MChJ uchun buxgalteriya xizmatlari: hisob, soliqlar, ish haqi va hisobot

Qonun MChJdan nimani talab qiladi

MChJ yuridik shaxs sifatida buxgalteriya hisobi subyekti hisoblanadi («Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida»gi Qonun, 6-modda), shuning uchun unga qoʻyiladigan talablar YaTTga qaraganda kengroq:

• hisobni ikki yoqlama yozuv usulida yuritish (Qonunning 4-moddasi);
• operatsiyalarni birlamchi hujjatlar, shu jumladan elektron hujjatlar bilan rasmiylashtirish (Qonunning 14-moddasi);
• hisob siyosatini tasdiqlash, ichki nazoratni tashkil etish va hujjatlar saqlanishini taʼminlash (Qonunning 11-moddasi);
• aktivlar va majburiyatlarni inventarizatsiya qilish (Qonunning 16-moddasi);
• birlamchi hujjatlar, registrlar va hisobotni hisobot yilidan keyin kamida besh yil saqlash (Qonunning 29-moddasi).

Moliyaviy hisobot: nima va qachon topshiriladi

Yillik moliyaviy hisobot BHMS boʻyicha hisobot yilidan keyingi yilning 1-martidan, MHXS boʻyicha — 1-mayidan kechiktirmay taqdim etiladi (Iqtisodiyot va moliya vazirligining 181-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Nizomning 7-bandi, roʻyxat raqami 3567, 2025-yil 1-yanvardan amal qiladi). Choraklik moliyaviy hisobotlar soliq organlari va statistika organlariga 2023-yil 1-yanvardan topshirilmaydi (PQ-419).

Tarkibi oʻlchamga bogʻliq: mikrofirmalar va kichik korxonalarda yillik hisobot — bu buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot (Nizomning 10-bandi), qolganlarda ularga pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot, xususiy kapital toʻgʻrisidagi hisobot va izohlar qoʻshiladi (Qonunning 22-moddasi).

MChJ soliqlari: umumiy rejim yoki aylanmadan olinadigan soliq

Rejim buxgalteriya ishi ritmini belgilaydi. Yillik jami daromadi 1 mlrd soʻmgacha boʻlgan MChJ QQS va foyda soligʻi oʻrniga aylanmadan olinadigan soliqni toʻlashga haqli (SK 461-moddasi 1-qismi 1-bandi, 462-moddasi 1-qismi), lekin hammasi emas: masalan, importchilar va aksiz toʻlanadigan tovarlar ishlab chiqaruvchilari uni qoʻllamaydi (SK 461-moddasi 2-qismi).

• QQS — 12% (SK 258-modda), soliq davri — oy (SK 259-modda); xaridlar va sotuvlar reyestrlari maʼlumotlari bilan hisobot va toʻlov — keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay (SK 273-modda).
• Foyda soligʻi — umumiy stavka 15% (SK 337-moddasi 1-qismi 12-bandi), hisobot davri — chorak (SK 338-modda); hisobot — chorakdan keyingi oyning 20-sanasigacha, yillik hisobot — 1-martgacha (SK 339-modda).
• Aylanmadan olinadigan soliq — bazaviy stavka 4% (SK 467-moddasi 1-qismi 1-bandi); hisobot har oy 15-sanagacha, yillik — 15-fevralgacha (SK 470-modda). Unga yangi yildan, soliq organini kamida 10 kun oldin xabardor qilgan holda oʻtish mumkin (SK 462-moddasi 2-qismi), yangi MChJ esa rejimni roʻyxatdan oʻtishda tanlaydi (SK 462-moddasi 4-qismi).
• 1 mlrd soʻmdan oshganda jamiyat oshgan kundan boshlab QQS va foyda soligʻiga oʻtadi (SK 462-moddasi 7-qismi).

Soliq organi shakllantiradigan hisobotlar

2026-yil 1-yanvardan yuridik shaxslarning QQS, aylanmadan olinadigan soliq, JShDS, ijtimoiy soliq, mol-mulk soligʻi va yer soligʻi boʻyicha hisobotini soliq organi oʻzi — oʻz axborot tizimi maʼlumotlari va soliq toʻlovchi shaxsiy kabinetda kiritadigan maʼlumotlar asosida shakllantiradi. Agar u hisob bilan farq qilsa, tuzatilgan hisobot besh kun ichida, lekin topshirish muddatidan kechiktirmay beriladi; tuzatishlarsiz hisobot shakllantirilgan holida qabul qilingan hisoblanadi (SK 81-modda). Bunday hisobotlarni birlamchi hujjatlar bilan solishtirish buxgalter oylik ishining majburiy qismiga aylandi.

Ish haqi, kadrlar va ishtirokchilarga toʻlovlar

• JShDS — 12% (SK 381-moddasi 1-qismi); soliq daromad toʻlanishi bilan bir vaqtda, lekin hisobot topshirish muddatidan kechiktirmay oʻtkaziladi (SK 390-modda). Soliq agentining hisoboti — har oy 15-sanagacha, yil yakunlari boʻyicha — 15-fevralgacha (SK 389-modda).
• Ijtimoiy soliq — 12% (SK 405-moddasi 1-qismi 1-bandi); hisobot va toʻlov — har oy 15-sanagacha, yillik hisobot — 15-fevralgacha (SK 407-modda).
• Ish haqi yarim oyda kamida bir marta toʻlanadi: avans va qolgan qismi oʻrtasidagi tanaffus, qoida tariqasida, 16 kundan oshmaydi (MK 253-modda).
• Toʻliq ishlangan norma uchun oylik ish haqi mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan past boʻlishi mumkin emas (MK 245-modda); 2026-yil 1-sentabrdan bu miqdor — 1 360 000 soʻm (PF-115).
• Ishdan boʻshatilganda barcha tegishli summalar mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni toʻlanadi (MK 254-modda).
• Ishtirokchilar — Oʻzbekiston rezidenti boʻlgan jismoniy shaxslarga dividendlar 5% stavkada JShDSga tortiladi (SK 381-moddasi 2-qismi).

