Auditorlik xulosasini qanday olish mumkin: tartib, muddatlar, hujjatlar

Xulosa kimga va nima uchun kerak

• har yili audit oʻtkazishi shart boʻlgan tashkilotlarga: AJ, banklar, sugʻurta tashkilotlari, jamgʻarmalar, birjalar, davlat ulushi boʻlgan kompaniyalar, shuningdek uchta shartdan ikkitasiga javob beradigan tijorat tashkilotlari — aktivlari 100 000 BHM dan ortiq, tushumi 200 000 BHM dan koʻp, xodimlari soni 100 nafardan ortiq (35-modda);
• bankka kredit uchun murojaat qiladigan, tenderda ishtirok etadigan yoki investor bilan bitimga tayyorlanayotgan kompaniyalarga;
• tashabbus tarzidagi tekshiruvga buyurtma beradigan, ulushi kamida 5% boʻlgan mulkdorlar va ishtirokchilarga (36-modda).

Xulosa olish bosqichlari

• Vazifani baholash: xulosa nima uchun kerak, qaysi davr, hisob holati.
• Shartnoma: tekshiruv predmeti, muddatlari va shartlari (31, 36-moddalar).
• Tekshiruv: auditor registrlar va birlamchi hujjatlarni soʻraydi, muolajalarni oʻtkazadi; buyurtmachi sharoit yaratishi va hujjatlarni taqdim etishi shart (37-modda).
• Aniqlangan qoidabuzarliklar haqida yozma axborot: buyurtmachi uni koʻrib chiqadi va 30 kun ichida natijalar haqida auditorga xabar beradi (37-modda).
• Moliyaviy hisobot ilova qilingan xulosani chiqarish.

Boshlanishdagi hujjatlar

• yillik moliyaviy hisobot va aylanma-saldo qaydnomalari;
• hisob siyosati, taʼsis hujjatlari;
• yirik shartnomalar, solishtirma dalolatnomalar, bank koʻchirmalari;
• davr uchun soliq hisoboti.

Nusxani soliq organiga topshirish muddatlari

Majburiy auditdan oʻtishi lozim boʻlgan tashkilotlar xulosa nusxasini tekshiruvdan keyin 15 kun ichida, lekin hisobot yilidan keyingi yilning 15-iyunidan kechiktirmay soliq organlariga topshiradi (35-modda). Tekshiruvni 15-iyungacha oʻtkazmaslik va xulosaning yoʻqligi boʻyin tovlash deb topiladi: avval mansabdor shaxsga maʼmuriy jazo, agar tekshiruv yil oxirigacha oʻtkazilmasa — tashkilotdan 100 BHM miqdorida jarima (BHM 440 000 soʻm boʻlganda 44 mln soʻm).

Rasmiylashtirish talablari

• xulosa raqamlangan;
• tekshiruvni oʻtkazgan auditor (auditorlar) va auditorlik tashkiloti rahbari tomonidan har bir sahifasi imzolangan;
• unga fikr bildirilgan moliyaviy hisobot ilova qilingan;
• shakli va mazmuni — auditorlik faoliyati standartlari boʻyicha (39-modda).

Auditorlik tashkilotini qanday tekshirish kerak

Auditorlik tashkiloti faqat Auditorlik tashkilotlari reyestriga kiritilgandan keyin ishlashga haqli (27-modda). Majburiy audit uchun unda uzluksiz staji kamida uch yil boʻlgan yoki buxgalterning xalqaro sertifikatiga ega kamida ikki auditor boʻlishi va sifatni tashqi nazorat natijalari boʻyicha qoidabuzarliklar boʻlmasligi kerak (35-modda). 34-moddadagi mustaqillik cheklovlarini ham tekshiring: masalan, tekshirilayotgan davrda hisobingizni yuritgan tashkilot uni tekshira olmaydi.

Muddat va qiymat nimaga bogʻliq

• operatsiyalar hajmi va hisob uchastkalari soni;
• hisob holati — avval uni takomillashtirish kerakmi;
• xulosaning maqsadi: majburiy audit, bank, tender, bitim;
• kompaniya tomonidan hujjatlarni taqdim etish tezligi.