Xususiy klinikalar va farmatsevtika kompaniyalari uchun MHXS

Klinika va farmatsevtika kompaniyasiga nega MHXS boʻyicha hisobot kerak

MHXS boʻyicha hisobot odatda koʻrsatma uchun emas, aniq vazifa uchun kerak: xalqaro bankdan kredit, investor jalb qilish, ulushni sotish, bosh kompaniya talablari yoki obligatsiya chiqarishga tayyorgarlik. Klinikalar tarmogʻi yoki dori distribyutoriga qaragan investor soliq mantiqini emas, iqtisodiyotni koʻrishni xohlaydi: omborda haqiqatan sotiladigan tovar qancha, uskunaning qaysi qismidan hali foydalanish mumkin va qancha tushum allaqachon ishlab topilgan.

Tibbiyot biznesi uchun bu ayniqsa muhim. Balansdagi muddati oʻtgan dori aktivlarni oshirib koʻrsatadi. Bemor oldindan toʻlagan, ammo hali oʻtkazilmagan davolanish kursi joriy davr daromadiga kirmasligi kerak. Oʻrnatish va xodimlarni oʻqitish bilan birga sotib olingan qimmat apparat esa taʼminotchining hisobvaraq-fakturasidagi narxdan boshqacha hisobga olinadi.

IAS 2: dori vositalari va sarf materiallari zaxiralari

IAS 2 ning asosiy qoidasi oddiy: zaxiralar tannarx va sof sotish qiymatidan eng kami boʻyicha baholanadi. Sof sotish qiymati — oddiy sharoitlarda taxminiy sotish narxidan yakunlash uchun taxminiy xarajatlar va sotish uchun zarur xarajatlarni chiqarib tashlagan miqdor.

Farmatsevtikada bu qoida narxni pasaytirish mexanizmi sifatida ishlaydi. Dorining yaroqlilik muddati tugab borsa va uni xarid narxidan yuqori sotib boʻlmasa, yoki sotishga cheklov joriy etilgan boʻlsa, zaxirani real sotish narxigacha keltirish kerak. Narxni pasaytirish summasi va zaxiralarning barcha yoʻqotishlari ular yuz bergan davrda xarajat sifatida tan olinadi, ombor tekshiruv oldidan «tozalangan» paytda emas.

Ikkinchi masala — xarajatlarni zaxira birliklariga qanday bogʻlash. Standart ikki holatni ajratadi: oʻzaro almashtirib boʻlmaydigan pozitsiyalar uchun xarajatlarni aniq identifikatsiyalash qoʻllanadi, almashtiriladigan pozitsiyalar uchun esa FIFO yoki oʻrtacha tortilgan qiymat formulasi qoʻllanadi. Dorixonalar tarmogʻi va distribyutsiyada pozitsiyalarning aksariyati almashtiriladi, shuning uchun ikki formuladan biri tanlanadi. Seriya raqamli implantlar kabi qimmat yakka buyumlarni amalda aniq identifikatsiya boʻyicha yuritish qulay.

Zaxiralar sotilganda yoki ishlatilganda ularning balans qiymati tegishli tushum tan olingan davrda xarajat sifatida tan olinadi. Klinika uchun bu davolashda ishlatilgan sarf materiallari muolajaning oʻzi uchun tushum tan olingan davrning tannarxiga tushishini bildiradi.

• Hisobdan chiqarishlar tannarxi qaysi formula boʻyicha hisoblanishini va bir xil turdagi dori guruhlari uchun u bir xilligini tekshiring.
• Yaroqlilik muddatlari bilan partiyaviy hisobni yuriting: busiz narxni pasaytirishni asoslab boʻlmaydi.
• Narxni pasaytirish qarorini hujjat bilan rasmiylashtiring — sof sotish qiymati hisob-kitobi bilan komissiya dalolatnomasi.
• Bemorga hisobdan chiqarilgan sarf materiallarini yoʻqotish va buzilishdan ajrating.

IAS 16: diagnostika va davolash uskunalari

IAS 16 boʻyicha asosiy vositalarga tovar va xizmatlar ishlab chiqarish yoki yetkazishda foydalaniladigan, ijaraga beriladigan yoki maʼmuriy maqsadlarda qoʻllaniladigan va bir davrdan koʻproq foydalanilishi kutiladigan moddiy obyektlar kiradi. MRT, KT, UZI apparatlari, stomatologik qurilmalar, laboratoriya analizatorlari va avtoklavlar bu taʼrifga mos keladi.

Obyekt aktiv sifatida faqat kelgusidagi iqtisodiy naflar kelishi ehtimoli boʻlganda va obyekt qiymatini ishonchli oʻlchash mumkin boʻlganda tan olinadi. Dastlab u tannarx boʻyicha baholanadi. Tannarxga xarid narxi (qaytarilmaydigan soliqlar bilan, savdo chegirmalarini chiqarib tashlagan holda), shuningdek aktivni kerakli joyga yetkazish va rahbariyat moʻljallagandek ishlashga yaroqli holatga keltirish bilan bevosita bogʻliq xarajatlar kiradi.

