MChJ direktorini almashtirish: ishtirokchilar qarori va qayta roʻyxatdan oʻtkazish

1-qadam. Umumiy yigʻilish yoki yagona ishtirokchi qarori

Jamiyatning ijro etuvchi organlarini tuzish va ularning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish ishtirokchilar umumiy yigʻilishining mutlaq vakolatiga kiradi (Qonunning 31-moddasi). Qonunda nazarda tutilgan hollardan tashqari, bu masalani kuzatuv kengashiga yoki direktorning oʻziga topshirib boʻlmaydi.

Bu qaror uchun qonun malakali koʻpchilikni belgilamaydi: bunday masalalar, agar qonun yoki ustavda koʻproq ovoz talab qilinmagan boʻlsa, ishtirokchilar umumiy ovozlari sonining koʻpchiligi bilan hal qilinadi (Qonunning 35-moddasi). Ustavda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, har bir ishtirokchi oʻz ulushiga mutanosib ovoz beradi. Jismoniy shaxs nomidan berilgan ovoz berish ishonchnomasi notarial tasdiqlanadi.

Yigʻilish bayonnomasini rais va kotib yigʻilishdan keyin uch kundan kechiktirmay imzolaydi; koʻchirmani kotib besh ish kuni ichida barcha ishtirokchilarga yuboradi (Qonunning 36-moddasi). Bitta ishtirokchidan iborat jamiyatda qaror u tomonidan yakka tartibda qabul qilinadi va yozma rasmiylashtiriladi (Qonunning 38-moddasi).

2-qadam. Yangi direktor bilan mehnat shartnomasi

Direktor vazifasini bajaruvchi shaxs bilan shartnomani jamiyat nomidan direktorni saylagan yigʻilishda raislik qilgan shaxs yoki yigʻilish qarori bilan vakolat berilgan ishtirokchi imzolaydi (Qonunning 42-moddasi). Direktor faqat toʻliq muomala layoqatiga ega jismoniy shaxs boʻlishi mumkin.

Mehnat kodeksiga koʻra rahbar bilan taʼsis hujjatlari yoki tomonlar kelishuvida belgilangan muddatga muddatli shartnoma tuzish mumkin, sinov esa — olti oygacha (MK 486-moddasi). Shartnoma har qanday mehnat shartnomasi kabi «Yagona milliy mehnat tizimi»da roʻyxatdan oʻtkaziladi. Direktorga boshqa ish beruvchida oʻrindoshlik faqat vakolatli organ yoki mulkdor ruxsati bilan mumkin (MK 487-moddasi).

3-qadam. Avvalgi direktor bilan shartnomani bekor qilish

• Umumiy asoslardan tashqari, rahbar bilan shartnoma mulkdor almashgani munosabati bilan ish beruvchi tashabbusi bilan — tashkilot mulkka olingan kundan boshlab uch oy ichida — va mehnat shartnomasining oʻzida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha bekor qilinishi mumkin (MK 489-moddasi). Shuning uchun muddatidan oldin bekor qilish asoslarini direktor bilan shartnomaga oldindan yozib qoʻyish maqsadga muvofiq.
• Tashkilot rahbarini MK 161-moddasidagi asoslar boʻyicha ish beruvchi tashabbusi bilan boʻshatishda kasaba uyushmasi qoʻmitasining roziligi talab qilinmaydi.
• Agar direktorning oʻzi ketsa, ish beruvchini ikki oy oldin yozma ogohlantiradi (MK 489-moddasi).
• Shartnomaning bekor qilinishi «Yagona milliy mehnat tizimi»da roʻyxatdan oʻtkaziladi (MK 109-moddasi).
• Ketish javobgarlikdan ozod qilmaydi: direktor aybli harakatlari yoki fidutsiar majburiyatlarni bajarmagani uchun jamiyat oldida javob beradi, jamiyat yoki ishtirokchi daʼvo qoʻzgʻatishga haqli (Qonunning 46-moddasi); MK boʻyicha rahbar toʻgʻridan-toʻgʻri haqiqiy zarar uchun toʻliq moddiy javobgar (MK 488-moddasi).

4-qadam. Reyestrdagi rahbar maʼlumotlarini oʻzgartirish

2026-yil apreldan Tadbirkorlik subyektlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (VM 66-son qarori) yuridik shaxs rahbari maʼlumotlarini oʻzgartirish haqida alohida 5¹-bob kiritilgan (VMning 27.04.2026 dagi 204-son qarori). Istalgan vaqtda — Davlat xizmatlari markaziga shaxsan yoki axborot tizimi orqali murojaat qilish mumkin.

Arizaga ikkita hujjat ilova qilinadi: ishtirokchilarning rahbarni almashtirish toʻgʻrisidagi qarori va yangi rahbarning mehnat munosabatlarini boshlagani haqidagi buyruq. Roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ xodimi arizani 10 daqiqada koʻrib chiqadi, reyestr maʼlumotlariga muvofiqligini va qaror taʼsis hujjatlariga koʻra rasmiylashtirilganini tekshiradi; markaziy bazadagi maʼlumotlar real vaqt rejimida oʻzgaradi (Nizomning 39²–39⁴-bandlari).

Reyestrdagi oʻzgarish mehnat munosabatlari haqidagi yozuvlarni «Yagona milliy mehnat tizimi»ga kiritish majburiyatidan ozod qilmaydi. Rad etish asoslarini ham hisobga oling: masalan, yangi rahbar muomalaga layoqatsiz deb topilgan boʻlsa, sud hukmi bilan tadbirkorlik bilan shugʻullanish taqiqi muddati tugamagan boʻlsa yoki uning avvalgi kompaniyasi bankrotlik orqali tugatilganiga uch yil toʻlmagan boʻlsa (Nizomning 40-bandi).

5-qadam. ERI, bank va ishlarni topshirish

Agar ERI yuridik shaxsga tegishli boʻlsa, yopiq kalitdan foydalanish uchun rahbar javob beradi. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda u kalitni belgilangan tartibda topshirishi shart, yangi rahbar esa yuridik shaxs kalitini belgilangan tartibda, bulutli ERIda autentifikatsiya omillarini oʻzgartirish majburiyati bilan oladi («Elektron raqamli imzo toʻgʻrisida»gi Qonunning 27-moddasi). Busiz yangi direktor hisobvaraq-fakturalar va hisobotlarni imzolay olmaydi.

Ishlarni topshirishning amaliy roʻyxati:

• muhr (boʻlsa), taʼsis hujjatlari, bayonnomalar va shartnomalarni qabul qilish-topshirish dalolatnomasi;
• tugallanmagan bitimlar, sud ishlari va soliq tekshiruvlari haqidagi maʼlumotlar;
• imzolar kartochkasini va internet-bankka kirishni yangilash;
• soliq toʻlovchi kabineti va elektron hisobvaraq-fakturalar tizimiga kirishni almashtirish;
• avvalgi direktor bergan ishonchnomalarni tekshirish va keraksizlarini bekor qilish — direktor ularni jamiyat nomidan beradi (Qonunning 42-moddasi).