisobda aks ettirish tartibini buxgalter bilan oldindan kelishib, hisob siyosatida mustahkamlab qoʻygan maʼqul.

• shartnoma va spetsifikatsiya (oʻlchamlar, materiallar, furnitura, bosqichlar, toʻlov tartibi);
• xarajatlar toʻplanadigan buyurtma kartochkasi: materiallar — chiqim yuk xatlari boʻyicha, soatlar — tabel yoki naryadlar boʻyicha, sex xarajatlari ulushi;
• buyurtma raqami koʻrsatilgan holda materiallarni sexga berish talabnomalari;
• buyurtmachi materiali boʻlsa, materialni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi;
• bajarilgan ishni qabul qilish dalolatnomasi: buyurtmachi bajarilgan ishni koʻzdan kechirib qabul qilishi va kamchiliklar haqida darhol xabar berishi shart, kamchiliklar boʻlsa, dalolatnomani eslatma bilan imzolash kerak;
• topshirishdan keyin xarajatlar yigʻma qaydnomasi va buyurtma tannarxi hisob-kitobi.

Tipik xatolar

Mebel ustaxonalari hisobiga oid savollarning aksariyati yildan-yilga takrorlanadi.

• plitalar sotib olinganda xarajatlar buyurtmaga bogʻlanmasdan darhol xarajatga chiqariladi, shu sababli buyurtma boʻyicha tannarx va foydani hisoblab boʻlmaydi;
• maʼmuriy xarajatlar va reklama ishlab chiqarish tannarxiga kiritiladi, tannarx oshirib koʻrsatiladi;
• buyurtmachidan oldindan toʻlov oʻylangan qoidasiz aks ettiriladi, hisob siyosatida uni hisobga olish tartibi yoʻq;
• buyurtmachi materiali oʻz omboringiz bilan aralashib ketadi, qoldiqni tasdiqlab boʻlmaydi;
• sof realizatsiya qiymati tekshirilmaydi: standart zaxiralarni, agar u tannarxdan past boʻlsa, shu qiymat boʻyicha koʻrsatishni va uni zaxiralarning har bir birligi (turi) boʻyicha aniqlashni talab qiladi, masalan, tayyor, ammo buyurtmachi olmagan buyum boʻyicha;
• materiallarni baholash usullari yil davomida hisob siyosatida qayd etilmasdan oʻzgartiriladi.

Yordam kerak boʻlsa, nima qilish kerak

Buyurtmali hisob birlamchi hujjatlarda intizomni talab qiladi: buyurtma raqami bilan material chiqimi yuk xatlari, naryadlar, dalolatnomalar. Ularni obyektdagi usta yoki salon menejeri yuritsa, buxgalteriyaga maʼlumot kechikib keladi va tannarx “qoldiq tamoyili” boʻyicha hisoblanadi. Sxemani boshida bir marta tuzish tekshiruv paytida raqamlarni tuzatishdan osonroq. Hisobni tashkil etish, buyurtmali usulni joriy qilish va qoidalarni hisob siyosatida mustahkamlash — buxgalteriya xizmatining vazifasi.