YaTT uchun buxgalteriya xizmatlari: soliqlar, hisobot va hisob yuritishga nimalar kiradi

2026-yilda YaTT qanday soliq rejimida

Ishning deyarli butun hajmi rejimga bogʻliq: nimani hisoblash, qanday hisobotlarni topshirish va qanchalik tez-tez. YaTT uchun qoidalar 2026-yil 1-yanvardan sezilarli oʻzgardi (OʻRQ-1108-son Qonun).

• Aylanmadan olinadigan soliq — realizatsiyadan olingan daromadning 1 foizi (Soliq kodeksi 467-moddasi birinchi qismining 5-bandi), agar yillik daromad 1 mlrd soʻmdan oshmasa (461-modda birinchi qismining 2-bandi) va faoliyat 461-moddaning ikkinchi qismidagi istisnolarga kirmasa — masalan, zargarlik buyumlarini ishlab chiqarish va sotish yoki statsionar savdo nuqtasida alkogolni chakana sotish. Bunday daromad JShDSga tortilmaydi (365-moddaning ikkinchi qismi).
• QQS va foyda soligʻi — yil boshidan daromad 1 mlrd soʻmdan oshgan kundan boshlab majburiy (462-moddaning yettinchi qismi) yoki aylanmadan olinadigan soliq oʻrniga ixtiyoriy ravishda (462-moddaning uchinchi qismi).
• Tovarlar importi: importchilarga aylanmadan olinadigan soliq qoʻllanilmaydi (461-modda ikkinchi qismining 1-bandi), QQS va foyda soligʻiga oʻtish — import kontrakti sanasidan yoki olib kirish sanasidan, qaysi biri oldin kelishiga qarab (462-moddaning oʻn uchinchi qismi).
• Mol-mulkni ijaraga berish aylanmadan olinadigan soliq bilan emas, 12 foiz stavkada JShDS bilan soliqqa tortiladi (465-moddaning yettinchi qismi, 381-moddaning birinchi qismi).
• Umumiy tartibda YaTTda daromad boʻyicha qatʼiy belgilangan soliq yoʻq: daromad aylanmadan olinadigan soliq yoki foyda soligʻi bilan soliqqa tortiladi (461, 294-moddalar). Qatʼiy belgilangan JShDS — choraklik 25 000 soʻm — Soliq kodeksida faqat soliqqa tortishning alohida tartibi amal qiladigan ayrim hududlar uchun nazarda tutilgan (480¹–480²-moddalar: Soʻx tumani va Fargʻona viloyatining bir qator mahallalari).

Aylanmadan olinadigan soliqdagi YaTT soliqlari va hisobotlari

• Aylanmadan olinadigan soliq: hisobot davri — oy, soliq davri — kalendar yil (469-modda). Hisobot — keyingi oyning 15-sanasidan, yillik hisobot — 15-fevraldan kechiktirmay, toʻlov — xuddi shu muddatlarda; soliq yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan hisoblanadi (470-modda).
• Oʻzi uchun ijtimoiy soliq — oyiga kamida bir BHM (408-modda birinchi qismining 1-bandi); 2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 soʻmga teng (PF-115). Faoliyat yuritilgan oyning 15-sanasidan kechiktirmay toʻlanadi; yangi YaTT roʻyxatdan oʻtgan oydan keyingi oydan boshlab toʻlaydi (408-modda).
• Hisobvaraq-fakturalar: YaTT ularni xaridorlarga, qoida tariqasida, elektron shaklda taqdim etishi shart; istisno — kassa cheki berilgan holda sotish (47-modda). Aylanmadan olinadigan soliq hisobvaraq-fakturalardan hamda xaridlar va sotuvlar hisobi kitoblaridan ozod qilmaydi (462-modda).
• Xodimlar: ularning ish haqidan JShDSni YaTT soliq agenti sifatida ushlab qoladi (385-moddaning sakkizinchi qismi) va har oy 15-sanagacha, yil yakunlari boʻyicha — 15-fevralgacha hisobot beradi (389-modda). Har bir xodim uchun ijtimoiy soliqni — yiliga kamida bir BHM — ham YaTT 31-dekabrdan kechiktirmay, toʻlov kunidagi BHM boʻyicha toʻlaydi (408-modda).
• Topshirish shakli — faqat elektron hujjat (82-modda).

