Jami yillik daromad deklaratsiyasi: kim topshiradi va onlayn qanday toʻldiriladi

Deklaratsiyani kim topshirishi shart

SK 393-moddasida sanab oʻtilgan rezidentlar daromadlari deklaratsiya qilinadi:

• mol-mulkdan olinadigan daromadlar — ijara, mol-mulk sotish, foizlar, royalti — agar soliq soliq agenti tomonidan ushlab qolinmagan boʻlsa;
• fan, adabiyot va sanʼat asarlari uchun mualliflik haqi;
• soliq agentida soliqqa tortilmagan moddiy naf;
• Oʻzbekistondan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlar;
• soliq agenti boʻlmagan manbalardan — masalan, boshqa jismoniy shaxslardan olingan daromadlar;
• agent soliq ushlab qolmagan boshqa soliqqa tortiladigan daromadlar.

Deklaratsiya qachon topshirilmaydi

• barcha daromadlar soliq agentlaridan olingan va soliq ushlab qolingan boʻlsa;
• asosiy ish joyida boʻlmagan daromaddan soliq toʻlovchining arizasiga koʻra soliq ushlab qolingan boʻlsa — soliq agenti boʻlmagan manbalardan olingan daromadlar bundan mustasno (SK 393-moddasi);
• soliqqa tortilmaydigan daromadlar boʻyicha, masalan xususiy mulkdagi mol-mulkni sotishdan — qimmatli qogʻozlar va ulushlar, noturar joylar va oʻttiz olti kalendar oydan kam egalik qilingan turar joylardan tashqari (SK 378-moddasining 7-bandi);
• deklaratsiyani ixtiyoriy ravishda ham topshirish mumkin — masalan, imtiyozni qoʻllash yoki xorijda toʻlangan soliqni hisobga olish uchun (SK 397, 399-moddalari).

Topshirish va toʻlash muddatlari

• deklaratsiya — doimiy yashash joyidagi soliq organiga hisobot yilidan keyingi yilning 1-aprelidan kechiktirmay (SK 397-moddasi);
• deklaratsiya boʻyicha soliqni toʻlash — soliq davridan keyingi yilning 1-iyunidan kechiktirmay (SK 398-moddasi); soliqni xorijiy bankdagi hisobvaraqdan toʻlov sanasidagi MB kursi boʻyicha chet el valyutasida ham toʻlash mumkin;
• 1-aprelgacha rezident boʻlgan chet ellik oldingi yil uchun deklaratsiya topshiradi; butunlay chiqib ketishda — chiqishdan bir oy oldin, oʻn besh kun ichida toʻlagan holda;
• har qanday ketma-ket oʻn ikki oylik davrda 183 kun va undan koʻp xorijda boʻlgan fuqarolar qaytganidan keyin bir oy ichida ixtiyoriy deklaratsiya topshirishi mumkin.

Ijara: dastlabki deklaratsiya va har oylik toʻlov

Agar ijaradan olingan daromad toʻlov manbaida soliqqa tortilmasa, yillik deklaratsiyadan tashqari dastlabki deklaratsiya ham topshiriladi — ijaradan daromad paydo boʻlgan kundan boshlab birinchi oy oʻtganidan keyin besh kunlik muddatda (SK 397-moddasi). Koʻchmas mulk ijarasi shartnomasi soliq organida hisobga qoʻyilgan boʻlsa, dastlabki deklaratsiya kerak emas.

Ijaradan soliq har oy daromad olingan oydan keyingi oyning oʻn beshinchi sanasigacha — dastlabki deklaratsiya yoki soliq organi xabarnomasi asosida toʻlanadi. Yil yakunida soliq haqiqiy daromad boʻyicha qayta hisoblanadi, farq esa 1-iyundan kechiktirmay qoʻshimcha toʻlanadi yoki qaytariladi (SK 398-moddasi). Ijara toʻxtaganda soliq organi yozma xabardor qilinadi.

Mol-mulk sotish va xorijdan daromadlar

Soliqqa tortiladigan mol-mulkni sotishdan daromad — sotish narxining hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish qiymatidan oshgan qismi. Hujjatlar boʻlmasa, butun qiymat daromad hisoblanadi, koʻchmas mulk boʻyicha esa — sotish narxi va kadastr qiymati oʻrtasidagi ijobiy farq (SK 375-moddasining 4-bandi). Shuning uchun sotib olish shartnomasi va toʻlov hujjatlarini saqlang.

Shartli misol: kvartira 2025-yil martda sotib olinib, 2027-yil yanvarda sotilgan — bu oʻttiz olti oydan kam egalik, shuning uchun sotish narxi va tasdiqlangan sotib olish narxi oʻrtasidagi farq 12 foiz stavkada soliqqa tortiladi va 2028-yil 1-aprelgacha deklaratsiya qilinadi.

Rezident xorijda toʻlagan soliq yil tugaganidan keyin deklaratsiya asosida Oʻzbekistonda soliq toʻlashda hisobga olinadi — yuridik shaxslar uchun SK 342-moddasiga oʻxshash tartibda (SK 399-moddasi).

Deklaratsiyani onlayn qanday topshirish mumkin

• soliq organining rasmiy saytidagi soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga kiring — kirish ERI bilan yagona identifikatsiya tizimi orqali (SK 56-moddasi); jismoniy shaxsga, u YaTT boʻlsa ham, bitta kabinet shakllantiriladi;
• jami yillik daromad deklaratsiyasi shaklini tanlang — uni soliq organi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda tasdiqlaydi (SK 396-moddasi);
• daromadlarni turlari va manbalari boʻyicha koʻrsating; soliq agentidan daromad boʻlgan boʻlsa, deklaratsiyaga agentning toʻlangan daromadlar va ushlab qolingan soliq haqidagi maʼlumotnomasi ilova qilinadi;
• grant boʻyicha summani, soliqni koʻrsating va vakolatli organ xulosasini ilova qiling (SK 397-moddasi);
• yuborilganini tasdiqlovchi hujjatni saqlang va soliqni 1-iyungacha toʻlang.

Xatolar va oqibatlar

Agar soliq organi soliqni kamaytiruvchi xatoni aniqlasa, xabarnoma yuboradi va deklaratsiyani oʻn kun ichida tuzatish kerak (SK 396-moddasi). Toʻlov muddatigacha tuzatish javobgarlikdan ozod qiladi; muddatdan keyin, lekin xato aniqlanguncha — soliq va penya toʻlanganda.

Deklaratsiya topshirilmasa, soliq organi mavjud maʼlumotlar boʻyicha soliqni oʻzi hisoblashi va oʻn kunlik muddatda toʻlov xabarnomasini topshirishi mumkin (SK 397-moddasi). Hisobotni oʻz vaqtida taqdim etmaganlik uchun jismoniy shaxs maʼmuriy javobgarlikka tortiladi (SK 220-moddasi).