Elektron hisobvaraq-fakturalar

MChJ xaridorlarga hisobvaraq-fakturalarni, qoida tariqasida, ESF axborot tizimida elektron shaklda taqdim etishi shart; istisno — kassa cheki berilgan holda sotish. Narx yoki miqdor oʻzgarganda qoʻshimcha yoki tuzatilgan hisobvaraq-faktura taqdim etiladi (SK 47-modda).

QQS toʻlovchisida xaridlar va sotuvlar reyestrlari maʼlumotlari QQS hisobotiga kiradi (SK 273-modda), shuning uchun 20-sanagacha buxgalter kiruvchi va chiquvchi ESFlarni shartnomalar, dalolatnomalar va yuk xatlari bilan solishtiradi. Aylanmadan olinadigan soliqda hisobvaraq-fakturalarni taqdim etish va xaridlar hamda sotuvlar kitoblarini yuritish majburiyati saqlanib qoladi (SK 462-modda).

Hisob qanday topshiriladi va xizmatga nima kiradi

Topshirish toʻrt bosqichda oʻtadi: diagnostika (qoldiqlar, yopilmagan davrlar, topshirilgan hisobot, shaxsiy kabinetdagi tafovutlar), shartnoma va hujjat aylanishi reglamenti, bazani va hujjatlarni dalolatnoma boʻyicha qabul qilish, birinchi hisobot sikli. Davomiyligi hisob hajmi va holatiga bogʻliq; moʻljal — eng yaqin hisobot sanasi, 15 yoki 20-sana. Muntazam xizmatga quyidagilar kiradi:

• birlamchi hujjatlarni qabul qilish va tekshirish, buxgalteriya oʻtkazmalari, hisob registrlari;
• bank, kassa, yetkazib beruvchilar va xaridorlar bilan solishtirma;
• ESF: taqdim etish, qabul qilish, tuzatish;
• soliqlarni hisoblash va soliq organi shakllantirgan hisobotlarni tekshirish;
• ish haqi, JShDS, ijtimoiy soliq, kadrlar hujjatlari;
• soliqqa tortish uchun hisob siyosati: yangi yuridik shaxs soliq hisobi usullarini birinchi hisobot davri ichida tanlaydi; yil davomida siyosat faqat soliq qonunchiligi yoki soliqqa tortish shartlari oʻzgargan taqdirda oʻzgartiriladi (SK 77-modda);
• inventarizatsiya va yillik moliyaviy hisobot;
• maslahatlar va soliq organi soʻrovlariga javoblar.

Jamiyat nimaga ega boʻladi va narx nimaga bogʻliq

Natijada — oʻz vaqtida topshirilgan soliq va moliyaviy hisobot, rahbarga toʻlanadigan soliqlar, muddatlar va xatarlar haqida oylik hisobot, dolzarb hisob bazasi, hujjatlar arxivi va hisob siyosati.

Narx rejimga (QQSda oylik ish hajmi kattaroq), hujjatlar va operatsiyalar soniga, xodimlar soniga, import va valyuta operatsiyalariga, aylanmadan olinadigan soliq stavkalari turlicha boʻlgan bir nechta faoliyat turiga — ular boʻyicha alohida hisob kerak (SK 468-modda), — shuningdek topshirish sanasidagi hisob holatiga bogʻliq. U diagnostikadan keyin shartnomada qayd etiladi.

Javobgarlik va odatiy xatarlar

• Buxgalteriya hisobi boʻyicha majburiyatlarni bajarmaslik, shu jumladan ishonchsiz hisob va oʻtkazilmagan inventarizatsiya, — mansabdor shaxslarga 3 dan 7 BHMgacha, bir yil ichida takroran — 7 dan 10 BHMgacha jarima (MJtK 175¹-modda).
• Soliq hisobotini kechiktirish — mansabdor shaxslarga 10 BHM, mikrofirmalar va kichik korxonalar uchun — 3 BHM jarima; bir oyda kechiktirilgan bir nechta hisobot uchun — bitta jarima (MJtK 175-modda, 2026-yil 1-yanvardan amaldagi tahrirda).
• Toʻlovni kechiktirganlik uchun penya — har bir kun uchun Markaziy bank qayta moliyalash stavkasining 1/300 qismi (SK 110-modda).
• Soliq hisobotining ishonchliligi uchun soliq toʻlovchi javob beradi (SK 81-modda); buxgalteriya kompaniyasi bilan shartnoma buni oʻzgartirmaydi, shuning uchun uning xatolarini qoplash tartibi shartnomada mustahkamlanadi.
• Agar jamiyat majburiy auditdan oʻtishi lozim boʻlsa, ijrochining mutaxassisi bosh buxgalter kabi Qonunning 12-moddasidagi talablarga javob berishi kerak: oliy maʼlumot, hisob, hisobot yoki audit sohasidagi ish stoji va har yili malaka oshirish.