Daromad 1 mlrd soʻmdan oshganda nima oʻzgaradi

Oʻtish yangi yildan emas, daromad chegaraga yetgan kundan boshlab amalga oshadi (462-moddaning yettinchi qismi). Shu sanadan tadbirkor QQS toʻlovchisi (237-modda birinchi qismining 2-bandi), hisob esa kompaniya hisobiga yaqinlashadi:

• QQS 12 foiz (258-modda): soliq davri — oy, xaridlar va sotuvlar reyestrlari maʼlumotlari bilan hisobot va toʻlov — keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay (259, 273-moddalar).
• Foyda soligʻi: daromadlar va chegiriladigan xarajatlar yuridik shaxslar uchun nazarda tutilgan tartibda hisobga olinadi, savdodagi YaTT esa qoʻshimcha ravishda daromadlar va tovar operatsiyalari hisobi registrlarini yuritadi (359-modda). Chorak uchun hisobot — keyingi oyning 20-sanasigacha, yil uchun — 1-martgacha (362-modda).
• Soddalashtirilgan baza: YaTT soliq bazasini jami daromadning 25 foizi sifatida hisoblashi va soliq uchun xarajatlar hisobini yuritmasligi mumkin, savdodagi YaTT bundan mustasno (360-modda). Xabarnoma foyda soligʻiga oʻtish haqidagi xabarnoma bilan birga, amaldagi toʻlovchilar esa 25-yanvardan kechiktirmay topshiradi. Umumiy 15 foizlik stavkada (337-modda birinchi qismining 12-bandi) bu daromadning 3,75 foizini tashkil etadi.
• Birinchi oʻtish imtiyozi: 2026-yil 1-yanvardan boshlab aylanmadan olinadigan soliqdan foyda soligʻiga birinchi marta oʻtganlarni Soliq kodeksi oʻtish yilidan keyingi bitta soliq davriga foyda soligʻidan (dividendlar va foizlardan tashqari) ozod qiladi; qayta tashkil etilgan soliq toʻlovchilarga bu tatbiq etilmaydi (337-moddaning oʻn uchinchi qismi). Imtiyoz aksiz soligʻi va yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq toʻlovchilari uchun, tugatishda, shuningdek daromadni ikki va undan ortiq tadbirkorlik subyekti oʻrtasida boʻlib yuborish aniqlanganda ham amal qilmaydi (337-moddaning toʻqqizinchi qismi).
• Yangi YaTT mutanosib chegarani ham tekshiradi: agar roʻyxatdan oʻtgan yilidagi daromad «1 mlrd soʻm ÷ 365 × roʻyxatdan oʻtgan kundan yil oxirigacha boʻlgan kunlar soni» summasidan oshsa, keyingi yil boshidan u QQS va foyda soligʻiga oʻtadi (462-moddaning sakkizinchi qismi).

YaTTga buxgalteriya xizmati koʻrsatishga nimalar kiradi

• Koʻchirmalar, toʻlov servislari va kassa cheklari boʻyicha tushumlarni hisobvaraq-fakturalar bilan solishtirish
• Daromadni oʻsib boruvchi yakun bilan nazorat qilish va u 1 mlrd soʻmga yaqinlashsa, oldindan ogohlantirish
• Aylanmadan olinadigan soliqni hisoblash va soliq organi oʻzi shakllantiradigan hisobotni tekshirish: tafovutlar besh kun ichida, lekin topshirish muddatidan kechiktirmay tuzatiladi, aks holda hisobot shakllantirilgan holda taqdim etilgan hisoblanadi (81-modda)
• Ijtimoiy soliq joriy oyning 15-sanasigacha toʻlanishini nazorat qilish
• ESFni taqdim etish va qabul qilish, narx yoki miqdor oʻzgarganda qoʻshimcha va tuzatilgan hisobvaraq-fakturalar (47-modda)
• Xodimlarning ish haqi, JShDS, ijtimoiy soliq, kadrlar hujjatlari
• Qarorlardan oldin maslahat: QQSga oʻtish, import, xodim yollash, ijara
• Soliq organi xabarnomalariga javoblar, shaxsiy kabinetda byudjet bilan solishtirish

