Auditning asosiy masalalari (KAM) auditorlik xulosasida

KAM boʻlimi qachon majburiy

• listingdagi kompaniyalarning umumiy maqsadli moliyaviy hisobotining toʻliq toʻplamini auditdan oʻtkazishda;
• asosiy masalalarni oshkor qilishni qonun yoki boshqa normativ hujjat talab qilganda;
• auditor ularni xulosaga kiritishga oʻzi qaror qilganda — masalan, investorlar uchun buyurtmachining iltimosiga koʻra;
• istisno: fikr bildirishdan voz kechilganda XAS 705, agar qonun talab qilmasa, auditning asosiy masalalari haqida xabar berishni taqiqlaydi.

Auditor asosiy masalalarni qanday tanlaydi

Tanlov ikki bosqichda boradi. Avval auditor korporativ boshqaruvga masʼul shaxslar (kengash, kuzatuv kengashi, audit qoʻmitasi) bilan muhokama qilgan masalalardan sezilarli eʼtibor talab qilganlarini ajratadi (XAS 701 9-bandi). Soʻngra ulardan eng ahamiyatlilarini aniqlaydi — bular auditning asosiy masalalaridir (10-band).

• muhim buzib koʻrsatish xatari yuqori baholangan sohalar yoki XAS 315 boʻyicha aniqlangan sezilarli xatarlar;
• rahbariyat sezilarli mulohaza qoʻllagan sohalardagi auditorning sezilarli mulohazalari, shu jumladan noaniqligi yuqori boʻlgan baholash qiymatlari;
• hisobot davridagi muhim voqealar yoki operatsiyalarning auditga taʼsiri;
• nechta masalani kiritish — kasbiy mulohaza masalasi; KAMning uzun roʻyxatlari «eng ahamiyatli» masalalar gʻoyasiga zid (A30-band).

Har bir asosiy masala haqida nima yoziladi

Har bir asosiy masala xulosaning alohida «Auditning asosiy masalalari» boʻlimida kichik sarlavha bilan tavsiflanadi (11-band). Boʻlimning kirish matnida bular auditning eng ahamiyatli masalalari ekani, ular hisobotni bir butun sifatida auditdan oʻtkazish va fikr shakllantirish kontekstida koʻrib chiqilgani, auditor ular boʻyicha alohida fikr bildirmasligi aytiladi.

• nega masala eng ahamiyatlilardan biri va demak asosiy deb topildi (13(a)-band);
• u audit davomida qanday koʻrib chiqildi (13(b)-band) — masalan, auditor yondashuvi, tartib-taomillarning qisqacha sharhi, natija yoki asosiy kuzatuvlar haqida koʻrsatma (A46-band);
• agar boʻlsa, moliyaviy hisobotdagi tegishli yoritishga havola (13-band);
• tavsif qisqa va muvozanatli, tor ixtisoslashgan audit atamalari minimal boʻlishi (A34-band), kompaniyaning aniq holatlariga bogʻlangan, andoza iboralarsiz yozilishi kerak (A47-band).

KAM nima emas

Asosiy masalalarni oshkor qilish hisobot haqida bir butun sifatida allaqachon shakllangan fikr kontekstida amalga oshiriladi (XAS 701 4-bandi). Shuning uchun KAM boʻlimi xulosaning boshqa elementlari oʻrnini bosmaydi.

• rahbariyat moliyaviy hisobotda qilishi shart boʻlgan yoritishlar oʻrnini bosmaydi;
• holatlar talab qilganda modifikatsiyalangan fikr oʻrnini bosmaydi (XAS 705); fikr modifikatsiyalanishiga sabab boʻlgan masala KAM boʻlimida tavsiflanmaydi — u yerda «Shartli fikr uchun asos» boʻlimiga havola beriladi (12, 15-bandlar);
• faoliyat uzluksizligi boʻyicha muhim noaniqlik boʻlimi oʻrnini bosmaydi (XAS 570) — u ham tabiatan asosiy masala, lekin oʻz boʻlimida tavsiflanadi (15-band);
• alohida masalalar boʻyicha alohida fikr hisoblanmaydi.

Asosiy masalalar boʻlmasa yoki ularni oshkor qilib boʻlmasa

• agar auditor xabar beriladigan asosiy masalalar yoʻq degan qarorga kelsa, «Auditning asosiy masalalari» boʻlimi baribir tegishli bayonot bilan kiritiladi (16-band);
• listingdagi kompaniya uchun bu kamdan-kam holat: KAMning yoʻqligi, masalan, faoliyat juda cheklangan boʻlganda mumkin (A59-band);
• agar qonun u haqda axborotni ommaviy oshkor qilishni taqiqlasa yoki juda kam hollarda oshkor qilishning salbiy oqibatlari jamoat manfaatidan asosli ravishda ustun kelsa, auditor asosiy masalani tavsiflamaydi; agar kompaniya bu axborotni oʻzi ommaviy oshkor qilgan boʻlsa, ikkinchi istisno amal qilmaydi (14-band).

Bu kompaniya uchun nimani anglatadi

• auditor korporativ boshqaruvga masʼul shaxslarga qaysi masalalarni asosiy deb topganini yoki bunday masalalar yoʻqligini bildirishi shart (17-band) — muhokama xulosa chiqarilishidan oldin boʻladi;
• KAM boʻlimi foydalanuvchilar eʼtiborini auditor havola qiladigan hisobotdagi yoritishlarga qaratadi, shuning uchun izohlar sifati ayniqsa muhim;
• KAMning odatiy mavzulari — tushumni tan olish, zaxiralar va debitorlik qarzini baholash, aktivlarning qadrsizlanishi, murakkab baholash qiymatlari: ular boʻyicha hisob-kitoblar va asoslarni oldindan tayyorlang;
• auditor qaysi masalalar sezilarli eʼtibor talab qilganini va nega har biri asosiy deb topilgan yoki topilmaganini hujjatlashtiradi (18-band).