Soliq qachon toʻlangan hisoblanadi: toʻlov topshiriqnomasi, bank va majburiyatni bajarish sanasi

Umumiy qoida: yetarli qoldiq mavjud boʻlganda bankka topshiriqnoma

Bank hisobvaragi bor soliq toʻlovchi uchun soliqni toʻlash majburiyati pul mablagʻlarini byudjet tizimiga oʻtkazish haqidagi topshiriqnoma bankka taqdim etilgan paytdan boshlab bajarilgan deb eʼtirof etiladi — lekin faqat toʻlov kuni hisobvaraqda yetarli pul qoldigʻi mavjud boʻlsa (SK 89-moddasi).

Bundan ikki xulosa kelib chiqadi. Birinchidan, hal qiluvchi sana pul xazina hisobvaragiga tushgan kun emas, topshiriqnoma bankka taqdim etilgan kundir. Ikkinchidan, bu qoida faqat «qoldiq bilan» ishlaydi: shu kuni hisobvaraqda mablagʻ yetmasa, birinchi band boʻyicha majburiyat bajarilgan deb hisoblashga asos yoʻq.

Kodeks xuddi shu mantiqni penya va jarimalarga hamda soliq agentlariga ham tatbiq etadi: 89-modda qoidalari ularga ham qoʻllanadi.

89-modda nomlaydigan boshqa bajarilish lahzalari

Bankka topshiriqnomadan tashqari, Kodeks tashkilotlar uchun dolzarb boʻlgan boshqa holatlarni ham koʻrsatadi:

• xazinadagi shaxsiy hisobvaraq — yuridik shaxsning shaxsiy hisobvaraqida mablagʻlarni byudjet tizimiga oʻtkazish operatsiyasi aks ettirilgan paytdan boshlab (bunday hisobvaraq ochilgan tashkilotlar uchun);
• hisobga olish — soliq organi ortiqcha toʻlangan yoki ortiqcha undirilgan soliqlar, penya va jarimalarni tegishli soliq boʻyicha majburiyat hisobiga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror chiqargan kundan;
• soliq agenti — agent soliq summasini ushlab qolgan kundan, agar soliqni hisoblash va ushlab qolish majburiyati Kodeksga muvofiq unga yuklatilgan boʻlsa.
• Naqd pulni bank kassasiga topshirish, bank yoki aloqa boʻlimiga kiritish qoidalarini Kodeks jismoniy shaxslar tomonidan soliq toʻlashga bogʻlagan, shuning uchun kompaniyalarga ular qoʻllanmaydi.

Pul yechilgan boʻlsa ham toʻlov hisobga olinmaydigan holatlar

89-modda majburiyat bajarilgan deb eʼtirof etilmaydigan holatlar roʻyxatini ham oʻz ichiga oladi. Tashkilotlar uchun uchtasi muhim:

• topshiriqnoma soliq toʻlovchi tomonidan qaytarib olingan yoki bank uni bajarilmagan holda qaytargan;
• topshiriqnomada bank rekvizitlari notoʻgʻri koʻrsatilgan va shu sababli pul xazinaning kerakli hisobvaragiga oʻtmay qolgan;
• topshiriqnoma taqdim etilgan kuni hisobvaraqda fuqarolik qonunchiligiga koʻra birinchi navbatda bajariladigan boshqa talablar mavjud va qoldiq barcha talablarni qondirishga yetmaydi.
• Demak, kabinetda qarz qolsa, avvalo toʻlov shu holatlardan biriga tushmaganini aniqlash kerak. Rekvizitlarni toʻldirish masalalarini bu yerda koʻrib chiqmaymiz — muhimi, ulardagi xato toʻlovning huquqiy oqibatini yoʻqotadi.

Pul boʻlmaganda topshiriqnoma va bankning roli

SK 115-moddasi alohida majburiyat belgilaydi: soliq toʻlovchi soliqni toʻlash toʻgʻrisidagi toʻlov topshiriqnomasini hisobvaraqda pul bor-yoʻqligidan qatʼi nazar, toʻlash muddatidan kechiktirmay xizmat koʻrsatuvchi bankka taqdim etishi shart. Boshqacha aytganda, topshiriqnoma berish mustaqil majburiyat boʻlib, hisobvaraq hozir boʻsh ekani uni bekor qilmaydi.