YaTTga qachon buxgalter kerak

Bitta turdagi daromad boʻlganda, xodimlar va importsiz hisobni mustaqil yuritish mumkin. Quyidagi shartlardan kamida bittasi paydo boʻlsa, buxgalter kerak:

• yil boshidan daromad 1 mlrd soʻmga yaqinlashmoqda — yangi rejim chegara oshgan kundan amal qila boshlaydi;
• import rejalashtirilmoqda — aylanmadan olinadigan soliq kontrakt yoki olib kirish sanasidan qoʻllanilmay qoladi;
• asosiy xaridorlar — QQS toʻlovchi kompaniyalar va ixtiyoriy oʻtish foydalimi, hisoblash kerak: aylanmadan olinadigan soliqqa 12 oydan oldin emas va faqat yillik daromad 1 mlrd soʻmdan oshmagan boʻlsa qaytish mumkin (462-moddaning oltinchi qismi);
• xodimlar paydo boʻldi — JShDS, ijtimoiy soliq va ish haqi toʻlash muddatlari qoʻshiladi;
• boshqa qoidalar boʻyicha soliqqa tortiladigan ijara daromadi bor;
• soliq organidan xabarnoma yoki talabnoma keldi.

Ulanish qanday oʻtadi

Bosqichlar davomiyligi hujjatlar holatiga bogʻliq, lekin jadval hisobot sanalaridan kelib chiqib tuziladi: birinchi hisobot eng yaqin 15-sanagacha ketishi kerak.

• Diagnostika: rejim, yil boshidan daromad, taqdim etilgan ESFlar, qarzdorlik va ortiqcha toʻlovlar, xodimlar va ijara.
• Shartnoma: ishlar tarkibi, hujjatlarni topshirish muddatlari, hisobotni imzolash tartibi. Agar hisobotni vakil imzolasa, unga vakolat toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi ilova qilinadi (82-modda).
• Reglament: koʻchirmalar va hujjatlar har oy kelishilgan sanaga topshiriladi.
• Oylik sikl va yilni yopish: aylanmadan olinadigan soliq boʻyicha yillik hisobot — 15-fevraldan kechiktirmay.

Tadbirkor natijada nimani oladi

• oʻz vaqtida topshirilgan hisobot va qabul qilinganlik tasdiqlari
• oylik xulosa: yil boshidan daromad, toʻlanadigan soliq, 1 mlrd soʻmgacha qolgan zaxira
• toʻgʻri ESFlar va davrlar boʻyicha hujjatlar arxivi
• soliq oqibatlari bor savollarga yozma javoblar

Narx nimaga bogʻliq

Narx ish hajmi bilan belgilanadi: rejim (aylanmadan olinadigan soliq yoki QQS va foyda soligʻi), oyiga operatsiyalar va hisobvaraq-fakturalar soni, xodimlar, import, ijara va hisob holati. Agar oʻtgan davrlarni tartibga keltirish kerak boʻlsa, bu oʻz bahosiga ega alohida ish.

YaTTning odatiy xatolari va ularning bahosi

• QQS toʻlovchisi maqomisiz hisobvaraq-fakturada QQS koʻrsatish — koʻrsatilgan QQS summasining 20 foizi miqdorida jarima va shu summaning oʻzini byudjetga toʻlash kerak boʻladi (225-modda).
• Daromad va xarajatlarni hisobga olish qoidalarini (hisob kitoblari) buzish — 500 000 soʻm jarima (222-modda).
• 1 mlrd soʻmdan oshish payti oʻtkazib yuborilgan — umumiy rejim soliqlarini oshgan sanadan boshlab qayta hisoblash kerak boʻladi (462-moddaning yettinchi qismi).
• Oʻz vaqtida toʻlamaslik — kechiktirilgan har bir kun uchun Markaziy bank qayta moliyalash stavkasining 1/300 qismi miqdorida penya (110-modda).
• Soliq hisobotini kechiktirish maʼmuriy javobgarlikka sabab boʻladi (220-modda).