Klinikalar uchun bu muhim nuqta. Montaj, ishga tushirish-sozlash, apparat uchun xonani tayyorlash va unda ishlashga oʻqitish, agar ular foydalanishga topshirish bilan bevosita bogʻliq boʻlsa, dastlabki qiymatga kiradi va darhol xarajatga chiqarilmaydi. Unga obyektni demontaj qilish va olib chiqib ketish hamda maydonni tiklash xarajatlarining bahosi ham kiradi. Nurlanish manbali uskuna uchun bu sezilarli summa boʻlishi mumkin va uni oldindan baholash kerak.

Keyin qiymat amortizatsiya orqali xarajatga olib boriladi. Standart amortizatsiya hisoblamalari va qadrsizlanishdan zararlarni oʻlchashni belgilaydi. Foydali xizmat muddati va usulni soliq normalaridan koʻchirmasdan, uskunaning har bir guruhi uchun asoslash kerak.

IFRS 15: davolanish, kurslar va xizmatlar paketi uchun tushum

IFRS 15 yillik davrlar 2018-yil 1-yanvarda yoki undan keyin boshlanadigan hisobotlarga qoʻllanadi. Standart tushum hisobini besh qadamga quradi: shartnomani aniqlash, bajarish majburiyatlarini ajratish, bitim narxini aniqlash, uni majburiyatlar boʻyicha taqsimlash va majburiyat bajarilganda tushumni tan olish.

Klinika uchun bu xizmatlar paketi shartnomasini alohida majburiyatlarga ajratish kerakligini bildiradi. Tipik misol — homiladorlikni olib borish dasturi yoki «chek-ap», bunda bir narxga konsultatsiyalar, tahlillar va tekshiruvlar kiradi. Bitim narxi ular orasida har bir xizmatning alohida sotish narxlariga mutanosib taqsimlanadi.

Tan olish vaqti majburiyat xarakteriga bogʻliq. Majburiyat muayyan vaqt nuqtasida (odatda tovar topshirilganda) yoki davr davomida (odatda xizmatlar uchun) bajarilishi mumkin. Oxirgi holatda kompaniya jarayonni baholashning mos usulini tanlaydi. Bir necha muolajadan iborat fizioterapiya kursi uchun bu odatda oʻtkazilgan muolajalar sonining umumiy soniga nisbatidir.

Oʻzgaruvchan haq tibbiyot biznesi uchun alohida mavzu. Narxda chegirmalar, oʻtkazilmagan muolajalar uchun qaytarishlar yoki sugʻurta hamkorlariga bonuslar boʻlsa, kompaniya shartnoma boʻyicha oʻzi olishni kutayotgan summani baholashi shart. Dorixona va distribyutor uchun xuddi shu qoidalar retro-bonuslar va hajm uchun chegirmalarga nisbatan ishlaydi.

• Bemorning muolajalardan oldingi toʻlovi — davr daromadi emas, shartnoma boʻyicha majburiyat.
• Xizmatlar paketi majburiyatlarga ajratiladi, narx nisbiy sotish narxlari boʻyicha taqsimlanadi.
• Chegirmalar, qaytarishlar va bonuslar oʻzgaruvchan haq sifatida baholanadi.
• Agar jarayon muolajalar boʻyicha baholansa, kurs uchun tushum u oʻtkazilgan sari tan olinadi.

Misol: zaxiralar va xizmatlar paketi boʻyicha shartli hisob-kitob

Misol real kompaniyaga aloqador boʻlmagan shartli raqamlarda keltirilgan. Distribyutorda dori partiyasi bor: hisobdagi tannarx 100 shartli birlik, sotish xarajatlarini chiqargandan keyingi real sotish narxi esa 70. Partiya 70 boʻyicha baholanadi, 30 miqdoridagi narx pasayishi u yuz bergan davrning xarajati sifatida tan olinadi.

Endi xizmatlar paketi. Klinika 10 ta muolajadan iborat kursni 1000 shartli birlikka sotadi va toʻlovni oldindan oladi. Hisobot davrida 10 tadan 4 ta muolaja oʻtkazilgan va barcha muolajalar teng qiymatli boʻlsa, davr tushumi 400 boʻladi, qolgan 600 esa shartnoma boʻyicha majburiyat boʻlib qoladi. Muolajalar narxi jihatidan sezilarli farq qilsa, taqsimlash teng emas, nisbiy sotish narxlari boʻyicha amalga oshiriladi.

Tibbiyot biznesida MHXS ga oʻtishdagi tipik xatolar

Koʻpincha toʻrtta muammo uchraydi. Muddati oʻtgan va yaroqlilik muddati tugab borayotgan dorilar xarid narxida turadi. Uskunani montaj qilish va sozlash xarajatlari joriy xarajatlarga hisobdan chiqarilgan. Davolanish kursi uchun oldindan toʻlov darhol daromad sifatida tan olingan. Oʻzgaruvchan chegirmalar kontragent bilan hisob-kitob paytigacha hisobga olinmaydi.

Ularning har birini tuzatish hisobotni transformatsiya qilishdagi tuzatishdir, va har birini hisob-kitob va hujjatlar bilan asoslash kerak. Hisobotni tayyorlash metodikasi, davrni yopish va auditorlik protseduralari haqida MHXS xizmati boʻlimida batafsil oʻqishingiz mumkin.