Biroq chegarani tushunish kerak. 89-moddaning birinchi bandi boʻyicha majburiyat faqat yetarli qoldiq boʻlganda bajarilgan hisoblanadi. Shuning uchun pulsiz topshiriqnoma soliq toʻlashga teng emas: u kompaniya 115-modda talabini — topshiriqnomani oʻz vaqtida berishni — bajarganini koʻrsatadi, qarz esa qolaveradi.

Bank nima qiladi. Soliq toʻlovchining topshiriqnomasi bank tomonidan uni olgan kundan keyingi bir operatsiya kuni ichida bajariladi (SK 90-moddasi). Hisobvaraqda pul bor va rekvizitlar toʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa, bank bajarishni kechiktirishga haqli emas. Topshiriqnomalar fuqarolik qonunchiligida belgilangan navbatda bajariladi — shu sababli soliq toʻlovi boshqa birinchi navbatdagi talablardan keyinda qolishi mumkin. Bu majburiyatlarni bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan banklar Kodeksga koʻra javobgar boʻladi.

Misol: toʻlov ketdi, kabinetda esa qarz qoldi (shartli maʼlumotlar)

Tushuntirish uchun shartli misol. Kompaniya muddatning oxirgi kunida soliqni toʻlash topshiriqnomasini bankka taqdim etadi, hisobvaraqda qoldiq yetarli, rekvizitlar toʻgʻri. 89-moddaga koʻra majburiyat topshiriqnoma taqdim etilgan paytdan bajarilgan, bank esa uni keyingi operatsiya kuni ichida bajaradi (90-modda). Soliq toʻlovchi kabinetida summa kechroq aks etishi mumkin — soliq organlari tushumlar hisobini shaxsiy hisobvaraqda hisoblangan va toʻlangan summalarni aks ettirish orqali yuritadi.

Agar xuddi shu kuni hisobvaraqda birinchi navbatdagi talablar turgan va qoldiq hammasiga yetmagan boʻlsa, majburiyat bajarilgan deb eʼtirof etilmaydi, toʻlash muddati esa buzilgan boʻlishi mumkin. «Muddat saqlandi — muddat oʻtkazib yuborildi» farqi aynan amaliy asosiy savoldir.

Pul yechilgan, ammo qarz qolsa nima qilish kerak

Buxgalter uchun harakatlar tartibi:

• bank belgisi bilan topshiriqnoma taqdim etilgan sanani va pul yechilganini tasdiqlovchi bank koʻchirmasini yigʻing;
• topshiriqnoma rekvizitlarini hamda topshiriqnoma qaytarib olinmaganini yoki bank tomonidan qaytarilmaganini tekshiring;
• taqdim etilgan kuni hisobvaraqda yetarli qoldiq boʻlganini va birinchi navbatdagi talablar turmaganini tekshiring;
• shaxsiy hisobvaraq (kabinet) maʼlumotini koʻchirma bilan solishtiring — toʻlov sanasi va maqsadi muhim;
• toʻlov boshqa soliqqa yoki boshqa davrga ketgan boʻlsa, soliq organiga murojaat tayyorlang; hisobga olish toʻgʻrisida soliq organi qaror chiqaradi — shu kundan majburiyat bajarilgan hisoblanadi;
• bank pul va toʻgʻri rekvizitlar boʻlganda bajarishni kechiktirgan boʻlsa, sanani qayd eting va bankka yozma murojaat qiling.

Qarz nimaga olib keladi va sana nega muhim

Soliq qarzi mavjud boʻlsa, soliq organi toʻlash muddati tugaganidan keyin uch kundan kechiktirmay qarzni undirish haqida talabnoma yuborishi shart (SK 115-moddasi). Yuridik shaxs talabnomani olgan kundan boshlab oltmish kalendar kun ichida qarzni toʻlamasa va 120—122-moddalarda nazarda tutilgan choralar natija bermasa, soliq organlari mol-mulkka undiruv qaratadi (119-modda).

Shu sababli, siz toʻlangan deb hisoblagan toʻlov boʻyicha talabnoma olsangiz, tahlilni kechiktirmang: topshiriqnoma taqdim etilgan sanani va hisobvaraqdagi qoldiqni hujjatlar bilan tasdiqlang va soliq organiga javob yuboring. Penya summasi va hisoblash tartibini oʻz davringiz uchun amaldagi SK matni boʻyicha tekshiring.