Buxgalter kasbi: vazifalar, bosh buxgalterga talablar va javobgarlik

Buxgalteriya hisobi uchun kim javob beradi: direktormi yoki buxgalter

Buxgalteriya hisobi va hisobotini kompaniya rahbari tashkil etadi (11-modda). U hisob siyosati, ichki hisob va hisobot tizimi, ichki nazorat tartibini ishlab chiqishni, toʻliq va ishonchli hisobni, hisob hujjatlarining saqlanishini, moliyaviy hisobotni tayyorlash va eʼlon qilishni, soliq hisobotini tayyorlashni va hisob-kitoblarning oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlashi shart.

Bunda rahbarning uchta varianti bor (11-modda): rahbari boshchiligida buxgalteriya hisobi xizmatini tuzish yoki shartnoma asosida buxgalter taklif qilish; hisobni shartnoma boʻyicha ixtisoslashgan tashkilotga — auditorlik tashkilotiga, soliq maslahatchilari tashkilotiga yoki ustavida bunday xizmat koʻzda tutilgan boshqa tashkilotga topshirish; hisobni mustaqil yuritish.

Bosh buxgalter: maqomi va vakolatlari

Buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari — bosh buxgalter yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv funksiyalarini bajaruvchi boshqa mansabdor shaxs; u bevosita kompaniya rahbariga boʻysunadi (12-modda).

Bosh buxgalterning operatsiyalarni hujjatli rasmiylashtirish va hujjatlarni buxgalteriyaga topshirish boʻyicha talablari barcha xodimlar uchun majburiy. Agar rahbar va bosh buxgalter muayyan operatsiya boʻyicha kelishmasa, hujjatlar rahbarning yozma farmoyishi bilan ijroga qabul qilinishi mumkin, bunda oqibatlar uchun javobgarlikni u yakka oʻzi zimmasiga oladi (12-modda).

Majburiy auditdan oʻtadigan kompaniya bosh buxgalteriga talablar

Agar kompaniya majburiy auditdan oʻtishi lozim boʻlsa (banklar va boshqa kredit tashkilotlaridan tashqari), uning buxgalteriya hisobi xizmati rahbari (12-modda):

• oliy maʼlumotga ega boʻlishi;
• buxgalteriya hisobi, moliyaviy hisobot tuzish yoki auditorlik faoliyati bilan bogʻliq ish stajiga ega boʻlishi: oliy iqtisodiy maʼlumotda — oxirgi besh kalendar yilning kamida uch yili, oliy noiqtisodiy maʼlumotda — oxirgi oʻn yilning kamida yetti yili;
• har yili malaka oshirishdan oʻtishi kerak — buni taʼminlash kompaniya rahbarining majburiyati.

Agar hisobni autsorsing kompaniyasi yuritsa

Maʼlumot, ish staji va har yili malaka oshirish boʻyicha xuddi shu talablar majburiy auditdan oʻtadigan kompaniya hisob yuritishni shartnoma boʻyicha topshirgan ixtisoslashgan tashkilot xodimiga ham tatbiq etiladi (12-modda). Shuning uchun bunday kompaniya uchun autsorserni tanlashda hisobingizni kim yuritishi va uning malakasi haqida maʼlumot soʻrash maʼqul.

Imzo huquqi

Pul va qimmatliklarni qabul qilish va berish hujjatlari, kredit va hisob-kitob majburiyatlari, moliyaviy va boshqa hisobotlar kompaniya rahbari yoki u belgilagan shaxslar tomonidan imzolanadi (13-modda). Rahbar imzo huquqiga ega shaxslarning ikkita roʻyxatini tasdiqlaydi: birinchisiga rahbarlik funksiyalariga ega shaxslar, ikkinchisiga — buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv funksiyalarini bajaruvchilar kiradi. Agar rahbarning oʻzi buxgalteriya funksiyalarini bajarsa, u oʻzini ikkala roʻyxatda ham koʻrsatadi.

Ushbu roʻyxatlardagi shaxslarning imzosisiz hujjatlar haqiqiy emas deb hisoblanadi (13-modda).

Amalda buxgalterning vazifalari

• birlamchi hujjatlarni qabul qilish va tekshirish — ularning majburiy rekvizitlari Qonunning 14-moddasida belgilangan;
• operatsiyalarni ishchi schyotlar rejasi (21-son BHMS) boʻyicha schyotlarda aks ettirish va registrlarni yuritish;
• aktivlar va majburiyatlarni xatlovdan oʻtkazishda ishtirok etish (16-modda);
• soliqlarni hisoblash va toʻlash, ESF va ERI bilan ishlash;
• ish haqi va ushlab qolishlarni hisoblash;
• moliyaviy hisobot (22-modda) va soliq deklaratsiyalarini tayyorlash;
• ichki nazoratda ishtirok etish — operatsiyalarning qonuniyligi va maqsadga muvofiqligini, aktivlarning saqlanishini, oʻgʻirlik va xatolarning oldini olishni taʼminlaydigan choralar tizimi (21-modda).

Javobgarlik

Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi (32-modda). Birlamchi hujjatlarning ishonchliligi va oʻz vaqtida tuzilgani uchun ularni tuzgan va imzolagan shaxslar (14-modda), umuman hisobni tashkil etish uchun esa kompaniya rahbari javob beradi (11-modda).