Birlamchi hujjatlar buxgalteri: qabul qilish va tekshirish

Mutaxassis bilishi kerak boʻlgan normalar

• ESF, qoida tariqasida, elektron hisobvaraq-fakturalar tizimida elektron shaklda rasmiylashtiriladi (SK 47-modda);
• narx yoki miqdor oʻzgarganda sotuvchi qoʻshimcha yoki tuzatilgan ESF taqdim etadi (47-modda);
• birlamchi hujjatlar hisobot yilidan keyin kamida besh yil saqlanadi («Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida»gi Qonun, 29-modda).

Mutaxassis nima qiladi

Boʻlinmalar va kontragentlardan hujjatlarni qabul qiladi, toʻliqligi va toʻgʻri rasmiylashtirilganini tekshiradi, maʼlumotlarni hisobga kiritadi, saqlanishini nazorat qiladi.

Alohida vazifa — operatsiyani lozim darajada tasdiqlamaydigan hujjatlarni qayta ishlashga qaytarish.

• boʻlinmalardan hujjatlarni qabul qilish
• rekvizitlar va toʻliqlikni tekshirish
• maʼlumotlarni hisob tizimiga kiritish
• yetishmayotgan hujjatlarni kontragentlardan soʻrash
• saqlashni tashkil etish

Rasmiylashtirishga qoʻyiladigan talablar

Hujjatdan qanday operatsiya, kimlar oʻrtasida, qachon va qancha summaga amalga oshirilgani bir maʼnoda tushunarli boʻlishi kerak. Majburiy rekvizitlarga talablar buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan.

«Biz gap nima haqida ekanini bilamiz-ku» degan gap tekshiruvda ish bermaydi — hujjat ish beradi.

Odatiy xatolar

Imzo va sanalarning yoʻqligi, summalarning shartnomaga mos kelmasligi, xizmatlarning umumlashtirilgan taʼrifi, operatsiyadan ancha keyin olingan hujjatlar.

Oxirgisi xarajatlar va hisobga olishlarni tasdiqlashda ayniqsa xavfli.

Nega birlamchi hujjat qolgan hamma narsani belgilaydi

Hisobotdagi har qanday summa aniq bir hujjatga borib taqaladi. Agar hujjat boʻlmasa yoki beparvo rasmiylashtirilgan boʻlsa, dasturdagi yozuv emas, operatsiyaning oʻzi bahsli boʻlib qoladi.

Shuning uchun birlamchi hujjatlar bilan ishlash texnik funksiya emas, balki hisob ishonchliligining asosidir. Bu yerdagi xatolarni tuzatish eng qimmatga tushadi, chunki hujjatlarni orqaga sana bilan olish qiyin.

Hujjatni qabul qilishda nima tekshiriladi

Mutaxassis majburiy maʼlumotlar mavjudligiga, shartnoma shartlariga mosligiga, summalarning toʻgʻriligiga va vakolatli shaxslar imzolariga qaraydi.

Sana alohida tekshiriladi: haqiqiy bajarilishdan keyin imzolangan hujjatlar davrlar oʻrtasida tafovut hosil qiladi va tekshiruvlarda savol tugʻdiradi.

• tomonlar rekvizitlari va operatsiya predmeti
• shartnoma shartlariga muvofiqlik
• summalar va hisob-kitoblarning toʻgʻriligi
• vakolatli shaxslarning imzolari
• haqiqiy bajarilish sanasi

Hujjatlarni yigʻishni qanday tashkil etish kerak

Asosiy qiyinchilik tekshirishda emas, hujjatlarni boʻlinmalar va kontragentlardan olishda. Bu reglament bilan hal qilinadi: yagona qabul nuqtasi va tushunarli topshirish muddati.

Har bir davr boʻyicha kutilayotgan hujjatlar roʻyxati foydali — shunda yetishmayotgan narsa hisobot tayyorlash paytida emas, oldindan koʻrinadi.

Yetishmayotgan hujjatlar bilan nima qilish kerak

Birinchi qadam — operatsiya hali yangi ekan, kontragentdan dublikat soʻrash. Soʻrov qanchalik kech boshlansa, uni olish ehtimoli shunchalik past.

Agar hujjatni tiklab boʻlmasa, vaziyatni alohida baholash kerak: xarajatni tasdiqsiz jimgina qoldirish — xatarni kelgusi tekshiruvga koʻchirish demakdir.

Elektron va qogʻoz hujjatlar

Hujjat aylanishining bir qismi elektron shaklda yuritiladi, bir qismi qogʻozda qoladi. Muammolar yagona saqlash qoidasi boʻlmagan va bitta operatsiya ikki joydan qidiriladigan joyda boshlanadi.

Qaysi hujjatlar qayerda saqlanishini va arxiv uchun kim javob berishini mustahkamlab qoʻyish oqilona. Bu har qanday soʻrovda soatlab vaqtni tejaydi.

YaTT va tashkilot uchun farqlar

Tadbirkorda hujjatlar kamroq, lekin ichki nazorat deyarli yoʻq: yoʻqolgan dalolatnomani hech kim payqamaydi. Kompaniyada hajm kattaroq, ammo tekshirishni xodimlar oʻrtasida taqsimlash imkoniyati bor.

Ikkala holatda ham qoida bitta: hujjat hisobot sanasi oldidan yigʻilmasligi, balki operatsiya paytida paydo boʻlishi kerak.

Leader Audit qanday yordam beradi

Biz birlamchi hujjatlarga ishlov berishni autsorsingga olamiz, hujjat aylanishi reglamentini yoʻlga qoʻyamiz va audit davomida hujjatlar sifatini tekshiramiz.

Auditorlik tashkiloti, 13 yillik amaliyot, 220 dan ortiq tekshiruv.