Forenzik audit: kompaniyadagi suiisteʼmollarni tekshirish

Qachon murojaat qilishadi

• Kamomadlar, tushuntirib boʻlmaydigan tafovutlar yoki shubhali operatsiyalar aniqlangan
• Yetkazib beruvchilar bilan til biriktirish yoki xarid narxlarini oshirib koʻrsatish haqida signallar bor
• Xodimning ketishi hujjatlar yoki maʼlumotlar yoʻqolishi bilan kechgan
• Mulkdor menejment tomonidan aktivlar olib chiqib ketilayotganidan shubhalanadi
• Talab qoʻyish uchun zarar miqdorini baholash kerak

Odatiy sxemalar

• «oʻzimizning» yetkazib beruvchilar orqali xaridlar va narxlarni oshirish;
• soxta xizmatlar va haqiqiy ijrosiz xarajatlar;
• affillangan kompaniyalar va qarzlar orqali aktivlarni olib chiqib ketish;
• ish haqi sxemalari: «oʻlik jonlar», asossiz mukofotlar;
• kassa va hisobdor summalar: yopilmagan avanslar, hujjatlarni almashtirish.

Bosqichlar

• Maʼlumotlarni qayd etish: hujjatlar va elektron izlarni ular oʻzgarguncha saqlab qolish.
• Tranzaksiyalar va aloqalarni tahlil qilish: yetkazib beruvchilar, bank oqimlari, affillanganlik.
• Xodimlar va kontragentlar bilan suhbatlar.
• Zararni hisoblash.
• Xulosalar va tasdiqlovchi materiallar bilan hisobot.

Buyurtmachi nima oladi

Aniqlangan faktlar, sxemalar, daxldor shaxslar tavsifi va zarar bahosi, shuningdek nazorat choralari boʻyicha tavsiyalar bilan hisobot. Materiallar huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yoki sudga murojaat qilishda ishlatilishi mumkin; ish qoʻzgʻatish va dalillarni baholash toʻgʻrisidagi qarorni shu organlar qabul qiladi — natijani oldindan aytib boʻlmaydi.

Forenzik, audit va sud ekspertizasi

• Hisobot auditi — hisobotning umuman ishonchliligi haqida fikr (OʻRQ-677, 32, 39-moddalar).
• Forenzik — buyurtmachi topshirigʻiga koʻra aniq faktlarni tekshirish (36-modda).
• Sud-buxgalteriya ekspertizasi sud yoki tergov jarayoni doirasida tayinlanadi.

Maxfiylik

Tergov deyarli har doim cheklangan shaxslar doirasida olib boriladi: muddatidan oldin oshkor boʻlish hujjatlarning yoʻq qilinishiga va ishtirokchilar oʻrtasida pozitsiyalar kelishib olinishiga olib keladi. Oʻzaro hamkorlik tartibi va xabardor shaxslar doirasi ishlar boshlanishidan oldin belgilanadi.

Auditorlar xizmat koʻrsatishda olingan maʼlumotlarni mijozning yozma roziligisiz oshkor qilishga haqli emas, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno (OʻRQ-677, 8-modda).